Ngày 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Trình bày tờ trình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết dự thảo Luật Phòng, chống rửa tiền bổ sung "dịch vụ tài sản mã hóa" vào nhóm đối tượng báo cáo, đồng thời quy định các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực này.

Theo dự thảo, có 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ với các giao dịch tài sản mã hóa như chia nhỏ giao dịch để thấp hơn ngưỡng nhận biết khách hàng hoặc ngưỡng báo cáo. Hoặc giao dịch nạp, rút tài sản mã hóa liên tiếp trong thời gian ngắn ngay sau khi mở tài khoản; chuyển tài sản tới các quốc gia, vùng lãnh thổ có rủi ro cao về rửa tiền hoặc tài trợ khủng bố mà không có lý do hợp lý.

Các dấu hiệu khác gồm chuyển đổi tài sản mã hóa liên tục hoặc sang tiền pháp định trong điều kiện bất lợi về giá. Nhiều tài khoản hoặc ví cùng chuyển tài sản về một địa chỉ hoặc một tài khoản phân tán tài sản sang nhiều ví khác nhau trong thời gian ngắn. Việc sử dụng tài sản mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh hoặc dịch vụ trộn giao dịch nhằm che giấu nguồn gốc tài sản cũng là một dấu hiệu đáng ngờ.

Dự thảo cũng đưa vào diện đáng ngờ các trường hợp giao dịch với ví hoặc nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa từng bị cảnh báo liên quan đến lừa đảo, cờ bạc trực tuyến, tống tiền, tài sản bị đánh cắp. Hoặc các trường hợp truy cập nền tảng qua các công cụ ẩn danh, từ chối hoặc trì hoãn cung cấp thông tin nhận biết khách hàng, không giải trình được nguồn gốc tài sản.

Ngoài ra, diện đáng ngờ còn có các giao dịch với nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa chưa được đăng ký, cấp phép; sử dụng các sàn giao dịch tại quốc gia, vùng lãnh thổ được xác định là điểm nóng về tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia. Hoặc nguồn tài sản hình thành từ các đợt phát hành tài sản mã hóa thiếu minh bạch cũng được xếp vào nhóm dấu hiệu cần báo cáo.

Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi Luật nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống rửa tiền theo các chuẩn mực quốc tế, xử lý những khoảng trống pháp lý và chuẩn bị cho đợt đánh giá của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF).

Thẩm tra dự luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị làm rõ khái niệm "dịch vụ tài sản mã hóa", phạm vi dịch vụ phải báo cáo và tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí nhận diện giao dịch đáng ngờ để bảo đảm cụ thể, khả thi. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong thanh tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền với lĩnh vực tài sản mã hóa.

Tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao. Thị trường này được thí điểm tại Việt Nam trong 5 năm, tính từ tháng 9/2025. Việc chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa được thực hiện bằng VND. Trước khi có chính sách thuế riêng, hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa chịu thuế như chứng khoán.

Chính phủ định hướng tối đa 5 doanh nghiệp được thí điểm lập sàn giao dịch trong giai đoạn đầu, nhằm kiểm soát rủi ro và đánh giá tác động trước khi mở rộng. Các doanh nghiệp cần có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, cao gấp ba lần vốn điều lệ tối thiểu của một ngân hàng thương mại và khoảng 33 lần nếu so với công ty vận tải hàng không. Nhà đầu tư nước ngoài được nắm tối đa 49% vốn.

Cre: vnexpres

Trong phân tích mới phát hành, Tổng giám đốc điều hành HSBC Việt Nam Tim Evans đánh giá "Việt Nam đã tiến nhanh hơn và xa hơn bất kỳ nền kinh tế nào khác" trong thương mại hàng hóa liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) như chip bán dẫn, linh kiện và thiết bị để công nghệ AI vận hành.

Theo báo cáo của Khối Nghiên cứu Đầu tư HSBC, thị phần thương mại toàn cầu của Việt Nam trong mảng thiết bị liên quan đến AI đã tăng từ 1,2% vào 2015 lên 12,4% năm 2025, cao nhất thế giới (tính riêng một nền kinh tế giai đoạn này).

Đầu 2026, xuất khẩu Hàn Quốc sang Việt Nam tăng mạnh nhất Đông Nam Á, cho thấy mối liên kết sản xuất sâu rộng và vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong lắp ráp phần cứng máy tính, gồm thiết bị liên quan đến máy chủ AI, theo ông Tim.

Trong khi, Đài Loan (Trung Quốc) lần đầu thâm hụt thương mại với Việt Nam hồi quý I. Ba tháng tính đến tháng 5, nhập khẩu của hòn đảo này từ Việt Nam tăng vọt 173% so với cùng kỳ 2025, chủ yếu là máy móc, thiết bị điện và đồ điện gia dụng.

Ông Tim cho rằng diễn biến này cho thấy sự "dịch chuyển lớn". Việt Nam không còn là cứ điểm lắp ráp chi phí thấp ở cuối chuỗi cung ứng, mà đã trở thành mắt xích trong mạng lưới đa phương, tức nhập khẩu đầu vào giá trị cao từ Đài Loan và Hàn Quốc, sau đó sản xuất tinh vi rồi xuất khẩu trở lại châu Á và thế giới.

"Các dòng chảy hai chiều đang ngày càng sâu sắc hơn và vị thế của Việt Nam trong các dòng chảy đó cũng đang được củng cố", ông nhận định.

Theo dữ liệu của HSBC, thương mại nội vùng châu Á với hàng hóa liên quan đến AI đạt gần 2.000 tỷ USD năm ngoái, gấp đôi trước Covid-19. Hàng hóa liên quan AI chiếm 35% tổng kim ngạch xuất khẩu của châu Á, so với mức 19% thập kỷ trước.

Việt Nam vươn lên nhờ yếu tố chính sách lẫn địa lý. Chính phủ đã đề ra chiến lược quốc gia về phát triển công nghiệp bán dẫn và xác định khoa học, công nghệ, chuyển đổi số là động lực tăng trưởng.

Các nhà sản xuất toàn cầu hưởng ứng bằng những khoản đầu tư lớn vào đóng gói, kiểm thử và sản xuất hàng điện tử. Việt Nam đồng thời hợp tác các tập đoàn công nghệ hàng đầu nhằm tiếp nhận năng lực nghiên cứu và thiết kế.

Nửa đầu năm, công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút 17,91 tỷ USD vốn FDI, chiếm 63% tổng vốn đăng ký mới và tăng thêm, theo Cục Thống kê. Nhiều địa phương ghi nhận các dự án lớn liên quan đến điện tử, bán dẫn.

Ví dụ, Thái Nguyên dẫn đầu thu hút FDI với quy mô hơn 8 tỷ USD trong 6 tháng đầu, phần lớn đổ vào các tổ hợp công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn và sản xuất linh kiện điện tử. Hải Phòng đón 1,83 tỷ USD nhờ gỡ vướng thủ tục cho các dự án phụ trợ ngành bán dẫn và điện tử như LG Innotek.

Song song, Việt Nam cũng đang bắt đầu có nhu cầu AI cao. Với dân số trẻ, am hiểu công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp năng động, Việt Nam có vị thế thuận lợi để trở thành thị trường tiêu thụ dịch vụ AI quan trọng, theo ông Tim.

Hồi tháng 4, TP HCM trao chứng nhận đăng ký đầu tư cho 4 dự án công nghệ cao chiến lược với tổng vốn hơn 1,23 tỷ USD. Trong đó, hai dự án chính gồm Trung tâm dữ liệu Evolution DC VN HCMC của liên danh 3 nhà đầu tư Singapore, giá trị hơn 508 triệu USD và Tổ hợp trung tâm dữ liệu siêu lớn STARMASON vốn đầu tư khoảng 480 triệu USD do Starmason đầu tư.

Hưởng lợi từ làn sóng thương mại liên quan đến AI nhưng cũng đi kèm rủi ro. Theo ông Tim, chuyên môn hóa sâu hơn đồng nghĩa Việt Nam dễ bị ảnh hưởng trước các cú sốc chung, như chi tiêu vốn cho AI hạ nhiệt, siết chặt kiểm soát xuất khẩu hay biến động mạnh về giá bán dẫn. Ngoài ra, giá chip cùng hàng điện tử tăng cũng có thể gia tăng áp lực lạm phát trong toàn khu vực.

Tuy vậy, các động lực mang tính cấu trúc vẫn tốt. Chuỗi cung ứng đang đa dạng hóa khắp châu Á, các hiệp định như RCEP và CPTPP giúp giảm rào cản thương mại. Việt Nam cũng đã chứng minh khả năng hấp thụ được vốn quy mô lớn.

"Trong bối cảnh châu Á chuyển mình từ bệ phóng xuất khẩu thành trung tâm nhu cầu AI của chính mình, Việt Nam đang đứng ở vị trí trung tâm trong quá trình chuyển dịch đó xét cả về kinh tế lẫn địa lý", Tổng giám đốc HSBC Việt Nam, nói.

Theo ông, nếu Việt Nam chuyển hóa được đà tăng trưởng sản xuất thành một hệ sinh thái AI thực thụ, kết hợp quy mô phần cứng với kỹ năng, hạ tầng và mức độ ứng dụng trong doanh nghiệp, lợi ích không chỉ ở kim ngạch xuất khẩu mà còn lan tỏa đến năng suất nhà máy, khu vực dịch vụ và trong vận hành thường nhật của hàng trăm nghìn doanh nghiệp.

Cre: vnexpress

Hội nghị sơ kết một năm sáu tháng triển khai thực hiện Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được tổ chức ngày 1/7 tại Hà Nội.

Trao đổi với VnExpress, ông Lương Việt Quốc, nhà sáng lập và Giám đốc Realtime Robotics - doanh nghiệp UAV có mặt tại Hội nghị, cho biết họ mong muốn có cơ chế Nhà nước đặt hàng mua sắm, sử dụng các sản phẩm công nghệ chiến lược do doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, sản xuất. Nhà nước hỗ trợ đầu ra sẽ giúp doanh nghiệp tăng tốc, mở rộng quy mô, "biến những nhà vô địch quốc gia thành những nhà vô địch thế giới".

"Khó khăn lớn nhất hiện nay với chúng tôi là thiếu nguồn lực để tăng tốc. Với việc Nhà nước đặt hàng, Realtime Robotics sẽ có nguồn lực để mở rộng năng lực sản xuất, tái đầu tư nghiên cứu phát triển và chiếm lĩnh thị trường quốc tế nhanh hơn nữa", ông nói.

Cuối tháng 6, Hera của Realtime Robotics trở thành sản phẩm UAV châu Á duy nhất được Mỹ miễn trừ lệnh cấm nhập khẩu, cho phép sử dụng dân sự và quốc phòng. Phương tiện bay thường bị coi là sản phẩm nhạy cảm, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, tuy nhiên theo ông Quốc, Hera được miễn trừ nhờ sở hữu ưu thế về công nghệ so với các UAV khác như khả năng gấp gọn 14 lần so với khi bay, cơ động nhưng tải trọng lớn, hệ chống rung mang được hai camera.

"Sản phẩm đã được kiểm định bởi thị trường G7 gắt gao nhất và đáp ứng tốt cho các nhu cầu của Việt Nam. Mặt khác, thông qua đặt hàng mua sắm, Nhà nước đầu tư gián tiếp cho năng lực sản xuất và đội ngũ R&D trong nước để tiếp tục có các phát minh, công nghệ cạnh tranh thế giới", ông Quốc cho hay.

Từ bài học của Trung Quốc với các doanh nghiệp DJI hay BYD, ông đề xuất Nhà nước ưu tiên đặt hàng với sản phẩm, công nghệ đã chứng minh năng lực tại các thị trường khắt khe như OECD. Song song, Nhà nước có thể hỗ trợ ngay từ bước nghiên cứu phát triển, thương mại hóa lần đầu đối với sản phẩm công nghệ chiến lược tiệm cận năng lực cạnh tranh thế giới. Tuy nhiên, hỗ trợ cần đi kèm lộ trình tạo ra phát minh, nâng cấp trình độ tự chủ công nghệ, tránh tình trạng doanh nghiệp trở nên phụ thuộc hoặc lợi dụng chính sách.

"Đích đến vẫn là những sản phẩm tốt nhất, cạnh tranh toàn cầu", nhà sáng lập Realtime Robotics khẳng định.

Về giải pháp đẩy nhanh nghiên cứu phát triển công nghệ, Realtime Robotics cho rằng doanh nghiệp cần hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu nhằm tận dụng nguồn nhân lực nghiên cứu chuyên sâu. Đặc biệt trong các công nghệ có tính liên ngành như UAV, doanh nghiệp không thể duy trì đội ngũ R&D nội bộ bao phủ hết các lĩnh vực như cơ điện, laser, pin.

Theo ông, trong các nghiên cứu phát triển công nghệ, Nhà nước và doanh nghiệp có thể đồng tài trợ, giảm rủi ro tài chính và cùng đầu tư cho năng lực nghiên cứu trong nước. Tuy nhiên, điểm nghẽn với các nghiên cứu có kinh phí nhà nước là cơ chế quản lý theo định mức chi - xác định rõ kinh phí cho các hạng mục và có mức trần cho nhân sự. Từ kinh nghiệm hợp tác với Đại học Quốc gia TP HCM, ông cho rằng cơ chế phù hợp hơn là khoán theo kết quả - xác định nguồn lực, sản phẩm đầu ra, thời hạn hoàn thành, cho phép nhóm nghiên cứu tự chủ hơn về vận hành.

"Hợp tác ba nhà là nhu cầu thực, doanh nghiệp rất cần tri thức của đội ngũ chuyên gia. Tuy nhiên cơ chế đầu tư mua sắm cũ có thể làm chậm tốc độ dự án nghiên cứu, trong khi cạnh tranh công nghệ chiến lược đòi hỏi đi rất nhanh, chiếm lĩnh nhu cầu thị trường", ông Quốc nhấn mạnh.

Tại Hội nghị sơ kết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tập trung nguồn lực làm chủ và phát triển các công nghệ chiến lược thành sản phẩm cụ thể, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot và tự động hóa, công nghệ sinh học và y sinh, vật liệu và năng lượng, chip bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, thiết bị bay không người lái (UAV), công nghệ biển, đại dương và lòng đất.

Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được xác định là động lực chủ yếu để đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, hiệu lực quản trị và khả năng tự chủ quốc gia. Thể chế từng bước được hoàn thiện, nhiều điểm nghẽn được tháo gỡ.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá vẫn còn nhiều hạn chế về thể chế, hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, an ninh mạng, an toàn thông tin và giải ngân vốn. Kết quả thực tế chưa tương xứng với nguồn lực và quyết tâm chính trị, chưa tạo ra nhiều sản phẩm chiến lược cụ thể. "Khâu yếu nhất hiện nay là tổ chức thực hiện", kết luận nêu

"Lưu lượng AI đang viết lại nguyên tắc thiết kế mạng", Ookla nhận định trong báo cáo mới công bố dựa trên dữ liệu mạng di động từ 22 thị trường lớn ở Bắc Mỹ, châu Âu, châu Á - Thái Bình Dương, Trung Đông và Mỹ Latinh.

Theo đơn vị đứng sau công cụ Speedtest, các mạng di động được xây dựng dựa trên giả định đã đúng trong nhiều thập kỷ: người dùng chủ yếu tiêu thụ nội dung thay vì tạo ra dữ liệu. Vì vậy, hầu hết mạng 5G hiện phân bổ khoảng 90% dung lượng cho tải xuống và 10% cho tải lên.

Tuy nhiên, AI đang làm thay đổi hoàn toàn mô hình. Khi người dùng gửi một câu lệnh tới mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), toàn bộ ngữ cảnh gồm văn bản, hình ảnh hoặc tài liệu phải được truyền lên máy chủ trước khi hệ thống có thể xử lý, phản hồi. Với tác nhân AI, trợ lý giọng nói hay ứng dụng thực tế tăng cường (AR), thiết bị còn liên tục gửi dữ liệu cảm biến, âm thanh và hình ảnh lên đám mây theo thời gian thực.

