Triển khai cơ chế mới cho điện mặt trời mái nhà, hộ gia đình Malaysia hưởng lợi lớ

Malaysia chính thức triển khai chương trình Solar ATAP từ ngày 1/1/2026, mở ra cơ chế mới nhằm tiếp tục thúc đẩy điện mặt trời mái nhà cho hộ gia đình, khu thương mại và công nghiệp sau khi chương trình NEM kết thúc vào giữa năm 2025.

Solar ATAP kế thừa và mở rộng cơ chế NEM

Chương trình Solar ATAP (Solar Action Towards Advancement Program) được xây dựng để kế thừa Chương trình bù trừ điện năng (NEM), với mục tiêu tối đa hóa việc khai thác mái nhà để phát điện, đồng thời cho phép người dùng bán lượng điện dư thừa lên lưới.

Theo Cơ quan Phát triển Năng lượng Bền vững Malaysia (SEDA), Solar ATAP cung cấp cơ chế minh bạch, hài hòa về chi phí, giúp người tiêu dùng tự dùng điện mặt trời và khấu trừ điện năng tiêu thụ từ lưới thông qua lượng điện dư xuất lên.

Hạn mức công suất và thời hạn hợp đồng

• Khách hàng hộ gia đình: công suất lắp đặt từ 5–15 kW
   
• Khách hàng thương mại và công nghiệp: tối đa 100% nhu cầu tiêu thụ, hoặc không quá 1 MW
   
• Thời hạn hợp đồng: 10 năm kể từ ngày bắt đầu
   

Sau khi hết hạn, hệ thống chuyển sang chế độ tự dùng hoàn toàn; điện dư xuất lên lưới sẽ không còn được khấu trừ hoặc cộng dồn.

Nguyên tắc phân bổ và phạm vi áp dụng

Công suất được phân bổ theo nguyên tắc đăng ký trước – phục vụ trước (first-come-first-served). Chính phủ Malaysia sẽ quyết định thời điểm mở và kết thúc chương trình.

Solar ATAP áp dụng cho điện mặt trời mái nhà, đồng thời cho phép lắp đặt trên bãi đậu xe có mái che và lối đi bộ có mái che, với điều kiện nằm trong cùng khuôn viên của người đăng ký.

Linh hoạt hình thức đầu tư cho người dân

Người dân có thể tham gia Solar ATAP thông qua nhiều hình thức:

• Mua đứt hệ thống bằng tiền mặt
   
• Vay cá nhân hoặc thẻ tín dụng
   
• Ký hợp đồng mua bán điện (PPA) với nhà đầu tư
   
• Thuê hệ thống hoặc kết hợp các hình thức theo đề xuất của đơn vị cung cấp
   

Điều kiện tham gia chương trình Solar ATAP

Theo SEDA, người đăng ký phải:

• Là khách hàng của Tenaga Nasional Berhad (TNB)
   
• Chưa tham gia các chương trình NEM hoặc Tự dùng (SelCo)
   
• Thực hiện Nghiên cứu Đánh giá Kết nối trước khi nộp hồ sơ
   

Các đơn vị vừa là khách hàng vừa là đơn vị phát điện (đồng phát, nguồn cấp ngược, công tơ phụ trong mô hình nhiều người thuê…) không đủ điều kiện tham gia.

Điện mặt trời Malaysia tiếp tục tăng trưởng

Theo IRENA, đến cuối năm 2024, công suất điện mặt trời tích lũy của Malaysia đạt 2.306 MW, cho thấy dư địa lớn để Solar ATAP tiếp tục thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng tái tạo tại quốc gia này.