Dẫn báo cáo Ericsson Mobility Report, Ookla cho biết lưu lượng từ LLM dạng văn bản hiện có tỷ lệ khoảng 29% tải lên và 71% tải xuống. Với AI hội thoại bằng giọng nói và AI tác tử, tỷ lệ này gần đạt mức cân bằng 50-50, trong khi các ứng dụng AR và AI đa phương thức có khoảng 40% lưu lượng là tải lên. Hiệp hội Di động Toàn cầu GSMA cũng dự báo tỷ trọng lưu lượng tải lên trong tổng lưu lượng dữ liệu di động có thể đạt 25-35% vào năm 2040 trong các kịch bản AI tăng trưởng trung bình và cao.

Không chỉ thay đổi cấu trúc lưu lượng, AI còn được dự báo trở thành nguồn tạo lưu lượng lớn nhất trên Internet trong chưa đầy một thập kỷ tới. Theo GSMA, lưu lượng cho nhu cầu AI toàn cầu sẽ tăng trưởng kép 73% mỗi năm trong giai đoạn 2025-2033 và vượt lưu lượng mạng truyền thống vào năm 2031.

Trong khi các yếu tố này không ảnh hướng lớn đến cấu trúc của mạng Internet cố định, Ookla cho rằng chúng có thể khiến các kịch bản xây dựng mạng lưới 5G trước đây không còn chính xác. Theo đó, người dùng không chỉ tiêu thụ dữ liệu mà ngày càng tạo ra lượng dữ liệu lớn để phục vụ AI. Các phiên kết nối không còn có điểm bắt đầu và kết thúc rõ ràng như trước do các tác nhân AI có thể hoạt động liên tục cả khi người dùng không tương tác. Ngoài ra, mô hình lưu lượng trở nên khó dự báo hơn nhiều do AI có thể phát sinh lượng dữ liệu lớn bất cứ lúc nào thay vì theo các cách sử dụng truyền thống.

Trong khi đó, năng lực tải lên của mạng di động chưa theo kịp nhu cầu. Phân tích của Ookla cho thấy từ năm 2023, tỷ lệ dung lượng dành cho đường tải lên hầu như đi ngang hoặc giảm tại 12 trong số 22 thị trường được khảo sát. Indonesia có tỷ lệ dung lượng dành cho tải lên cao nhất với 23,9%, tiếp theo là Đức (15,6%) và Thái Lan (14,2%). Trong khi đó, các nhà mạng Mỹ dành 5,1% dung lượng cho tải lên, thấp nhất trong nhóm khảo sát.

Theo Ookla, họ có thể đáp ứng được yêu cầu của các ứng dụng AI văn bản và AI giọng nói hiện nay, nhưng phần lớn chưa đáp ứng được tốc độ tải lên tối thiểu 20 Mbps cho các ứng dụng AR và AI đa phương thức.

Bên cạnh băng thông, độ trễ cũng trở thành yếu tố quyết định trải nghiệm AI. Dữ liệu của Ookla cho thấy trong điều kiện hoạt động bình thường, 18 trong số 22 thị trường đạt mục tiêu độ trễ dưới 50 ms cho AI văn bản và 13 thị trường dưới 40 ms đối với AI giọng nói. Tuy nhiên, chưa có thị trường nào đáp ứng được ngưỡng dưới 10 mili giây cần thiết để vận hành ổn định các thiết bị AR.

Để đáp ứng xu hướng, ngành viễn thông được dự báo bước vào chu kỳ đầu tư mới. Ookla dẫn các ước tính cho thấy các nhà mạng toàn cầu có thể chi khoảng 1.300 tỷ USD trong giai đoạn 2024-2030 để mở rộng hạ tầng và xây dựng kiến trúc mạng phù hợp với AI. Song song, AI cũng được đưa vào vận hành mạng. Khoảng 40% nhà mạng trên thế giới đã triển khai hoặc thử nghiệm thương mại các hệ thống mạng tự trị dựa trên tác tử AI, trong khi 34% khác dự kiến triển khai trong vòng hai năm tới.

Theo Ookla, các tác vụ AI đều có yêu cầu mạng khác nhau nên không tồn tại một mô hình hạ tầng phù hợp cho mọi trường hợp. AI văn bản, AI giọng nói, AI đa phương thức hay tác nhân AI đều đặt ra những yêu cầu riêng về băng thông, độ trễ và độ ổn định kết nối. Điều này buộc các nhà mạng phải chuyển từ tư duy tối ưu hóa cho việc xem video và tải nội dung sang thiết kế mạng phục vụ AI ngay từ đầu.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng đánh giá vẫn còn nhiều yếu tố có thể làm thay đổi nhu cầu tải lên của các ứng dụng AI trong tương lai. Một trong những kịch bản dễ xảy ra nhất là tỷ lệ tác vụ AI được xử lý trực tiếp trên thiết bị thay vì gửi lên đám mây. Mô hình Private Cloud Compute của Apple được xem là tín hiệu đầu tiên cho xu hướng kết hợp này, giúp các dữ liệu có thể được xử lý ngay trên máy thay vì phải tải lên đám mây.

Theo chuyên gia, điều này cũng có thể tạo ra khoảng cách mới giữa các nhóm người dùng. Những người sở hữu thiết bị có bộ xử lý AI mạnh sẽ ít phụ thuộc vào chất lượng mạng hơn, trong khi người dùng các thiết bị giá rẻ sẽ càng phụ thuộc vào đường tải lên của mạng di động.

Các công nghệ nén dữ liệu mới có thể giúp giảm áp lực lên mạng, đặc biệt với ứng dụng AI xử lý hình ảnh hoặc video theo thời gian thực. Tuy vậy, Ookla cho rằng còn quá sớm để kết luận nhu cầu tải lên trong tương lai tăng đến mức nào, bởi phụ thuộc vào tốc độ phát triển của AI trên thiết bị, năng lực xử lý của phần cứng cũng như các công nghệ tối ưu truyền dữ liệu trong những năm tới

Trung Quốc đang gặt hái nhiều thành công trong công nghệ sản xuất vách ngăn bồn nhiên liệu. Hôm 10/7, tên lửa Trường Chinh 10B (CZ-10B) của Trung Quốc đưa vệ tinh lên quỹ đạo, sau đó hạ cánh thẳng đứng xuống lưới đỡ khổng lồ gắn trên giàn nổi ngoài khơi, đánh dấu lần đầu thu hồi tên lửa tái sử dụng. Chuyến bay sử dụng phần nắp sản xuất bằng phương pháp hàn có thể sánh ngang với dòng tên lửa Falcon của SpaceX nhưng có thể sản xuất nhanh hơn.

Đồng thời, các nhà nghiên cứu Trung Quốc cũng giới thiệu kỹ thuật "định hình lạnh" cho phép tạo ra một chiếc nắp hoàn chỉnh không đường nối trong vòng vài giờ thay vì một tuần.

Công ty công nghệ điều khiển số Thượng Hải sản xuất vách ngăn bồn nhiên liệu ở tên lửa Trường Chinh 10B bằng công cụ máy móc phát triển trong nước và theo tiêu chuẩn tương tự dòng Falcon của SpaceX. Họ sử dụng hai quy trình cốt lõi, bao gồm phương pháp phay gương 5 trục kép, gia công nắp liền mạch với giá đỡ để ngăn vật liệu mỏng bị biến dạng áp lực cắt, đảm bảo độ chính xác và hiệu quả. Hiện nay, chỉ có ba nhà cung cấp trên thế giới sở hữu công nghệ phay gương như vậy là tập đoàn Dufieux của Pháp, M. Torres của Tây Ban Nha và Công ty công nghệ điều khiển số Thượng Hải, trong đó hệ thống của Trung Quốc có lợi thế về độ chính xác, thời gian chu kỳ và chi phí.

Quy trình thứ hai xử lý mối nối giữa nắp và thân bồn nhiên liệu bằng hệ thống hàn ma sát khuấy dài 5 m. Khi dụng cụ khuấy quay nhanh, ma sát tạo ra nhiệt làm mềm và nhào trộn kim loại với nhau, tạo ra mối hàn hoàn hảo. Phương pháp này tăng cường độ bền mỏi của mối nối gấp nhiều lần so với hàn nóng chảy thông thường, cung cấp độ bền cần thiết cho tên lửa bay nhiều lần mà không hỏng hóc.

Theo Công ty công nghệ điều khiển số Thượng Hải, kết hợp hai công nghệ trên "chính là hướng sản xuất cốt lõi giúp SpaceX thu hồi dòng Falcon với độ tin cậy cao". So với các quy trình sản xuất phân đoạn truyền thống, giải pháp này làm giảm gần 400 kg trọng lượng nắp ở tên lửa với thông số kỹ thuật vượt tiêu chuẩn quốc tế.

China Science Daily hôm 12/7 đưa tin một nhóm nhà nghiên cứu ở Đại học Công nghệ Đại Liên phát triển công nghệ tạo hình nguyên khối siêu lạnh cho hợp kim nhôm, giúp thúc đẩy sản xuất vách ngăn bồn nhiên liệu hiệu quả.

Trái với quan điểm thông thường cho rằng kim loại trở nên giòn và kém bền trong điều kiện lạnh, các nhà nghiên cứu phát hiện ở nhiệt độ cực thấp, hợp kim nhôm đồng thời tăng cả độ giãn dài và hệ số biến cứng nguội (khả năng tăng độ bền của kim loại bằng biến dạng dẻo). Dựa vào hiệu ứng vật lý này, họ phát triển quy trình tạo hình độc quyền bao gồm đặt tấm hợp kim nhôm dày 4 mm trong buồng lạnh -196 độ C và tạo hình một lần duy nhất thành chiếc nắp nhẵn mịn sẵn sàng sử dụng trực tiếp mà không cần gia công thêm.

Theo Bastille Post Global, so với phương pháp truyền thống tạo hình nhiều phần riêng biệt và hàn lại với nhau, tạo hình nguyên khối siêu lạnh có thể tăng cường hiệu suất sử dụng vật liệu lên hơn 85% và giảm thời gian sản xuất từ hơn một tuần xuống vài giờ.

Nhóm nghiên cứu phối hợp với Viện công nghệ phóng tên lửa Trung Quốc (CALT) và chứng minh vách ngăn hình vòm mới bay thành công trong các nhiệm vụ Trường Chinh 12 và Trường Chinh 7A Y14. Ngoài ra, họ cũng hợp tác với Công ty công nghệ Yongxing Gongda để xây dựng dây chuyền sản xuất vách ngăn cỡ 4 m tại Khu Phát triển Kinh tế Jizhou ở Thiên Tân. Theo CGTN, hồi tháng 5, lô vách ngăn sản xuất hàng loạt đầu tiên xuất xưởng với công suất hàng năm trên 1.000 đơn vị, đủ để hỗ trợ lắp ráp hơn 100 tên lửa mỗi năm.

Theo SCMP, trong cuộc đua vũ trụ giữa Mỹ và Trung Quốc, lợi thế quyết định có thể nằm ở một bộ phận ít người biết là vách ngăn bồn nhiên liệu. Trên tên lửa đẩy, thân bồn nhiên liệu hình trụ cần hai "chiếc mũ" dạng vòm hình elip hoặc parabol hàn chặt ở hai đầu để phân phối đều lực ép, giúp bồn chứa khỏi nổ tung dưới áp suất nén nạp khí và áp suất hóa hơi của nhiên liệu siêu lạnh.

Vách ngăn rộng vài mét nhưng chỉ dày vài milimét và chịu áp suất, rung lắc, chấn động cực lớn. Do rất khó sản xuất hàng loạt, quốc gia nào có thể sản xuất vách ngăn bồn nhiên liệu nhanh, rẻ với độ tin cậy cao hơn sẽ nắm giữ lợi thế lớn khi phát triển đội tên lửa tái sử dụng cho nền kinh tế không gian trong tương lai

Trước đó, ông từng là nhà nghiên cứu tại Siemens Healthineers và nhà khoa học cấp cao của bộ phận xe tự hành Uber ATG. Nghiên cứu của ông nhận tài trợ từ Quỹ Khoa học quốc gia Mỹ (NSF) và Viện Y tế quốc gia Mỹ (NIH), giành một số giải báo chí xuất sắc, đồng thời là thành viên cao cấp của Học viện sáng chế quốc gia Mỹ (NAI), Ủy viên hội đồng biên tập tạp chí Computerized Medical Imaging and Graphics (Elsevier).

Bên lề sự kiện Beyond Honors do công ty New England Elite Consulting (NEEC) tổ chức tại TP HCM cuối tuần qua, PGS.TS Hiển chia sẻ với VnExpress về hành trình vươn ra thế giới bằng niềm đam mê, ứng dụng công nghệ vào y khoa và tương lai của bác sĩ.

- Tôi luôn trân trọng nền tảng từ những năm tháng tại trường chuyên Lê Quý Đôn. Đó là bệ phóng cho các cơ hội lớn như Singapore và Mỹ sau này.

Nhìn lại chặng đường đã qua, sự khác biệt không đến từ một bước ngoặt duy nhất. Nó là kết quả của việc liên tục đưa ra những quyết định nhỏ dựa trên nguyên tắc: chọn thử thách khó nhưng ý nghĩa, chủ động cộng tác với những người giỏi hơn, và luôn tin giới hạn của mình không cố định một chỗ.

- Điều gì thúc đẩy ông theo đuổi deep learning (học sâu) từ năm 2013 khi AI còn khá xa lạ, và ông đã bao giờ nghi ngờ lựa chọn của mình?

- Khoảng năm 2013, khi thực hiện luận án tiến sĩ về mã hóa thưa thớt (Sparse Coding) và bắt đầu nghiên cứu về phân tích ảnh y khoa tại Siemens Healthineers, tôi nhận thấy khi các mô hình có cấu trúc càng sâu, tức nhiều tầng biểu diễn, hiệu quả trên dữ liệu thực tế càng vượt trội so với các phương pháp truyền thống.

Cùng lúc, các công trình tiên phong về học sâu của nhóm do nhà khoa học máy tính Geoffrey Hinton xuất hiện đã xác nhận quan sát đó. Thay vì hoài nghi, tôi quyết định dấn thân, tham gia phát triển và cuối cùng cho ra đời một trong những bằng sáng chế đầu tiên của thế giới về học sâu cho chẩn đoán hình ảnh y khoa. Sáng chế sau đó được Siemens triển khai trên nhiều sản phẩm chẩn đoán hình ảnh.

Tôi chưa từng nghi ngờ AI sẽ thay đổi cách con người thực hành y học. Câu hỏi còn bỏ ngỏ chưa bao giờ là "liệu điều đó có xảy ra", mà là "khi nào" và "ai sẽ xây dựng công nghệ một cách có trách nhiệm" - những câu hỏi tôi tiếp tục theo đuổi đến hôm nay.

- Nhìn vào các dự án liên quan đến y tế của ông, có thể thấy triết lý chung là AI giúp bác sĩ đưa ra quyết định tốt hơn thay vì loại bỏ họ?

- Đây là lựa chọn có chủ đích của tôi dựa trên một nguyên lý toán học gọi là "lý thuyết tổ hợp mô hình" (Ensemble Theory).

Bác sĩ và AI thường mắc sai sót ở những tình huống khác nhau. AI dễ lúng túng trước các ca bệnh hiếm hoặc dữ liệu nhiễu. Bác sĩ có thể bỏ sót tổn thương do áp lực thời gian hoặc giảm tập trung khi làm việc kéo dài. Chính vì sai theo những cách khác nhau, khi kết hợp, hai bên có thể bù trừ cho nhau giúp giảm đáng kể nguy cơ bỏ sót.

Điều này đã được kiểm chứng qua nhiều nghiên cứu lâm sàng quốc tế. Chẳng hạn, nghiên cứu công bố trên tạp chí y khoa American Journal of Surgical Pathology năm 2018 cho thấy, các bác sĩ giải phẫu bệnh khi đọc hạch lympho để phát hiện di căn ung thư vú đạt độ nhạy khoảng 83% nếu làm việc độc lập. Khi được AI hỗ trợ, độ nhạy tăng lên 91% với độ đặc hiệu gần như không đổi và thời gian đọc rút ngắn. Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận trong sàng lọc ung thư vú, X-quang ngực và chẩn đoán xuất huyết não trên chụp cắt lớp vi tính (CT).

Hơn nữa, y học không chỉ là bài toán nhận dạng hình ảnh. Đó là tổng hòa của việc đánh giá bối cảnh lâm sàng, giao tiếp và chịu trách nhiệm với bệnh nhân. AI có thể phân tích số lượng lớn hình ảnh với độ nhất quán cao, giải phóng thời gian để bác sĩ tập trung vào những ca phức tạp, nơi kinh nghiệm và phán đoán của con người tạo ra khác biệt lớn nhất.

Tôi tin trong 10 năm tới, những hệ thống AI tồn tại bền vững sẽ là những công cụ được xây dựng cùng bác sĩ, giúp bác sĩ làm việc tốt hơn, không phải loại bỏ họ.

- Ở vị trí một nhà khoa học Việt làm việc tại Mỹ, nhìn về quê hương, ông thấy Việt Nam có lợi thế gì trong cuộc đua AI, và đâu là khoảng cách lớn cần vượt qua?

- AI là lĩnh vực rất rộng, từ mô hình ngôn ngữ, robot cho đến y tế. Tôi xin chia sẻ từ góc nhìn bản thân hiểu rõ nhất, là AI trong y học. Việt Nam có ba lợi thế lớn nhưng thường bị đánh giá chưa đầy đủ.

Thứ nhất về đặc điểm dịch tễ học. Một số bệnh có tỷ lệ mắc cao tạo ra nguồn dữ liệu lâm sàng rất giá trị. Việc kiểm định AI trên bộ dữ liệu này giúp mô hình vừa đáng tin cậy với người Việt, vừa nâng cao khả năng ứng dụng ở nhiều quốc gia. Đây là giá trị khoa học mà các bệnh viện Việt Nam có thể đóng góp cho cộng đồng nghiên cứu toàn cầu.

Thứ hai về cơ cấu dân số. Việt Nam đang sở hữu lực lượng kỹ sư trẻ, học hỏi nhanh và tốc độ phát triển nhân lực kỹ thuật rất cao.

Thứ ba liên quan đến định hướng chính sách. Khung pháp lý và chiến lược quốc gia cho AI đang được định hình rõ nét, với nhiều luật và quy định mới đã ban hành.

Tuy nhiên, Việt Nam đối mặt với hai khoảng cách rất khó thu hẹp. Trong đó, thiếu hụt đội ngũ chuyên gia AI cấp cao có kinh nghiệm thực chiến trong lĩnh vực rủi ro cao như y tế là yếu tố chưa thể rút ngắn chỉ bằng đào tạo trong lớp học. Theo tôi, hợp tác quốc tế có thể giúp quá trình này diễn ra nhanh hơn đáng kể.

Khoảng cách về hạ tầng nghiên cứu lâm sàng, gồm bệnh viện, hội đồng đạo đức và quản trị dữ liệu, vẫn chưa đồng bộ. Đây là quá trình xây dựng năng lực của cả một hệ sinh thái, không thể giải quyết bằng một chính sách hay dự án ngắn hạn.

Trong 10 năm tới, những quốc gia thành công nhất về AI y khoa sẽ biết kết hợp năng lực trong nước với hợp tác khoa học quốc tế thay vì phát triển đơn lẻ. Đó cũng là con đường phù hợp nhất với Việt Nam.

- Nhiều bạn trẻ muốn theo đuổi AI, nhưng cũng lo AI sẽ thay thế nhiều công việc. Theo ông, năng lực quan trọng nhất cần xây dựng để không bị tụt lại là gì?

- Thay vì những lời khuyên chung chung, tôi có ba gợi ý cụ thể.

Thứ nhất, cần hiểu thật sâu một chuyên ngành. AI chỉ phát huy giá trị khi kết hợp với một lĩnh vực cụ thể như y học, tài chính hay nông nghiệp. Kỹ sư xuất sắc phải hiểu đủ sâu về ngành đó để đối thoại bình đẳng với các chuyên gia.

Tiếp theo, phải biết xây dựng hệ thống thực tế. Khả năng biến một thuật toán thành phần mềm ổn định, an toàn và liên tục cải tiến từ phản hồi người dùng quan trọng hơn việc chỉ biết tạo ra mô hình.

Cuối cùng là làm việc với người ngoài ngành. Nên biết lắng nghe, thấu hiểu nhu cầu của bác sĩ, nhà quản lý và bệnh nhân, đồng thời kết nối công nghệ với con người.

Về cơ hội nghề nghiệp, đừng đặt nặng việc làm ở Mỹ, châu Âu hay Việt Nam. Hãy tự hỏi bản thân muốn giải quyết vấn đề gì và chọn nơi bài toán đó có cơ hội được giải tốt nhất.

- Ông nói không nên đặt nặng việc học hay làm ở đâu, nhưng có quan điểm rằng "cần đi du học mới có thể nâng cao kỹ năng, sau đó quay về phục vụ quê hương"?

- Du học vẫn rất cần thiết để được cọ xát tại các trung tâm nghiên cứu tuyến đầu và hiểu cách hệ sinh thái công nghệ quốc tế vận hành. Tuy nhiên, khái niệm "cống hiến" ngày nay phức tạp hơn câu chuyện "ở lại hay trở về".

Khoa học hiện đại là mạng lưới hợp tác toàn cầu. Ví dụ với tôi, môi trường học thuật và nghiên cứu chính vẫn tại Mỹ, nơi tôi giảng dạy và theo đuổi các chương trình khoa học của mình. Song song, tôi cũng tham gia hợp tác nghiên cứu quốc tế, trong đó có Việt Nam, bởi nhiều nghiên cứu y khoa ngày nay đòi hỏi quy mô và sự đa dạng dữ liệu vượt quá khả năng của bất kỳ một quốc gia nào.

Khi nghiên cứu AI được kiểm định trên dữ liệu lâm sàng từ Việt Nam, bệnh nhân trong nước được tiếp cận công nghệ chuẩn thế giới. Đồng thời, hệ thống AI cũng hoạt động công bằng và chính xác hơn trên toàn cầu vì phản ánh tốt hơn sự đa dạng của thực hành lâm sàng trong thế giới thực. Đó là mối quan hệ cùng có lợi, không phải sự lựa chọn giữa lợi ích của quốc gia này với quốc gia khác.

- Về mục tiêu lớn nhất trong sự nghiệp, ông mong muốn công trình của mình tạo ra thay đổi gì cho ngành y tế hoặc cho cuộc sống của con người?

- Tôi mong công việc của mình góp phần thu hẹp khoảng cách y tế giữa những nơi có nhiều nguồn lực và những nơi còn nhiều hạn chế. Nếu trong 10 năm nữa, một bệnh nhân ở tuyến tỉnh có thể tiếp cận chất lượng phân tích hình ảnh tương đương các trung tâm y khoa hàng đầu, bác sĩ có thêm thông tin đưa ra quyết định nhanh hơn và chính xác hơn, người bệnh được điều trị sớm hơn và có nhiều cơ hội hồi phục hơn..., những nỗ lực mình tạo ra thực sự ý nghĩa.

Những công nghệ như vậy nên được phát triển thông qua sự hợp tác giữa các nhà khoa học, bác sĩ và bệnh viện ở nhiều quốc gia. Một hệ thống AI chỉ thực sự đáng tin cậy khi được kiểm chứng trên những quần thể bệnh nhân đa dạng và được xây dựng cùng chính những bác sĩ sẽ sử dụng nó. Khi đó, mọi bên đều được hưởng lợi từ tiến bộ của khoa học.

Khoa học, xét cho cùng, không phải cuộc đua xem ai đi nhanh. Điều quan trọng là chúng ta có để lại những tri thức và công nghệ thực sự giúp cuộc sống con người tốt đẹp và bình đẳng hơn hay không.

"Chúng tôi dự kiến năm tới là năm tồi tệ nhất trong lịch sử ngành bán dẫn xét từ góc độ nguồn cung. Nhu cầu của khách hàng vẫn sẽ vượt quá khả năng sản xuất của chúng tôi, ngay cả sau năm 2030", ông Kwak Noh-jung trả lời Reuters cuối tuần qua.

Nhận định được đưa ra sau khi hãng chip nhớ Hàn Quốc hoàn tất thương vụ IPO lịch sử trên thị trường chứng khoán Mỹ ngày 10/7. SK Hynix huy động thành công 26,5 tỷ USD, đánh dấu đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng lớn nhất của một doanh nghiệp nước ngoài tại Mỹ. Trong phiên giao dịch chiều cùng ngày trên sàn Nasdaq, cổ phiếu của hãng tăng mạnh 13,3%, đạt mức 168,85 USD.

SK Hynix hiện là một trong những mắt xích cốt lõi của chuỗi cung ứng AI toàn cầu nhờ vị thế dẫn đầu trong việc phát triển bộ nhớ băng thông cao HBM - linh kiện không thể thiếu trong các bộ xử lý tăng tốc AI.

Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng nguồn cung bắt nguồn từ việc các trung tâm dữ liệu AI không ngừng "nuốt chửng" sản lượng chip nhớ. So với DRAM DDR5 thông thường trên máy tính cá nhân, chip nhớ HBM đòi hỏi quy trình sản xuất, đóng gói phức tạp hơn và tiêu tốn nhiều tấm wafer hơn trên cùng một đơn vị sản phẩm, nhưng lợi nhuận cao hơn. Do đó, các nhà sản xuất ưu tiên dây chuyền cho chip AI, gián tiếp đẩy thị trường chip nhớ truyền thống vào tình trạng khan hàng.

Không chỉ SK Hynix, đối thủ đồng hương Samsung và đối thủ Mỹ Micron cũng đưa ra dự báo tương tự. Ngân hàng đầu tư UBS cho rằng thị trường DRAM toàn cầu sẽ duy trì tình trạng thiếu cung ít nhất đến quý II/2028. Trong khi đó, Nvidia xác nhận tình trạng khan hiếm bộ nhớ AI sẽ kéo dài trong nhiều năm.

Để đối phó, các ông lớn bán dẫn đang chạy đua mở rộng nhà máy trên quy mô chưa từng có. Tại Hàn Quốc, SK Hynix và Samsung đang tham gia siêu dự án của chính phủ nước này nhằm nhân đôi sản lượng chip nhớ toàn quốc 5 năm tới, với mức đầu tư lên đến 400.000 tỷ won (266 tỷ USD) mỗi bên. Còn tại Mỹ, SK Hynix đang rót 4 tỷ USD xây dựng nhà máy đóng gói chip tiên tiến ở Indiana. Công ty Micron cũng vừa nâng cấp kế hoạch đầu tư tại Mỹ lên mức hơn 250 tỷ USD từ nay đến năm 2035 nhằm hưởng ứng làn sóng nội địa hóa bán dẫn của Tổng thống Donald Trump.

CEO Kwak Noh-jung tiết lộ SK Hynix đang cân nhắc xây thêm một nhà máy sản xuất wafer mới ở nước ngoài để tối ưu hóa bài toán chi phí và hạ tầng. "Nếu điều kiện về quỹ đất, điện, nước và lao động tay nghề cao đáp ứng với chi phí cạnh tranh, Mỹ, Nhật Bản và Đông Nam Á đều nằm trong danh sách cân nhắc của chúng tôi", ông nói.

Tom's Hardware dẫn báo cáo từ TrendForce cho thấy giá hợp đồng DRAM trong quý III/2026 dự kiến tăng từ 15% đến 18%. Mức tăng này hạ nhiệt đáng kể so với các quý trước, báo hiệu thị trường đang tiến tới một trạng thái ổn định mới, nhưng vẫn neo ở mức giá rất cao

Theo CGTN, trong cuộc họp báo tuần này tại Thượng Hải nhân dịp Hội nghị AI Thế giới (WAIC) 2026, ông Gan Xiaobin, Phó vụ trưởng Khoa học và Công nghệ thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT), cho biết sản lượng robot hình người của Trung Quốc năm nay dự kiến vượt 100.000.

Ông lưu ý, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), tác nhân và công nghệ AI khác của Trung Quốc đang phát triển nhanh chóng. Hệ sinh thái AI cũng góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp robot bùng nổ.

Theo ông Gan, tỷ lệ ứng dụng AI trong các công ty công nghiệp quy mô lớn của Trung Quốc đã vượt 30%, trong khi Quỹ Đầu tư Công nghiệp AI Quốc gia cũng đẩy mạnh hoạt động nhằm thu hút thêm vốn xã hội vào lĩnh vực này. Thêm vào đó, MIIT đang phối hợp với nhiều đối tác trong ngành để mở rộng các kịch bản ứng dụng AI, chẳng hạn trong công nghiệp và robot hình người.

Liên đoàn Robot Quốc tế (IFR) cho biết, Trung Quốc nhiều năm qua vẫn duy trì vị thế là thị trường robot công nghiệp lớn nhất thế giới. Tính đến giữa tháng 4, Trung Quốc có 964 công ty liên quan đến robot hình người. Số đơn đăng ký bằng sáng chế trong lĩnh vực này đạt 1.174 vào năm ngoái, tăng 89,7% so với năm trước và đạt mức cao nhất trong 5 năm. Trong khi đó, theo Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, nước này năm 2025 có hơn 140 nhà sản xuất và hơn 330 mẫu robot hình người.

Theo AP, với vị thế "công xưởng của thế giới", Trung Quốc dẫn đầu về năng lực sản xuất hàng loạt, nguồn cung phần cứng và thu thập dữ liệu đào tạo robot hình người. Theo báo cáo của ngân hàng đầu tư Barclays (Anh), robot hình người Trung Quốc chiếm tới 85% thị phần thế giới năm 2025. Công ty nghiên cứu công nghệ Omdia (Anh) cho biết, hơn 13.000 robot hình người xuất xưởng năm ngoái trên toàn cầu, trong đó, hai công ty robot hàng đầu là Agibot và Unitree xuất xưởng hơn 5.000 robot mỗi hãng. Các đối thủ tại Mỹ như Figure AI và Tesla chỉ sản xuất vài trăm robot hoặc ít hơn.

Khi sản lượng robot hình người tăng lên, chi phí sẽ giảm xuống. Ngân hàng Mỹ Morgan Stanley nhận định, việc sử dụng nhiều linh kiện nội địa cũng giúp robot Trung Quốc rẻ hơn trung bình từ 20% trở lên so với robot nước ngoài. Ngân hàng này ước tính, giá trung bình có thể giảm còn 21.000 USD vào năm 2050, thấp hơn đáng kể so với mức 46.000 USD năm ngoái. Một số robot hình người Trung Quốc thậm chí được bán dưới 6.000 USD.

Năm nay, robot hình người Trung Quốc đạt nhiều thành tựu ấn tượng. Dịp Tết Nguyên đán, đội robot hình người từ bốn công ty Unitree Robotics, Galbot, Noetix, MagicLab, sánh vai với các nghệ sĩ đem đến buổi diễn võ thuật bùng nổ tại đại nhạc hội Xuân Vãn của đài CCTV, chương trình truyền hình được xem nhiều nhất Trung Quốc.

Tháng 4, hàng chục robot hình người Trung Quốc tham gia giải chạy bán marathon (21 km) tại Bắc Kinh. Robot về nhất hoàn thành đường đua trong 50 phút 26 giây, nhanh hơn vài phút so với kỷ lục thế giới bán marathon của Jacob Kiplimo, vận động viên người Uganda, thiết lập tại Lisbon hồi tháng 3.

Mới đây nhất, đội THU Huoshen từ Đại học Thanh Hoa giành chức vô địch hạng mục Humanoid Soccer League (HSL) RoboCup 2026, giải bóng đá quốc tế dành cho robot tổ chức tại Incheon (Hàn Quốc) đầu tháng 7. Đội sử dụng robot hình người Booster T1 của công ty Trung Quốc Booster Robotics, có khả năng nhận thức cao cấp, ra quyết định và phối hợp vận động tốt.

Theo AP, tên lửa RV-X rời khỏi bệ phóng và lơ lửng trước khi tiếp đất trong chuyến bay kéo dài chưa đầy một phút hôm 11/7 tại Trung tâm Thử nghiệm Noshiro của Cơ quan Thám hiểm Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) ở đông bắc Nhật Bản. Trong cuộc họp báo trực tuyến từ trung tâm thử nghiệm, Takashi Ito, quản lý dự án tên lửa tái sử dụng của JAXA, cho biết phương tiện phóng lên cao 11 mét, di chuyển 16 mét theo chiều ngang và hạ cánh thẳng đứng theo đúng kế hoạch. Thử nghiệm diễn ra một ngày sau khi Trung Quốc thu hồi thành công tầng đầu tiên của tên lửa sau khi phóng với hệ thống lưới và dây cáp gắn vào giàn nổi trên biển.

Nhật Bản đang tìm cách bắt kịp công nghệ mà công ty hàng không vũ trụ Mỹ SpaceX của Elon Musk sử dụng trong vài năm qua nhằm giảm chi phí phóng hàng hóa vào không gian. Chuyến bay thử hôm 11/7 đánh dấu bước tiến của nước này trong quá trình phát triển công nghệ cần thiết để phát triển phiên bản kế nhiệm giá rẻ hơn dòng tên lửa sử dụng một lần H3 hiện nay. Tên lửa H3 của Nhật Bản được thiết kế để hiệu quả hơn về mặt chi phí so với dòng H-2A trước đó, vốn có tỷ lệ phóng thành công gần như hoàn hảo nhưng vẫn cần giảm giá thành để cạnh tranh trong thị trường không gian toàn cầu.

JAXA và Mitsubishi Heavy Industries hợp tác phát triển tên lửa thử nghiệm RV-X có đường kính 1,8 mét và dài 7,3 mét, trang bị động cơ độ bền cao và bốn càng hạ cánh giảm sốc. Động cơ của tên lửa này đã trải qua 165 thử nghiệm đốt cháy. JAXA dự định đưa tên lửa RV-X lên độ cao khoảng 100 mét trong các chuyến bay thử nghiệm trong tương lai.

Theo AFP, phần lớn tên lửa được thiết kế để sử dụng một lần với các bộ phận rơi xuống biển, cháy trong khí quyển hoặc lưu lại trên quỹ đạo dưới dạng mảnh vỡ. Tầng đầu tiên thường được coi là bộ phận đắt giá nhất của tên lửa. Do đó, triển khai tên lửa có thể tái sử dụng một phần sẽ giảm đáng kể chi phí phóng. SpaceX đã vận hành tên lửa Falcon 9 tái sử dụng từ năm 2017.

Không gian này là một phần trong Hệ sinh thái hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, được Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICTU), Đại học Thái Nguyên công bố, chiều 4/7.

Theo đại diện trường, thay vì chỉ gặp tại lễ ký kết, kỳ thực tập hay tuyển dụng, đại diện doanh nghiệp có thể làm việc thường xuyên ngay trong trường. Họ sẽ được bố trí nơi nghiên cứu, phát triển sản phẩm, đồng thời tham gia đào tạo, chuyển giao công nghệ và làm việc với giảng viên, sinh viên.

Khoảng 80% diện tích của Không gian hợp tác doanh nghiệp tại ICTU đã được đăng ký sử dụng. Samsung Việt Nam, Viettel Software, VinFast, Foxconn...cùng nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước sẽ tham gia mô hình.

Theo PGS. TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng ICTU, Thái Nguyên đang "chuyển mình" trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn, nhưng cơ hội không nên "chỉ dừng ở những con số về thu hút đầu tư". Điều nhà trường trăn trở là làm sao "tạo ra cơ hội lớn cho sinh viên ngay trên mảnh đất quê hương, để các em học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp".

"Chúng tôi quyết định không chờ", ông nói. "Nếu sinh viên khó đến gần doanh nghiệp, hãy đưa doanh nghiệp đến gần sinh viên". Do vậy, nhà trường đã tìm cách đưa các bài toán thực tế vào giờ học, phòng thí nghiệm và dự án nghiên cứu. Sinh viên nhờ đó có thể tiếp xúc sớm hơn với môi trường làm việc, công nghệ mới và yêu cầu nghề nghiệp, thay vì chờ đến kỳ thực tập hoặc khi tìm việc.

Theo ông, điều ICTU muốn là một cách làm mới: trường đại học không chỉ truyền đạt tri thức, doanh nghiệp không chỉ xuất hiện để tuyển dụng, còn sinh viên không "học để chờ ngày tốt nghiệp". Thay vào đó, "doanh nghiệp mang đến bài toán thực tiễn, nhà trường mang đến tri thức, sinh viên mang đến sức trẻ, khát vọng, sự sáng tạo. Cơ quan quản lý nhà nước tham gia định hướng, kết nối chính sách và nguồn lực".

Tại sự kiện, ông Nguyễn Huy Dũng, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đề xuất ICTU cần tiến thêm một bước với mô hình "ba nhà cộng một".

"'Cộng một' ở đây là thêm yếu tố quốc tế", ông nói. Trong các hoạt động đào tạo, nghiên cứu, trường cần nhìn ra bên ngoài, xem các nước đang làm gì, nơi nào làm tốt và lựa chọn đối tác chiến lược quốc tế trong từng lĩnh vực.

Ông cho rằng khoa học cơ bản, khoa học công nghệ và khoa học ứng dụng trong nước còn cần nhiều nỗ lực để theo kịp mặt bằng chung của thời đại. Vì vậy, hợp tác quốc tế là yếu tố quan trọng trong quá trình này. "Trong mọi câu chuyện, mọi nhiệm vụ chúng ta làm đều có thêm yếu tố quốc tế", ông Dũng nhấn mạnh.

"Nhờ những khoản thanh toán gần đây của các bạn, chúng tôi đã có thể phát triển phiên bản mới. WinRAR chính thức ra mắt bản 7.23", tài khoản WinRAR đăng trên X ngày 30/6.

WinRAR phổ biến trên Windows nhờ khả năng nén dung lượng dữ liệu để lưu trữ hoặc chia sẻ, đồng thời hỗ trợ tạo và mở nhiều định dạng tệp nén khác nhau.

Công cụ này gắn liền với giai thoại "dùng thử mãi không hết hạn". Dù liên tục nhắc nhở người dùng "thời gian dùng thử 40 ngày đã kết thúc", phần mềm vẫn hoạt động bình thường vì khóa tính năng, khiến người sử dụng không nghĩ đến chuyện mua bản quyền.

Theo Dexerto, sau nhiều năm trở thành một trong những "trò đùa" nổi tiếng nhất trên Internet, nhà phát triển WinRAR chọn cách tham gia vào câu chuyện với sự hài hước, biến lần phát hành bản 7.23 thành chủ đề được người dùng bàn luận rộng rãi trên mạng xã hội.

Bài đăng nhanh chóng thu hút 2,7 triệu lượt xem và hàng nghìn bình luận, tiếp nối trò đùa đã tồn tại nhiều năm liên quan đến phần mềm.

Ngoài những màn tung hứng với cộng đồng, nhà phát triển cũng chia sẻ một số thông tin về sản phẩm. Theo đó, WinRAR 7.23 chủ yếu sửa lỗi và đưa ra một số cải tiến. Trước đề nghị bổ sung tính năng tự động kiểm tra và cài đặt bản cập nhật, WinRAR cho biết tính năng này "đang được triển khai". Họ cũng xác nhận việc hỗ trợ Windows 32-bit đã kết thúc từ phiên bản 7.01.

Tuần trước, ảnh cầu thủ Kylian Mbappé của đội tuyển Pháp với mụn lạ ở dưới cằm được chia sẻ trên mạng xã hội X kèm câu hỏi: "Tên của căn bệnh xuất hiện ở cằm của Mbappé là gì?". Nội dung nhanh chóng thu hút 5 triệu lượt xem. Nhiều tài khoản khác đăng lại, với một trong đó nhận tới 19 triệu lượt xem.

Trước đó, ngày 4/6, một ảnh chụp màn hình giao diện Eurosport lan truyền với nội dung Mbappé tiết lộ việc rời PSG đến Real Madrid năm 2024 "do có liên quan đến hành vi quấy rối của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron".

Mbappé không phải là nạn nhân duy nhất của trò chế ảnh và video AI đang lan truyền trên X và Reddit. Ngày 14/6, một hình ảnh khác được xem hơn ba triệu lần trên X, cho thấy một người hâm mộ có khuôn mặt giống Adolf Hitler đang xem trận đấu giữa Đức và Curaçao (7-1). Ngày 17/6, ảnh mô tả Keir Starmer, cựu thủ tướng Anh vừa từ chức, và cựu phó thủ tướng Angela Rayner mặc áo đấu của Croatia, ăn mừng trong một quán bar.

Theo L'equipe (Pháp), những bức ảnh kể trên có điểm chung: do AI tạo ra, xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội nhưng không được dán nhãn cảnh báo nào khiến người xem nhầm lẫn. Họ thậm chí chia sẻ chúng, khiến vấn đề càng khó kiểm soát.

Với nội dung "Mbappé mọc mụn lạ", nhiều bài viết từ các trang báo lớn phương Tây nhanh chóng xác thực tiền đạo này không gặp vấn đề sức khỏe. Dù vậy, bức ảnh cùng các thuyết âm mưu vẫn tiếp tục lan truyền trên mạng.

Trong khi đó, DW của Đức đã kiểm chứng ảnh về cổ động viên giống Hitler và khẳng định đó là giả. Thực tế, đây là ảnh chụp màn hình từ chương trình truyền hình phát sóng trận đấu, kèm theo dấu thời gian tương ứng với thời gian bù giờ của hiệp một.

Với tin giả liên quan đến Tổng thống Macron, Eurosport thậm chí "vô cùng kinh ngạc" khi kẻ đứng sau sao chép gần như hoàn hảo thiết kế đồ họa website và ảnh ký giả Martin Mosnier, khiến trang phải lập tức ra thông báo đính chính.

"Cách thức thực hiện vô cùng thuyết phục. Đáng sợ là người không quen thuộc với phong cách biên tập của chúng tôi có thể dễ dàng mắc bẫy", Mosnier lo lắng. "Hiện mọi thứ vẫn có thể phân biệt. Nhưng vài tháng, vài năm nữa, nếu những bài báo giả mạo do AI tạo ra xuất hiện với tần suất cao, chúng ta không thể dành toàn bộ thời gian để truy tìm và đưa ra lời phủ nhận. Đó là điều thực sự khiến tôi sợ hãi".

Vấn đề được đánh giá ngày càng nghiêm trọng khi các nền tảng chưa đưa ra cơ chế xử lý nhanh với nội dung AI. Trong khi đó, tính năng báo cáo vi phạm chưa đủ để gỡ bỏ do phải chứng minh nội dung đó mang tính phỉ báng, phân biệt đối xử hoặc vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng.

"Ngay khi ghi nhận hình ảnh không phản ánh đúng thực tế, làm tổn hại đến hình ảnh cầu thủ hoặc thành viên ban huấn luyện, chúng tôi sẽ chuyển tiếp đến các nền tảng", Liên đoàn Bóng đá Pháp (FFF) cho biết. "Thật không may, chúng tôi phụ thuộc vào thiện chí của họ trong việc giải quyết vấn đề. Chẳng hạn, X hoàn toàn không hợp tác".

Một số nội dung cần cơ chế xác thực bên thứ ba. Ví dụ, cuối tháng trước, mạng xã hội lan truyền video deepfake về một cổ động viên trong trận đấu giữa Brazil và Morocco nhìn chằm chằm vào ngực của một nữ khán giả. Hình ảnh thu hút hàng triệu lượt xem và chia sẻ. Tuy nhiên, dịch vụ kiểm chứng thông tin Faky (RTBF) chỉ ra, có những dấu hiệu cho thấy video không phải là thật, như đồng hồ trận đấu "đứng yên", logo ESPN xuất hiện dù trận đấu không được phát sóng trên kênh thể thao này. Phần bình luận có giọng nói robot đặc trưng của âm thanh do AI tạo ra.

GS Gabriel Turinici tại Đại học Paris Dauphine, chuyên nghiên cứu các vấn đề kỹ thuật số và AI tạo sinh, cho biết không ngạc nhiên trước quy mô của hiện tượng xung quanh World Cup 2026 khi các công cụ trí AI tạo nội dung ngày càng hoàn thiện. Theo ông, mục tiêu cuối cùng của hầu hết kẻ lan truyền tin giả là kiếm tiền.

"Bất cứ điều gì thu hút sự chú ý của công chúng đều có thể dẫn đến nội dung giả mạo", Turinici nói với L'equipe. "Trong 90%, ảnh và video bị chỉnh sửa chỉ có mục đích thương mại: kiếm tiền từ sự chú ý của mọi người, quảng cáo, lấy doanh thu từ các lượt nhấp chuột. Trong 'trò chơi' này, bất cứ điều gì gây lo lắng hoặc đề cập đến bạo lực, khiêu dâm đều gây xôn xao".

Bên cạnh RTBF, các công ty như NewsGuard của Mỹ cũng chuyên về săn lùng tin giả, hoặc OpenAI cho phép người dùng xác minh nội dung có được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo hay không, theo Brussels Times. Tuy nhiên, Turinici đánh giá kẻ đứng sau thậm chí không cần cố làm cho nội dung giống thật. "Số lượng nhấp chuột là đủ để thỏa mãn chúng", ông nói.

Theo Turinici, việc để mỗi người tự trang bị kỹ năng phát hiện là điều không thể. Ông đề xuất các mô hình trí tuệ nhân tạo phải có cơ chế để thể hiện ảnh, video do chúng tạo ra. "Nhưng hiện tại, không phải tất cả công cụ đều làm thế", ông cho biết

Trong thông báo ngày 3/7, Tesla cho biết nhân viên sẽ bị giới hạn sử dụng công cụ AI ở mức 200 USD, từ đầu tuần sau (6/7). Tuy nhiên, quy định này không áp dụng cho mô hình Grok của xAI, công ty được Elon Musk sáng lập và hiện đã sáp nhập vào SpaceX.

Một nguồn tin nói với The Infomation, để vượt chi tiêu 200 USD mỗi tháng, nhân viên Tesla cần được cấp phép đặc biệt. Công ty của Musk không bình luận về thông tin này.

Telegraph cho rằng việc Tesla đưa ra giới hạn là bước ngoặt so với xu hướng "tối đa hóa token" trước đây, trong đó nhân viên được đánh giá dựa trên số lượng token mà họ tiêu thụ. Token là đơn vị cơ bản của AI, gồm văn bản, mã hoặc dữ liệu mà một mô hình trí tuệ nhân tạo xử lý hoặc tạo ra. Giống như phát video trực tuyến tiêu tốn megabyte, việc yêu cầu chatbot AI viết bài luận, gỡ lỗi mã hoặc tạo hình ảnh cũng tốn token.

Đầu năm nay, Musk từng nhấn mạnh trên X rằng việc áp dụng AI giúp năng suất của mỗi công nhân Tesla đạt mức "cao ngất trời". Dù vậy, những gì tỷ phú kỳ vọng có thể chưa đạt hiệu quả mong đợi.

Musk hiện đầu tư mạnh mẽ vào AI. Tuy nhiên, mô hình Grok của ông bị đánh giá tụt hậu trước đối thủ, đặc biệt là khả năng lập trình. Hồi tháng 3, tỷ phú thừa nhận xAI có thể phải "xây dựng lại từ đầu".

Theo Reuters, thời gian qua, nhiều công ty chạy đua sử dụng AI với kỳ vọng công nghệ này sẽ tăng hiệu quả công việc. Dù vậy, chiến lược dường như khiến chi phí đẩy lên cao do các hệ thống ngày càng "ngốn" token. Ngoài ra, nhiều nhân viên cũng lãng phí token vào những việc đơn giản chỉ để "chứng minh mình đang dùng AI", khiến hóa đơn hàng tháng tăng vọt.

Một số công ty cũng đang hạn chế việc nhân viên dùng AI, chỉ sử dụng cho những nhiệm vụ quan trọng hoặc khuyến khích hướng đến những hệ thống rẻ hơn. Uber, công ty từng thúc giục nhân viên "dùng AI càng nhiều càng tốt", gần đây giới hạn mức 1.500 USD mỗi tháng. Praveen Neppalli Naga, Giám đốc công nghệ tại Uber, thừa nhận hồi tháng 4 rằng công ty đã tiêu hết toàn bộ ngân sách AI của cả năm 2026 chỉ trong bốn tháng.

Trong khi đó, theo The Verge, Microsoft đang hủy phần lớn giấy phép sử dụng trực tiếp Claude Code, công cụ AI lập trình do Anthropic phát triển, kêu gọi nhân viên chuyển sang GitHub Copilot CLI để ưu tiên sản phẩm nội bộ thay vì bên thứ ba. Một số nguồn tin cho biết, lý do thực sự là chi phí cho Claude Code tăng cao khi lượng người dùng ngày càng lớn. Amazon, Meta, Walmart và Coinbase đều cho biết họ sẽ áp dụng giới hạn chi tiêu.

Thực tế, nhiều thống kê cho thấy số tiền sử dụng cho AI nhiều khi còn cao hơn tiền thuê nhân viên. Tháng trước, Bryan Catanzaro, Phó chủ tịch phụ trách học sâu của Nvidia, nói trên Axios: "Trong nhóm của tôi, chi phí điện toán đang vượt xa chi phí cho nhân viên".

Ngân hàng đầu tư Mỹ Goldman Sachs dự báo tác nhân AI có thể thúc đẩy mức tiêu thụ token tăng gấp 24 lần vào năm 2030, đạt 120 triệu tỷ token mỗi tháng. Khi các doanh nghiệp tăng cường dùng tác nhân AI để cải thiện năng suất, tổng chi phí có thể tăng mạnh ngay cả khi giá mỗi token giảm.

Việc doanh nghiệp giảm sử dụng AI làm dấy lên lo ngại về khả năng sụp đổ của thị trường trí tuệ nhân tạo nói chung. Tuy nhiên, Elon Musk vẫn có cái nhìn lạc quan. "Luôn có những sự sụt giảm nhất thời, ngay cả trong nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng. Nhưng những lợi ích về năng suất từ AI và robot vô cùng to lớn, do đó xu hướng vĩ mô đang tăng lên một cách áp đảo", tỷ phú Mỹ viết trên X đầu tuần này.

Viện Vật lý Plasma thuộc Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc hôm 27/6 thông báo, hai nam châm siêu dẫn then chốt dành cho lò phản ứng nhiệt hạch đã vượt qua quá trình phê duyệt nghiêm ngặt và thử nghiệm đầy đủ các thông số. Chúng được phát triển trong dự án Cơ sở nghiên cứu toàn diện về công nghệ nhiệt hạch (CRAFT), hướng đến tạo ra "Mặt Trời nhân tạo thu nhỏ" để sản xuất điện.

Một trong hai nam châm mới, nam châm siêu dẫn trường hình xuyến (TF), là thiết bị lớn nhất thế giới thuộc loại này dành cho lò phản ứng nhiệt hạch. Nó dài 21 m, rộng 12 m, cao 3,3 m và nặng 582 tấn.

Theo China Daily, để so sánh, thiết bị mới có thể tích gấp 1,3 lần và khả năng lưu trữ năng lượng gấp ba lần nam châm cùng loại của Lò phản ứng nhiệt hạch thử nghiệm quốc tế (ITER) tại miền nam nước Pháp. Được phát triển trong hơn 40 năm với sự hợp tác của hơn 30 quốc gia, ITER là lò phản ứng nhiệt hạch lớn nhất thế giới, hướng đến chứng minh nhiệt hạch có thể trở thành nguồn năng lượng khả thi về mặt thương mại.

Nam châm trường hình xuyến là thành phần quan trọng của lò phản ứng nhiệt hạch, giúp tạo ra từ trường mạnh để giam giữ plasma nóng hơn 100 triệu độ C. Nó cần hoạt động ổn định trong 60 năm dưới điều kiện khắc nghiệt như nhiệt độ cực thấp, dòng điện cường độ cao, bức xạ mạnh và ứng suất cao.

Nhóm dự án mất 6 năm thiết kế, nghiên cứu và thử nghiệm chuyên sâu để hoàn thành nam châm. Thép chuyên dụng, vật liệu cách điện và dây siêu dẫn của thiết bị đều được sản xuất tại Trung Quốc.

Một nam châm khác, cuộn dây điện từ trung tâm siêu dẫn nhiệt độ cao, cũng hoàn thành các bài kiểm tra hôm 27/6. Thiết bị hoạt động ở dòng điện 60 kiloampe với khả năng lưu trữ năng lượng 6,03 megajoule, các chỉ số hiệu suất đạt mức tốt. Cuộn dây điện từ trung tâm đóng vai trò then chốt trong việc dẫn và điều chỉnh hình dạng của dòng plasma.

CGTN cho biết, công nghệ cốt lõi của cả hai nam châm đều được nội địa hóa hoàn toàn, giúp Trung Quốc giảm đáng kể sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài. Thành tựu mới cũng đánh dấu bước tiến của nước này trong việc phát triển lò phản ứng nhiệt hạch, khẳng định năng lực nghiên cứu và phát triển độc lập.

Theo Interesting Engineering, phản ứng nhiệt hạch mô phỏng quá trình tạo ra ánh sáng và nhiệt từ các ngôi sao. Quá trình này bao gồm hợp nhất hạt nhân hydro và các nguyên tố nhẹ khác để giải phóng năng lượng khổng lồ. Giới chuyên gia hy vọng có thể sử dụng lò phản ứng nhiệt hạch để tạo ra nguồn điện vô hạn không carbon trong tương lai.

Cre: VNexpress

Trong nghiên cứu công bố tháng này của Viện Doanh nghiệp AI (AIDE), nhóm tác giả sàng lọc hơn 161.000 tin tuyển dụng của các công ty thuộc S&P 500 (500 công ty đại chúng lớn nhất nước Mỹ) đăng trên LinkedIn hồi tháng 1. Kết quả, họ tìm được 8.140 tin tuyển dụng liên quan đến AI, ví dụ phân tích dữ liệu hoặc kỹ sư học máy. Tuy nhiên, 71% tin đều dành cho vị trí cấp cao, 16% cho cấp trung và chỉ 13% cho cấp thấp.

Theo CNN, phát hiện mới nhấn mạnh thách thức mà người trẻ phải đối mặt khi tìm kiếm việc làm trong lĩnh vực AI đang bùng nổ. Các doanh nghiệp lớn đang cạnh tranh gay gắt để thu hút cùng một nhóm nhân tài giàu kinh nghiệm, đặt ra câu hỏi về sự phát triển của thế hệ nhân tài tiếp theo.

"Dữ liệu cho thấy thị trường lao động đang thu hẹp. Cơ hội việc làm liên quan đến AI là có thật, nhưng chỉ dành cho những người đã ở vị trí cao", Paul Cheek, Giám đốc điều hành Viện AIDE, cho biết.

Cheek giải thích, các công ty lớn muốn có nhân tài giàu kinh nghiệm để giúp định hướng trong cơn sốt AI đầy biến động, dù điều này cũng gây rủi ro cho chính họ. Nếu tài năng trẻ đầu quân cho nơi khác, chẳng hạn startup AI đang phát triển, các công ty lớn có thể gặp bất lợi trong dài hạn.

Không chỉ AI, nhiều ngành nghề khác cũng có xu hướng giảm tuyển dụng người trẻ. Demis Hassabis, CEO Google DeepMind, và Dario Amodei, CEO Anthropic, đã dự đoán điều này trong cuộc trò chuyện tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) 2026 ở Davos, Thụy Sĩ, hồi tháng 1.

"Tôi nghĩ năm nay chúng ta sẽ bắt đầu thấy AI có thể ảnh hưởng đến vị trí cấp thấp. Tôi cho rằng đã có một số bằng chứng mà chúng tôi cũng cảm nhận được, chẳng hạn tốc độ tuyển dụng những vị trí này chậm lại", Hassabis nói.

Amodei đồng tình, cho biết dấu hiệu bắt đầu xuất hiện trong lĩnh vực phần mềm và lập trình. Ông nói: "Tôi có thể thấy điều đó ngay tại Anthropic. Tôi nghĩ đến lúc nào đó, ở mức sơ cấp và trung cấp, công ty sẽ cần ít người hơn thay vì nhiều lên. Chúng tôi đang suy nghĩ để giải quyết vấn đề đó một cách hợp lý trong nội bộ".

Theo nghiên cứu mới nhất từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York, tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên mới ra trường là 5,6%, cao hơn nhiều so với tỷ lệ thất nghiệp chung là 4,2% trong tháng 3. Khoảng cách giữa hai tỷ lệ đã nới rộng vài năm gần đây, trái với giai đoạn ngay trước và sau Covid-19.

Nghiên cứu từ Đại học Stanford cho thấy, việc tuyển người trẻ trì trệ từ cuối 2022, cùng thời gian OpenAI phát hành ChatGPT. Giai đoạn từ cuối 2022 đến tháng 9/2025, trong các ngành nghề chịu tác động mạnh nhất từ AI, số lao động trẻ có việc làm giảm 6% trong khi lao động lớn tuổi tăng 6-9%.

Người dùng Hiro trên nền tảng sáng tạo nội dung Medium chia sẻ, những công việc đơn giản, lặp lại trước đây thường được giao cho tân binh thì hiện đã do AI đảm nhận. Do đó, các công ty chỉ cần sự giám sát cấp cao với kết quả đầu ra của AI. "Nghĩa là bạn cần kinh nghiệm để gia nhập, nhưng con đường truyền thống để tích lũy kinh nghiệm dần không còn tồn tại", Hiro nói.

Lao động trẻ có thể tích lũy kinh nghiệm bên ngoài khi tham gia những khóa đào tạo nâng cao kỹ năng, nhưng cách này có hạn chế. Hiro đã trả 4.000 USD cho một khóa đào tạo, nhưng nhận ra những kỹ năng mới chỉ hiệu quả trong khoảng 8 tháng, sau đó trở nên lỗi thời do các mô hình AI mới ra mắt.

Theo Nela Richardson, nhà kinh tế trưởng tại công ty dịch vụ quản lý nhân sự và bảng lương ADP, AI không chỉ thay đổi số lượng việc làm sinh ra và mất đi mà còn định hình lại nhiệm vụ và trách nhiệm của từng công việc. ADP đang hợp tác với Phòng thí nghiệm Kinh tế Kỹ thuật số Stanford để phân tách trách nhiệm và gán giá trị kinh tế cho từng nhiệm vụ. Kết quả dự kiến được công bố rộng rãi, giúp doanh nghiệp điều chuyển nhân viên sang công việc giá trị cao hơn, đồng thời giúp người tìm việc xác định con đường học tập và đào tạo phù hợp.

Trái với loạt nhận định bi quan, Matt Garman, CEO Amazon Web Services, cho rằng dự đoán về "tận thế việc làm" do AI bị thổi phồng quá mức. Trong chương trình podcast Platformer phát sóng hôm 23/6, ông cho rằng AI có thể làm thay đổi một nửa số công việc văn phòng, không phải xóa sổ hoàn toàn.

"Không nên nhìn vào bức tranh tĩnh về thế giới và nói một công việc sẽ không còn tồn tại, người làm công việc đó sẽ thất nghiệp. Thực chất, những công việc mới sẽ xuất hiện", Garman nói, dẫn chứng sự ra đời của Microsoft Excel làm thay đổi công việc chứ không loại bỏ chúng.

Garman nhấn mạnh giá trị của lao động trẻ mới vào nghề, đánh giá đây là một trong những nhóm nhân viên tốt nhất do chi phí tuyển dụng thấp, dễ đào tạo về văn hóa công ty và thường háo hức học hỏi công cụ mới. Business Insider cho biết, đây là một phần lý do khiến Amazon đang tuyển hơn 11.000 thực tập sinh và kỹ sư phát triển phần mềm sơ cấp trên toàn cầu năm nay.

Garman nói: "Nhân viên trẻ mang đến năng lượng, sự hào hứng và góc nhìn mới. Nếu chỉ có đúng những con người đã làm việc suốt 15 năm qua, bạn sẽ không nhận được nguồn năng lượng, sự nhiệt huyết và những ý tưởng mới đó".

Cre: VNexpress

Theo FedEx, sự cố gián đoạn diễn ra cùng thời điểm với quá trình chuyển đổi lớn về mặt vận hành, cụ thể là sang các đối tác và nền tảng công nghệ mới. Đây là bước chuyển đổi sang mô hình vận hành tích hợp hơn, phù hợp với các tiêu chuẩn toàn cầu của FedEx. Quá trình bao gồm việc triển khai mạng lưới vận hành ứng dụng công nghệ và đưa vào các quy trình vận hành hoàn toàn mới.

Mặc dù những thay đổi này hướng tới mục đích tăng cường trong dài hạn năng lực vận hành, khả năng hiển thị theo dõi cũng như mở rộng tương thích, nhưng việc đưa vào hoạt động đồng thời nhiều hệ thống, quy trình và đội ngũ mới đã tạo ra những khó khăn nhất định trong giai đoạn chuyển giao. Khi hệ thống và hoạt động vận hành dần ổn định, hiệu suất dịch vụ được kỳ vọng sớm trở lại bình thường.

FedEx đã công khai thừa nhận vấn đề và nhanh chóng hành động nhằm ổn định công tác vận hành, phục hồi độ tin cậy trong dịch vụ, trong bối cảnh bức xúc của khách hàng ngày càng gia tăng trên mạng xã hội và các diễn đàn trực tuyến.

Ông Masamichi Ujiie, Chủ tịch FedEx khu vực Bắc và Nam Thái Bình Dương chia sẻ: "Chúng tôi hoàn toàn nhận thức được những tác động, ảnh hưởng tới khách hàng do sự cố gián đoạn dịch vụ tại Việt Nam. Toàn bộ đội ngũ FedEx hiện đang tập trung tối đa, nỗ lực hết sức vào việc khắc phục."

Các hành động cụ thể của FedEx nhằm ổn định hoạt động vận hành

FedEx đã triển khai nhiều động thái mang tính quyết định nhằm đẩy nhanh tiến độ phục hồi dịch vụ và bình ổn vận hành. Có thể kể đến như việc nâng cao năng lực xử lý phân loại hàng hoá, thông quan và hỗ trợ khách hàng bằng cách bổ sung nguồn lực, song song với công tác tuyển dụng thêm nhiều vị trí nhân sự nhằm tăng cường hỗ trợ vận hành. FedEx cho biết, công ty đã tăng cường 150% lượng nhân sự triển khai phục vụ quá trình chuyển đổi.

Nhân tố then chốt trong nỗ lực phục hồi dịch vụ là việc thành lập tổ công tác chuyên môn liên phòng ban, kết hợp giữa vận hành, truy vết hàng hoá, dịch vụ khách hàng, thông quan, kỹ thuật mạng lưới, công nghệ thông tin, và kinh doanh. Tổ công tác này tập trung ưu tiên xử lý những lô hàng cấp bách cũng như giải quyết yêu cầu hàng ngày của khách hàng, đồng thời phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng nhằm đảm bảo tuân thủ yêu cầu, quy định của pháp luật.

Tiến triển ổn định trên toàn hệ thống

Theo FedEx, công tác phục hồi vận hành đang tiến triển với nhiều cải thiện rõ rệt trên toàn hệ thống. Tất cả các lô hàng nhập khẩu hiện đã được tiếp nhận tại Việt Nam, giúp kiểm soát tốt hơn khâu xử lý hàng hoá và giao hàng, đồng thời mức độ tồn đọng tổng thể tiếp tục giảm gần 50% so với mức đỉnh điểm vào giữa tháng 5. Luồng hàng hoá thông quan và giao hàng chặng cuối hiện đã ổn định hơn, nhờ cải thiện năng suất xử lý các lô hàng nhập khẩu.

Đối với hàng hóa xuất khẩu, FedEx cho biết hiệu suất của hoạt động lấy hàng và xử lý đơn hàng đi trong cùng ngày đang dần phục hồi và tiệm cận thời điểm trước khi chuyển đổi vận hành. Đồng thời, khoảng 4.500 lô hàng nhập khẩu được giao thành công mỗi ngày, phản ánh lưu lượng hàng hoá xử lý trên toàn hệ thống đã được nâng cao.

Ngoài ra, đội ngũ chăm sóc khách hàng FedEx đang nỗ lực xử lý lượng yêu cầu hỗ trợ tăng đáng kể, vượt xấp xỉ 250% so với ngày thường. Nhằm đáp ứng và cải thiện khả năng phản hồi khách hàng, công ty đã huy động thêm gần 90% nguồn lực bao gồm mở rộng năng lực hotline, hỗ trợ bổ sung từ các thị trường trong khu vực, và tăng thêm khung giờ xử lý.

Cam kết tuân thủ và minh bạch

FedEx cũng phản hồi một số ý kiến về thông quan hàng hoá và minh bạch trong vận hành. Công ty nhấn mạnh rằng mọi lô hàng đều được xử lý theo các quy chuẩn và quy định hiện hành. FedEx có đầy đủ giấy phép cần thiết để hoạt động tại Việt Nam, và luôn cam kết tuân thủ pháp luật trong mọi quy trình vận hành.

"An toàn, tuân thủ, và liêm chính là những nguyên tắc cốt lõi trong hoạt động của FedEx. Chúng tôi đang, đã và sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, cơ quan quản lý và luôn minh bạch dữ liệu cũng như tài liệu vận hành nhằm đảm bảo tuân thủ luật pháp trong mọi quy trình hoạt động tại Việt Nam", ông Ujiie khẳng định.

FedEx cho biết công ty tiếp tục phối hợp với các cơ quan hữu quan, tăng cường kiểm soát và giám sát nội bộ hơn nữa, đảm bảo mọi quy trình đều chặt chẽ và nhất quán.

Song song với nỗ lực phục hồi dịch vụ, FedEx tập trung giải toả hàng hoá còn tồn đọng, nâng cao hiệu suất xử lý, củng cố công tác điều phối trên khắp các khâu thông quan, vận hành và giao hàng. Cải thiện các kênh liên lạc và phản hồi khách hàng cũng là một trong những trọng tâm của giai đoạn này.

Quá trình chuyển đổi thể hiện quyết tâm của FedEx hướng đến xây dựng một mô hình vận hành tích hợp toàn diện hơn, nhằm nâng cao khả năng theo dõi hàng hoá, tăng cường kiểm soát mạng lưới, cũng như cung cấp dịch vụ ổn định, đáng tin cậy hơn trong dài hạn.

FedEx cam kết gây dựng và phục hồi lòng tin của khách hàng thông qua hành động nhất quán, thông tin liên lạc rõ ràng, và tiến độ vững chắc.

Cre: Chinhphu.v

Mục tiêu hoạt động của Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia 

Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (Quỹ) hoạt động vì mục tiêu góp phần thúc đẩy phát triển hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực trung tâm của mô hình tăng trưởng mới, giải quyết hiệu quả bài toán phát triển kinh tế - xã hội ở quy mô quốc gia, có tính liên ngành, liên vùng thông qua tài trợ, đặt hàng các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đồng thời nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia; hình thành trí thức nền; góp phần làm chủ được một số công nghệ lõi, công nghệ cao, công nghệ chiến lược; phát triển đội ngũ nhà khoa học tài năng, nhà khoa học trẻ, nhóm nghiên cứu mạnh; hình thành được một số trung tâm nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ có uy tín trong khu vực và quốc tế.

Định hình mô hình quỹ tài trợ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ bảo đảm tính độc lập, minh bạch, cạnh tranh theo chuẩn mực quốc tế.

Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Quỹ

Tổ chức và hoạt động của Quỹ bảo đảm tuân thủ pháp luật, phù hợp với chiến lược, quy hoạch và định hướng phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của quốc gia; bảo đảm tổ chức tinh gọn, chuyên nghiệp, gắn quyền hạn với trách nhiệm giải trình của tập thể và cá nhân.

Hoạt động tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ của Quỹ được thực hiện thông qua đánh giá chuyên môn độc lập, bảo đảm tự chủ học thuật, khách quan, công khai, minh bạch và cạnh tranh; tuân thủ liêm chính khoa học, đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ; bảo đảm không trùng lặp với các nguồn ngân sách khác; phòng ngừa và kiểm soát xung đột lợi ích; áp dụng chuẩn mực quốc tế; gắn với nhu cầu của thị trường, xác định doanh nghiệp là trung tâm.

Kinh phí ngân sách nhà nước cấp cho Quỹ được bố trí hằng năm trong dự toán chi sự nghiệp khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trên cơ sở chủ trương, kế hoạch của cấp có thẩm quyền dự kiến phát sinh cần bố trí nguồn lực để thực hiện. Việc giao dự toán và cấp kinh phí cho Quỹ được thực hiện theo tổng mức và không gắn với danh mục nhiệm vụ cụ thể tại thời điểm giao dự toán và cấp kinh phí. Ngân sách nhà nước sử dụng cho tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ được bố trí theo nguyên tắc giảm dần tương ứng với mức độ hoàn thiện của kết quả nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và khả năng huy động nguồn lực ngoài ngân sách. 

Quỹ thực hiện quản lý hoạt động tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ dựa trên kết quả đầu ra, hiệu quả và tác động; bảo đảm hài hòa giữa nghiên cứu có tính kế thừa, rủi ro thấp với nghiên cứu có tính tiên phong, đột phá, rủi ro cao; chấp nhận rủi ro khoa học, rủi ro công nghệ trong phạm vi có kiểm soát; bảo đảm khuyến khích sáng tạo và đổi mới, tôn trọng quy luật khách quan và đặc thù của hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; có cơ chế khuyến khích đối với nhà khoa học nữ theo quy định.

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và các công cụ hỗ trợ trong xây dựng kế hoạch, quản lý, giám sát, đánh giá và công khai việc sử dụng nguồn lực tài chính nhằm nâng cao hiệu quả quản lý.

Chức năng của Quỹ

Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia có chức năng tài trợ, đặt hàng thực hiện chương trình, nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo để nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ.

Hỗ trợ hoạt động nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia theo quy định của pháp luật.

Nhiệm vụ và quyền hạn

Nhiệm vụ của Quỹ là tiếp nhận và quản lý các nguồn lực tài chính: Tiếp nhận, quản lý và sử dụng nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật; tiếp nhận, quản lý, sử dụng các nguồn tài chính ngoài ngân sách nhà nước theo thỏa thuận với bên đóng góp (nếu có), quy định về tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ và theo quy chế chi tiêu nội bộ của Quỹ.

Quỹ thực hiện các nhiệm vụ phù hợp với mục tiêu hoạt động, chức năng của Quỹ, hỗ trợ quản lý nhà nước trong hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; thực hiện chế độ báo cáo, chế độ kế toán theo quy định của pháp luật...

Nghị định quy định quyền hạn của Quỹ là cơ quan quản lý nhiệm vụ để tổ chức triển khai các hoạt động tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ phù hợp với mục tiêu hoạt động, chức năng của Quỹ, kế hoạch ngân sách được phê duyệt theo quy định pháp luật về việc quản lý các chương trình, nhiệm vụ, hỗ trợ hoạt động nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia.

Kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả, tác động việc thực hiện và sử dụng kinh phí của nhiệm vụ khoa học và công nghệ và hoạt động nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia; đình chỉ hoặc trình cơ quan có thẩm quyền đình chỉ việc tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ, cấp kinh phí hoặc thu hồi kinh phí đã tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ, cấp phát khi phát hiện tổ chức, cá nhân vi phạm các quy định của Quỹ và các quy định pháp luật có liên quan.

Ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành và tổ chức thực hiện hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo do Quỹ tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ; tham gia, thực hiện cơ chế liên kết đồng tài trợ với các quỹ, doanh nghiệp hoặc tổ chức khác trong việc triển khai các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo quy định của pháp luật; cùng với các quỹ phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo khác hình thành hệ sinh thái tài trợ, đặt hàng, hỗ trợ hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thông suốt từ trung ương đến địa phương; hợp tác với tổ chức, cá nhân trong nước và ngoài nước, tổ chức quốc tế liên quan đến các hoạt động của Quỹ.

Nguồn tài chính, nội dung chi của quỹ

Nguồn tài chính của quỹ từ Ngân sách nhà nước và các nguồn ngoài ngân sách nhà nước (gồm: Các khoản đóng góp tự nguyện, hiến, tặng cho hợp pháp bằng tiền, hiện vật, tài sản hoặc hình thức hợp pháp khác của tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước; Các khoản thu từ hoạt động hợp tác, liên kết, đồng tài trợ theo thỏa thuận phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của Quỹ; Lãi tiền gửi, các khoản thu hợp pháp khác theo quy định; Các nguồn ngoài ngân sách nhà nước tiếp nhận bằng tiền được chuyển vào tài khoản của Quỹ tại các ngân hàng thương mại. Quỹ có trách nhiệm tiếp nhận, quản lý, hạch toán, sử dụng đúng mục đích, đối tượng, hiệu quả, đảm bảo công khai, minh bạch và tuân thủ quy định của pháp luật.).

Nội dung chi của Quỹ gồm: Chi tài trợ, đặt hàng thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ, hỗ trợ hoạt động nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia theo quy định từ khoản 1 đến khoản 4 Điều 6 Nghị định số 265/2025/NĐ-CP; Chi hỗ trợ hoạt động nâng cao năng lực khoa học và công nghệ quốc gia theo quy định tại khoản 1 Điều 16 Nghị định này; Chi hoạt động quản lý điều hành và hoạt động khác của Quỹ.

Cre: Chinhphu.v

Chương trình đào tạo chuyên môn đối với thử nghiệm viên, giám định viên

Dự thảo nêu rõ, cơ sở đào tạo chuyên môn đối với thử nghiệm viên, giám định viên phải xây dựng đề cương đào tạo chi tiết theo lĩnh vực thử nghiệm, giám định; tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, phương pháp thử, phương pháp giám định hoặc yêu cầu chuyên môn tương ứng.

Đề cương đào tạo chi tiết đối với thử nghiệm viên, giám định viên phải bao gồm tối thiểu các nội dung sau:

Quy định pháp luật, nguyên tắc đánh giá sự phù hợp, trách nhiệm nghề nghiệp, đạo đức, tính khách quan, bảo mật thông tin và an toàn trong hoạt động thử nghiệm, giám định.

Yêu cầu kỹ thuật của tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, phương pháp thử, phương pháp giám định, quy trình lấy mẫu, tiếp nhận, bảo quản, xử lý mẫu, ghi chép và kiểm soát hồ sơ.

Kỹ năng thực hiện, kiểm soát chất lượng kết quả thử nghiệm, giám định; đánh giá bằng chứng, xử lý sai lệch, báo cáo kết quả và truy xuất hồ sơ.

Thực hành, thảo luận tình huống và đánh giá kết quả đào tạo phù hợp với lĩnh vực đào tạo.

Cơ sở đào tạo quy định thời lượng khóa đào tạo phù hợp với nội dung chuyên môn, yêu cầu thực hành và đối tượng học viên; việc cấp chứng chỉ đào tạo chuyên môn thực hiện theo nguyên tắc tổ chức đào tạo và cấp chứng chỉ đào tạo chuyên môn và tiêu chí đánh giá quy định trong đề cương đào tạo chi tiết.

Đào tạo chuyên gia năng suất chất lượng, kiểm soát viên chất lượng

Theo dự thảo, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia tổ chức đào tạo hoặc giao đơn vị trực thuộc, phối hợp với cơ sở đào tạo đáp ứng yêu cầu quy định tại Thông tư này để tổ chức đào tạo chuyên gia năng suất chất lượng, kiểm soát viên chất lượng.

Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia phê duyệt chương trình đào tạo, danh sách giảng viên, kế hoạch kiểm tra, đánh giá; tổ chức hoặc giám sát việc tổ chức đào tạo, kiểm tra và cấp chứng chỉ hoàn thành khóa đào tạo chuyên gia năng suất chất lượng, kiểm soát viên chất lượng.

Chương trình đào tạo chuyên gia năng suất chất lượng, kiểm soát viên chất lượng phải bao gồm nội dung về chính sách, pháp luật trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng; phương pháp, công cụ nâng cao năng suất, chất lượng; kỹ năng thực hành, xử lý tình huống; đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm và yêu cầu đánh giá kết quả đào tạo.

Việc quản lý hồ sơ, chứng chỉ và công khai thông tin về khóa đào tạo chuyên gia năng suất chất lượng, kiểm soát viên chất lượng được thực hiện trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng theo hướng dẫn của Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia.

Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến đối với dự thảo này trên Cổng TTĐT của Bộ.

Cre: Chinhphu.v

Đến năm 2030 hình thành tối thiểu 10 doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước

Đề án đặt ra các mục tiêu đến năm 2030 hình thành tối thiểu 10 doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn trong nước để phát triển hạ tầng số, nhân lực số, dữ liệu số, công nghệ chiến lược, an ninh mạng đáp ứng đồng thời các yêu cầu:

Tổng doanh thu của năm đạt từ 1 tỷ USD (Đô la Mỹ) trở lên; số lượng lao động có tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm đạt từ 5.000 người trở lên;

Có tối thiểu 01 tổ chức khoa học và công nghệ được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo thuộc doanh nghiệp công nghệ số;

Tỷ lệ chi cho R&D (nghiên cứu và phát triển) trên tổng doanh thu của doanh nghiệp đạt từ 3% trở lên;

Doanh nghiệp có tối thiểu 01 bằng sáng chế được cấp bởi một trong năm cơ quan sở hữu trí tuệ uy tín trên thế giới là: USPTO, EPO, JPO, KIPO, CNIPA.

Đưa vào hoạt động tối thiểu 06 tuyến cáp quang biển mới; phấn đấu phủ sóng mạng 5G tới 99% dân số

Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn sẽ đóng vai trò quan trọng để Việt Nam có hệ thống hạ tầng số quốc gia đồng bộ, hiện đại, xanh, liên thông, kết nối trong nước và quốc tế với dung lượng lớn, tốc độ cao, đủ năng lực tin cậy và khả dụng cao để phục vụ chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và bảo vệ chủ quyền số. Cụ thể:

Triển khai và đưa vào hoạt động thêm tối thiểu 06 tuyến cáp quang biển mới, kết nối quốc tế dung lượng lớn, tốc độ cao, trong đó có tối thiểu 01 tuyến cáp quang biển do Việt Nam làm chủ đầu tư.

Phát triển nhanh mạng 5G, phấn đấu phủ sóng 99% dân số.

Phát triển và hoàn thiện các nền tảng số, cơ sở dữ liệu dùng chung đáp ứng nhu cầu của các bộ, ngành, địa phương để cung cấp dịch vụ trên phạm vi toàn quốc, đóng vai trò hạ tầng số quan trọng để phát triển kinh tế, xã hội.

Phát triển mới tối thiểu 05 trung tâm dữ liệu quy mô lớn, đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn xanh, góp phần đưa Việt Nam trở thành trung tâm dữ liệu của khu vực.

Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn sẽ xây dựng hệ sinh thái dữ liệu số quốc gia mở, liên thông, an toàn, đáng tin cậy, bảo đảm dữ liệu được chuẩn hóa, chia sẻ và khai thác có trách nhiệm để thúc đẩy chính phủ số, kinh tế số, xã hội số và bảo vệ chủ quyền dữ liệu.

Phát triển thị trường dữ liệu có sự giám sát đảm bảo an toàn, tuân thủ quy định của pháp luật; phát triển các dịch vụ dữ liệu (tổng hợp, phân tích, dán nhãn dữ liệu,...).

Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn góp phần phát triển nhân lực số quy mô lớn, chất lượng cao, đạt chuẩn kỹ năng quốc tế ở các lĩnh vực trọng điểm, thông qua phương thức đào tạo lại, đào tạo nâng cao theo mô hình kết hợp giữa "Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp": Đào tạo, phổ cập, nâng cao kỹ năng số cho cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và người dân thông qua các nền tảng học tập trực tuyến ứng dụng các công nghệ hiện đại như AI, VR, AR,... để giảng dạy, mô phỏng, cập nhật theo tiêu chuẩn quốc tế; Có chính sách thu hút và trọng dụng chuyên gia trong/ngoài nước về làm việc tại các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn, tham gia các dự án phát triển công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược, đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội của đất nước.

Việt Nam phấn đấu vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI

Các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn sẽ làm chủ, phát triển và thương mại hóa một số công nghệ chiến lược then chốt, đủ năng lực giải quyết các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia về khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, bảo đảm chủ quyền công nghệ. Cụ thể:

Làm chủ, nghiên cứu và phát triển, ứng dụng các công nghệ chiến lược, sản phẩm công nghệ chiến lược; thúc đẩy doanh nghiệp của Việt Nam làm chủ tối thiểu 70% công nghệ chiến lược trong danh mục công nghệ chiến lược đã được Thủ tướng Chính phủ ban hành.

Việt Nam vào nhóm 3 quốc gia dẫn đầu khu vực Đông Nam Á về nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI.

Phát triển tối thiểu 06 hệ thống trí tuệ nhân tạo dựa trên dữ liệu của Việt Nam phục vụ các bài toán thiết yếu của người dân và xã hội: tư pháp; tài chính; nông nghiệp và môi trường; văn hóa, thể thao, du lịch; giáo dục; y tế.

Xây dựng bản sao số cho một số tỉnh, thành phố: Bao gồm phát triển bản đồ số quốc gia 3D, hạ tầng kỹ thuật đô thị, môi trường, giao thông, logistic, giáo dục, y tế, công thương, bản đồ dịch bệnh, công trình ngầm, không gian mặt đất, không gian vệ tinh.

Xây dựng tối thiểu 01 nền tảng chuỗi khối hỗ trợ cho các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp trong việc ứng dụng công nghệ chuỗi khối vào hoạt động quản trị, điều hành, sản xuất, kinh doanh.

Xây dựng năng lực an ninh mạng quốc gia mang tính chủ động để bảo vệ hạ tầng số quan trọng và dữ liệu cá nhân, phát hiện, ngăn chặn, ứng phó, phục hồi sự cố nhanh, bảo đảm an toàn và giữ vững chủ quyền số. Cụ thể:

Phát triển và hoàn thiện mạng lưới kết nối, chia sẻ thông tin giữa các Trung tâm An ninh mạng của tỉnh, thành phố với Trung tâm An ninh mạng quốc gia của Bộ Công an và Bộ Quốc phòng nhằm bảo đảm khả năng giám sát, phát hiện và phản ứng sớm các cuộc tấn công mạng trên toàn quốc.

Phát triển các sản phẩm, dịch vụ an ninh mạng trọng điểm, chiếm lĩnh thị trường trong nước, có khả năng cạnh tranh quốc tế.

Hỗ trợ nghiên cứu, phát triển thị trường cho doanh nghiệp

Để thực hiện các mục tiêu trên, Đề án đưa ra các nhiệm vụ, giải pháp sau: Hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách, pháp luật; triển khai nhiệm vụ trọng điểm quốc gia, bài toán lớn về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; hỗ trợ nghiên cứu, phát triển thị trường cho doanh nghiệp; đo lường, đánh giá kết quả triển khai Đề án.

Đối với nhiệm vụ hỗ trợ nghiên cứu, phát triển thị trường cho doanh nghiệp, Đề án nêu rõ: Căn cứ điều kiện, nhu cầu và lợi thế đặc thù trong các lĩnh vực hạ tầng số, nhân lực số, dữ liệu số, công nghệ chiến lược, an ninh mạng, các địa phương nghiên cứu, xem xét triển khai khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) phù hợp để hỗ trợ doanh nghiệp, tổ chức thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ công nghệ số trước khi triển khai trên quy mô lớn.

Hỗ trợ kêu gọi các quỹ đầu tư trong nước, quỹ đầu tư nước ngoài đầu tư cho hoạt động triển khai các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong lĩnh vực hạ tầng số, nhân lực số, dữ liệu số, công nghệ chiến lược, an ninh mạng theo quy định của pháp luật.

Nghiên cứu giải pháp thúc đẩy các doanh nghiệp công nghệ chiến lược quy mô lớn đặt hàng, chia sẻ tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình, dữ liệu, hỗ trợ chuyển giao công nghệ đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các viện, trường thông qua các dự án đồng nghiên cứu và phát triển, thử nghiệm sản phẩm, dịch vụ.

Hỗ trợ, thúc đẩy doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số thông qua việc hỗ trợ ứng dụng, chuyển giao công nghệ từ nước ngoài, bảo hộ sở hữu trí tuệ, thông qua Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ quốc gia, Quỹ Đổi mới công nghệ quốc gia theo quy định của pháp luật.

Triển khai việc ưu tiên các doanh nghiệp thực hiện các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số tham gia chương trình xúc tiến đầu tư, thương mại nhằm hỗ trợ quảng bá sản phẩm, dịch vụ, kết nối mở rộng thị trường trong và ngoài nước.

Triển khai đào tạo, phổ cập, nâng cao kỹ năng số cho cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và người dân thông qua các nền tảng học tập trực tuyến ứng dụng các công nghệ hiện đại để giảng dạy, mô phỏng, cập nhật theo tiêu chuẩn quốc tế.

Cre. Chinhphu.vn

Theo CNN, các tập đoàn công nghệ lớn đã cố gắng phát triển máy tính có thể thay con người dùng xử lý nhiệm vụ phức tạp trong ít nhất một thập kỷ qua. Tuy nhiên, phần lớn nỗ lực đều thất bại, những trợ lý như Alexa và Siri chủ yếu được sử dụng để đặt báo thức và phát nhạc. Gần đây, Nvidia, Microsoft, Google và một số công ty khác giới thiệu chip mới, máy tính xách tay và phần mềm được thiết kế để vận hành tác nhân AI, có thể tự động tiến hành công việc phức tạp mà không cần con người can thiệp nhiều.

"Mục tiêu cuối cùng là tìm ra cách báo cho máy tính biết tôi muốn nó làm gì, sau đó nó sẽ làm đúng như vậy", Bob O'Donnell, nhà sáng lập và giám đốc phân tích của công ty nghiên cứu công nghệ Technalysis, cho biết.

Nvidia và Microsoft đang cải tiến Windows để thực hiện mục tiêu trên. Hôm 1/6, Nvidia hé lộ chip mới dành cho máy tính xách tay Windows có tên là RTX Spark dùng để chạy tác nhân AI mà không cần kết nối với đám mây. Chip này kết hợp công nghệ đồ họa, tính toán và mạng của Nvidia với bộ nhớ lớn hơn máy tính xách tay tiêu chuẩn. Giám đốc điều hành Nvidia Jensen Huang giới thiệu cách sử dụng laptop trang bị chip RTX Spark để thiết kế một ngôi nhà thông qua tác nhân AI làm việc giữa các ứng dụng mô hình 3D. Dell, HP và Lenovo sẽ ra mắt máy tính chạy bằng chip mới vào mùa thu năm nay.

Hôm 2/6, Microsoft cũng thông báo đang phát triển tác nhân Scout cho Microsoft 365, sử dụng công nghệ của OpenClaw. Scout có thể làm việc với nội dung lưu trữ qua đám mây, trên máy tính cá nhân và trên web, bao gồm các ứng dụng Outlook và Teams. Microsoft hy vọng Scout có thể phụ trách theo dõi email và trao đổi về công việc.

Công cụ Googlebooks sắp ra mắt của Google có khả năng gợi ý hành động khi người dùng di chuột đến một vị trí trên màn hình, ví dụ bố trí cuộc họp sau khi lướt chuột qua ngày tháng trong email.

Trong nhiều năm, hàng loạt công ty công nghệ tìm cách tạo ra trợ lý kỹ thuật số làm việc vặt như bỏ sản phẩm vào giỏ hàng, theo dõi đơn hàng trực tuyến và lập kế hoạch chuyến đi. Những trợ lý đời đầu có thể xử lý nhiệm vụ đơn lẻ như gọi taxi hoặc đặt hàng nhưng không thể thực hiện công việc nhiều bước hoặc nắm rõ sở thích cá nhân. Điều này dần thay đổi với sự phổ biến của các mô hình ngôn ngữ lớn sau khi ChatGPT ra mắt cuối năm 2022.

OpenClaw, trợ lý AI gây sốt toàn cầu trong năm nay, có lẽ là ví dụ lớn nhất về cách AI thay đổi thói quen sử dụng máy tính của một số người. Tác nhân này có thể chạy chương trình và hoàn thành yêu cầu mà không cần ra lệnh liên tục. Các nhà phát triển chạy OpenClaw để thực hiện nghiên cứu trên máy tính tại nhà trong khi họ tập trung vào công việc khác.

Nhà phân tích Neil Shah, người đồng sáng lập công ty nghiên cứu thị trường ngành công nghệ Counterpoint Research, dự đoán định hướng của Nvidia trong phát triển máy tính tác nhân AI tự xử lý dữ liệu và chủ động xác định những gì cần làm để đạt mục tiêu sẽ cách mạng hóa máy tính cá nhân trong 10 năm tới. Theo ông, những laptop và máy tính để bàn thế hệ mới sẽ chạy ứng dụng tác nhân AI trong mỗi gia đình.

Tuy nhiên, giới chuyên gia nhận định phần lớn mọi người chưa thể điều khiển máy tính bằng câu lệnh trong tương lai gần bởi laptop AI thế hệ mới có giá rất cao. AI thường hữu ích với doanh nghiệp hơn là người tiêu dùng cá nhân và xử lý công việc mà không gửi dữ liệu lên đám mây thường an toàn hơn. Một vấn đề khác là liệu mọi người có tin tưởng AI đủ để giao cho nó xử lý công việc quan trọng hay không. Nếu một tác nhân AI mua vé đi xem ca nhạc, nó có thể hiểu sai ngân sách và đặt nhầm chỗ ngồi quá đắt.

Cre: VNexpress

Một ngày tháng 10 năm ngoái, khi đang ngồi trong sân nhà ở tỉnh Hà Nam, Trung Quốc, một bệnh nhân liệt toàn thân tên là Dong Hui thử cầm bút lên viết.

Dong, 39 tuổi, bị chấn thương tủy sống và bị liệt từ cổ trở xuống sau một vụ tai nạn ôtô năm 2020. Chậm rãi nhưng đầy quyết tâm, anh viết tên mình, rồi đến chữ "cảm ơn", rồi đến ngày tháng. Đây là kết quả của quá trình phục hồi chức năng kéo dài 11 tháng sử dụng một thiết bị cấy ghép trong não.

Trước khi điều trị, Dong có thể cử động nhẹ cánh tay nhưng không thể điều khiển các ngón tay. "Tôi không thể tin rằng mình có thể viết trở lại. Tôi phấn khích đến mức còn viết thiếu một nét trong tên mình", anh nói với MIT Technology Review.

Tháng 11/2024, Dong trở thành một trong những người đầu tiên ở Trung Quốc được cấy giao diện não - máy tính xâm lấn, hay BCI, thông qua phẫu thuật não. Anh đăng ký tham gia thử nghiệm lâm sàng sau khi xem quảng cáo về việc BCI giúp một bệnh nhân bị liệt có thể cử động.

Thiết bị cấy ghép não của Dong có kích thước bằng đồng xu, tên là NEO, do start-up Neuracle Technology có trụ sở tại Thượng Hải hợp tác với các nhà nghiên cứu tại Đại học Thanh Hoa ở Bắc Kinh phát triển.

Tháng 3 vừa qua, NEO được chính phủ Trung Quốc cho phép sử dụng ngoài phạm vi thử nghiệm lâm sàng, trở thành sản phẩm giao diện não - máy tính xâm lấn đầu tiên trên thế giới được thương mại hóa. Hiện thiết bị này được cung cấp cho một số bệnh nhân tại Trung Quốc bị liệt tay chân do chấn thương tủy sống.

Để cấy thiết bị, Dong trải qua ca phẫu thuật kéo dài hơn một tiếng rưỡi. Các cảm biến của thiết bị, làm nhiệm vụ thu nhận tín hiệu não của Dong, được đặt trên màng cứng - lớp mô ngoài cùng cứng chắc bao phủ và bảo vệ não. Các tín hiệu này được truyền tới máy tính thông qua một thiết bị đặt trên hộp sọ. Sau đó, máy tính chuyển đổi tín hiệu thành lệnh cho một chiếc găng tay robot đeo trên tay bệnh nhân.

Dong bắt đầu quá trình phục hồi chức năng khoảng một tuần sau phẫu thuật. "Vào ngày thứ chín của quá trình tập luyện, bàn tay phải của tôi đã cầm được một quả bóng mà không cần sự hỗ trợ của găng tay", anh nói. "Đó là một khoảnh khắc kỳ diệu".

Hiện anh vẫn tiếp tục tập luyện tại nhà. Anh muốn có thể kiểm soát đôi tay tốt hơn để tự mặc quần áo, ăn uống và làm những công việc hàng ngày khác mà không phải làm phiền người khác.

Ngày càng có nhiều người bị chấn thương nghiêm trọng ở Trung Quốc có thể sẽ đi theo liệu trình tương tự nhờ việc NEO vừa được phê duyệt. Theo Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc, cơ quan chịu trách nhiệm giám sát thuốc và thiết bị y tế của nước này, sản phẩm cấy não này phù hợp với bệnh nhân từ 18 đến 60 tuổi bị liệt toàn bộ tứ chi do chấn thương tủy sống nhưng vẫn còn một phần chức năng ở cánh tay.

NEO đã vượt qua một số giao diện não - máy tính khác trong cuộc đua ra thị trường, chẳng hạn như thiết bị của Neuralink, công ty có trụ sở tại California do Elon Musk sáng lập.

Một lý do khiến NEO được phê duyệt nhanh có thể là thiết kế của nó "tương đối ít xâm lấn hơn" so với các thiết bị cùng loại như chip cấy não N1 của Neuralink, theo Avinash Singh, nhà nghiên cứu BCI tại Đại học Công nghệ Sydney.

8 cảm biến của NEO nằm trên màng bảo vệ não, trong khi chip N1 của Neuralink xuyên trực tiếp vào vỏ não, tức lớp ngoài cùng của chính bộ não. Thiết bị của Neuracle gặp ít ràng buộc pháp lý hơn vì nó ít nguy cơ gây xuất huyết, sẹo thần kinh đệm và suy giảm tín hiệu dài hạn hơn, Singh nói.

Chuyên gia cho biết thêm, sự hỗ trợ của Trung Quốc đối với ngành BCI trong nước giúp NEO được đưa vào quy trình phê duyệt rút gọn, trong khi quy trình phê duyệt của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ có thể kéo dài nhiều năm.

Việc NEO được phê duyệt có ý nghĩa quan trọng đối với ngành giao diện não - máy tính trên toàn cầu, theo Wang Shouyan, nhà khoa học thần kinh tại Đại học Phục Đán ở Thượng Hải. Dù hoạt động nghiên cứu và phát triển thiết bị này đã diễn ra trong nhiều thập kỷ, phần lớn vẫn chỉ nằm trong phòng thí nghiệm. Động thái của Trung Quốc cho thấy BCI hiện đã sẵn sàng cho sản xuất quy mô lớn và sử dụng lâm sàng, theo Wang.

Theo MIT Technology Review, vài ngày sau khi NEO được phê duyệt, Trung Quốc bắt đầu mã hóa thiết bị này vào hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia. Đây là một trong những bước đầu tiên hướng tới tương lai BCI nằm trong diện bảo hiểm chi trả một phần, các bệnh nhân Trung Quốc đủ điều kiện sẽ chỉ phải chi trả một tỷ lệ nhất định nếu họ cần thiết bị này trong quá trình điều trị.

Chính phủ Trung Quốc cũng đã tích hợp một số phương pháp điều trị BCI vào bảo hiểm y tế tại một vài tỉnh thí điểm, và thị trường nội địa dự kiến sẽ đạt 809 triệu USD vào năm 2027, theo CCID Consulting.

Kế hoạch 5 năm mới nhất của Trung Quốc liệt kê BCI là một trong những lĩnh vực công nghệ quyết định năng lực cạnh tranh, cùng với công nghệ lượng tử, AI, 6G và năng lượng hợp hạch, theo Reuters. Một số công ty khởi nghiệp Trung Quốc, bao gồm NeuroXess và StairMed, đã hoạt động trong lĩnh vực này trong nhiều năm.

"Trung Quốc có nhiều lợi thế trong lĩnh vực giao diện não - máy tính, chẳng hạn như dân số khổng lồ, nhu cầu bệnh nhân rất lớn, chuỗi công nghiệp hiệu quả về chi phí và nguồn nhân lực dồi dào trong lĩnh vực STEM", Yao Dezhong, Giám đốc Viện Khoa học não bộ Tứ Xuyên, nói với Reuters. Ở Trung Quốc, các bệnh nhân như Dong có xu hướng đón nhận công nghệ này.

Nhiều BCI khác cũng đang trong quá trình chờ phê duyệt tại Trung Quốc, bao gồm Beinao-1, do Viện Nghiên cứu não bộ Trung Quốc tại Bắc Kinh và công ty khởi nghiệp liên kết của viện, NeuCyber NeuroTech, phát triển. Thiết bị này, nằm trên màng cứng của não được thiết kế để giúp những người gặp khó khăn về vận động và ngôn ngữ do chấn thương tủy sống hoặc bệnh xơ cứng teo cơ một bên. Các ứng viên tiếp theo có thể được phê duyệt sớm nhất vào năm 2028, Singh cho biết.

Cre: VNexpress

Engineering and Technology hôm 3/6 đưa tin công ty năng lượng Flexbase đang xây dựng hệ thống pin dòng chảy khổng lồ, dự kiến kết nối lưới điện trong năm 2029 và có công suất đầu ra 1,2 GW. Với dung lượng 2,1 GWh, đây sẽ là pin dòng chảy lớn nhất thế giới, có thể đáp ứng nhu cầu của 210.000 hộ gia đình trong một ngày. Nằm trong tổ hợp trung tâm truyền tải điện và trạm biến áp "Star of Laufenburg" ở Laufenburg, Thụy Sĩ, cơ sở này sẽ hoạt động kết hợp với trung tâm dữ liệu AI 500 MW làm mát bằng nước, đồng thời cung cấp điện cho các cơ quan và phòng thí nghiệm.

Mục tiêu của dự án là lưu trữ năng lượng dư thừa khi nguồn điện dồi dào và giải phóng để ổn định lưới điện khi thiếu hụt. Cơ sở sẽ giải quyết vấn đề không liên tục của nguồn năng lượng tái tạo như điện gió và Mặt Trời, đảm bảo trung tâm AI vận hành hiệu quả bằng năng lượng bền vững mà không làm sập mạng lưới điện địa phương. Hệ thống pin dòng chảy của Flexbase có thể phản ứng nhanh với biến động ở lưới điện và cân bằng chênh lệch cung cầu. Ngoài quy mô nổi bật, dự án còn gây chú ý khi ứng dụng khái niệm hóa học vào tổ hợp cơ sở hạ tầng lớn.

Pin dòng chảy khác với pin lithium-ion phổ biến trong điện tử tiêu dùng và xe điện. Thay vì lưu trữ năng lượng trong điện cực rắn, loại pin này sử dụng bể dung dịch điện phân, sau đó bơm dung dịch qua buồng phản ứng, nơi xảy ra phản ứng trao đổi ion qua màng ngăn. Lớp màng cho phép các ion đi qua để cân bằng điện tích nhưng ngăn không cho hai dung dịch hòa lẫn vào nhau. Khi pin sạc, điện thay đổi trạng thái oxy hóa của dung dịch, cho phép lưu trữ năng lượng hóa học. Khi pin xả, quá trình oxy hóa khử giải phóng electron tạo ra dòng điện.

Pin dòng chảy cung cấp nhiều lợi thế để sử dụng trong lưới điện. Do dung lượng phụ thuộc kích thước bể chứa dung dịch điện phân, nó có thể mở rộng quy mô dễ dàng. Ngoài ra, pin dòng chảy có tuổi thọ rất cao, không bị chai pin hay xuống cấp nghiêm trọng sau hàng chục nghìn chu kỳ. Nó cũng an toàn tuyệt đối do sử dụng dung dịch điện phân gốc nước nên không gây cháy nổ như pin lithium-ion và có thể xả cạn kiệt mà không làm hỏng pin.

Cre: VNexpress

Cục Tần số vô tuyến điện ngày 7/6 cho biết, thông qua Hệ thống giám sát và phát hiện nhiễu thông tin di động iSpectra, Trung tâm Tần số vô tuyến điện khu vực V đã phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Quảng Ninh, UBND và Công an phường Móng Cái 1 phát hiện một thiết bị kích sóng thông tin di động (Repeater) hoạt động trái phép tại khu vực cửa khẩu.

Repeater là thiết bị thu và khuếch đại tín hiệu từ các trạm phát sóng, giúp cải thiện chất lượng phủ sóng ở những nơi tín hiệu yếu hoặc trong nhà. Tuy nhiên, nếu được lắp đặt tự phát hoặc không đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, thiết bị có thể trở thành nguồn gây nhiễu vô tuyến.

Theo cơ quan chức năng, thiết bị này được một cá nhân mua xách tay từ nước ngoài, rồi tự ý lắp đặt trong nhà thuộc khu đô thị trên địa bàn. Thiết bị được sử dụng nhằm tăng cường tín hiệu cho các thuê bao di động, nhưng lại ảnh hưởng đến hoạt động của mạng viễn thông tại khu vực biên giới, hồi cuối tháng 5.

Kết quả kiểm tra cho thấy thiết bị không được cấp phép lưu hành, không có dấu hợp quy theo quy định. Cơ quan chức năng xác định thiết bị gây phát xạ vô tuyến, ảnh hưởng trực tiếp đến các trạm thông tin di động.

Theo Cục Tần số, việc sử dụng các bộ kích sóng không đạt chuẩn có thể làm suy giảm chất lượng mạng viễn thông, gây mất ổn định tín hiệu, rớt cuộc gọi, giảm tốc độ truy cập dữ liệu. Những thiết bị này tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn thông tin liên lạc.

Sau khi phát hiện vi phạm, Trung tâm Tần số vô tuyến điện khu vực V đã lập biên bản xử phạt hành chính, yêu cầu chủ thiết bị chấm dứt hoạt động và thực hiện các biện pháp xử lý theo quy định.

Cục Tần số vô tuyến điện cho biết tình trạng sử dụng bộ kích sóng trái phép vẫn xuất hiện ở nhiều địa phương. Từ năm 2023 đến nay, cơ quan này phát hiện và xử lý hơn 500 bộ kích sóng vi phạm. Việc đưa vào vận hành Hệ thống giám sát và phát hiện nhiễu thông tin di động iSpectra từ năm 2025 giúp rút ngắn khoảng 30% thời gian xử lý các vụ việc, nâng cao độ chính xác và số trường hợp được phát hiện.

Cơ quan chức năng khuyến cáo, người dân không mua bán, sử dụng các thiết bị vô tuyến điện trôi nổi, không rõ nguồn gốc xuất xứ hoặc không có dấu hợp quy. Người dùng cần lựa chọn các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật và được phép lưu hành hợp pháp để tránh gây nhiễu có hại, mất an toàn, an ninh thông tin.

Cre: VNexpress

Hơn một thập niên qua, vấn nạn phim lậu chuyển sang môi trường số, phát triển song song với thói quen xem trực tuyến của khán giả. Hoạt động vi phạm bản quyền vì thế trở nên tinh vi hơn, từ sao chép nội dung, phát tán kèm quảng cáo đến vận hành các trang web kiếm doanh thu bằng lượt truy cập. Điều này gây thất thoát doanh thu cho nhà sản xuất, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư cho các tác phẩm mới. Về lâu dài, điều này có thể tác động trực tiếp đến hệ sinh thái sáng tạo và quyền lợi của những người làm nội dung.

Trong bối cảnh nhiều nền tảng phim lậu ngừng hoạt động sau khi chính phủ siết chặt hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, lượng lớn người xem chuyển sang các dịch vụ chính thống, mở ra cơ hội tăng trưởng cho thị trường streaming tại Việt Nam. Theo thống kê của Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử, Thị trường OTT/VOD (dịch vụ xem video trực tuyến theo yêu cầu) hiện có khoảng gần 30 nền tảng trong nước và quốc tế hoạt động, trong đó 20 doanh nghiệp được cấp phép cung cấp dịch vụ truyền hình OTT.

Tuy nhiên, nhu cầu của khán giả và khả năng đáp ứng của các nền tảng hợp pháp hiện tồn tại khoảng cách lớn. Các kênh quốc tế như Netflix, Apple TV+, WeTV hay iQIYI gặp một số hạn chế như mức giá cao, thiếu nội dung bản địa hóa, nhiều phim phát hành ở thị trường quốc tế mà chưa có trong nước. Trong đó, Netflix với hơn 17.000 bộ phim, nội dung gốc độc quyền nhưng có giá cao (220.000-260.000 đồng/tháng).

Thị trường còn nhiều nền tảng nội địa như VieON, FPT Play, Galaxy Play, VTV Go. Tuy nhiên, các kênh này đối mặt áp lực cạnh tranh từ các dịch vụ quốc tế, phụ thuộc vào doanh thu quảng cáo và chất lượng hạ tầng Internet.

Ngọc Nick M - chuyên gia truyền thông về phim ảnh - cho biết trước sự phát triển của công nghệ, người xem quen với việc phim được cập nhật gần như ngay lập tức trên môi trường số, trong khi các dịch vụ bản quyền trải qua nhiều bước như thương thảo quyền phát hành theo từng thị trường, phân bổ thời điểm công chiếu, xử lý chi phí khai thác và hoàn tất các thủ tục kiểm duyệt trước khi nội dung ra mắt. Việc một bộ phận khán giả trả tiền cho các dịch vụ nhưng lại tìm đến nguồn xem lậu phản ánh nhu cầu của họ chưa được đáp ứng.

Theo nhà phê bình điện ảnh Lê Hồng Lâm, không ít khán giả muốn tìm tác phẩm có chiều sâu nghệ thuật hơn như phim độc lập Mỹ, điện ảnh châu Âu, phim kinh điển châu Á. Tuy nhiên, kho nội dung của phần lớn nền tảng trong nước chủ yếu xoay quanh phim thương mại Hàn, Trung hoặc Hollywood, còn phim nghệ thuật và điện ảnh độc lập khá ít. "Người dùng sẵn sàng trả phí nhưng khó gắn bó lâu dài nếu nội dung hạn chế, phim cập nhật chậm hoặc đường truyền thường xuyên giật lag. Đứng ở góc độ khán giả, hiện chưa có nền tảng nào trong nước khiến tôi muốn thuê bao hàng tháng", ông Lâm cho biết.

Khán giả Sơn Thạch, 22 tuổi, TP HCM, cho rằng trải nghiệm trên một số nền tảng trong nước chưa thuận tiện. Dù đã đăng ký gói thuê bao hàng tháng, người dùng đôi khi vẫn phải trả thêm phí để xem từng bộ phim riêng lẻ. Với những người không thông thạo ngoại ngữ, họ muốn được tiếp cận nhanh các tác phẩm quốc tế mới phát hành với phụ đề tiếng Việt. Một số dịch vụ hợp pháp còn thiếu các tính năng cơ bản như phụ đề tiếng Anh cho phim châu Á, khiến việc xem cùng bạn bè nước ngoài gặp khó khăn.

Trên VnExpress, độc giả @quangvinh2015 cho biết ưu tiên sử dụng các nền tảng xem phim có bản quyền nhưng trải nghiệm hiện chưa tương xứng với chi phí bỏ ra. Người này cho rằng nhiều dịch vụ gặp tình trạng truyền phát thiếu ổn định, chất lượng dịch thuật chưa tốt, thiếu một số phim và giá gói cước còn cao. "Thiết nghĩ nếu giải quyết được vấn đề phát lậu thì các nền tảng phát trực tuyến cũng cần phải nâng cao chất lượng cho khách hàng của mình, không thể để người xem trả phí nhưng không có được trải nghiệm tương xứng số tiền bỏ ra", độc giả bình luận.

Bài toán đặt ra không chỉ nằm ở việc xử lý phim lậu mà còn ở cách xây dựng hệ sinh thái nội dung hợp pháp, phong phú, hấp dẫn người xem. Nhiều người trong nghề nhận định giai đoạn hiện tại thích hợp để các nền tảng hợp pháp cải thiện chất lượng dịch vụ. Để đáp ứng nhu cầu người xem, các nền tảng cần hiểu rõ hành vi và thị hiếu khán giả thay vì chỉ chạy theo xu hướng ngắn hạn. Việc sử dụng dữ liệu để phân tích thói quen xem, độ tuổi hay cộng đồng người dùng có thể giúp lựa chọn nội dung phù hợp.

Theo anh Ngọc Nick M, khi người dùng được tiếp cận kho phim Việt và quốc tế đa dạng, chất lượng tốt cùng mức phí hợp lý, họ sẽ có xu hướng chủ động trả tiền cho nội dung bản quyền.

Ngoài việc mua nội dung nước ngoài, công ty cung cấp dịch vụ cần đầu tư dài hạn vào sản xuất bản địa ở nhiều thể loại, lên kế hoạch quảng bá để giúp các tác phẩm Việt tiếp cận khán giả. Nhà nước và các quỹ tư nhân có thể hỗ trợ bằng chính sách ưu đãi thuế, quỹ sản xuất hoặc các chương trình tài trợ cho dự án sáng tạo, giúp giảm rủi ro tài chính cho nhà làm phim.

Đại diện FPT Play cho rằng việc đáp ứng toàn bộ nhu cầu giải trí của người dùng là bài toán khó với bất kỳ nền tảng nội dung nào, không chỉ tại Việt Nam mà còn trên thế giới. Theo đơn vị này, nguyên nhân đầu tiên đến từ sự phân mảnh bản quyền, khi phim ảnh, chương trình truyền hình hay các giải đấu thể thao thường được phân phối theo từng thị trường hoặc từng nền tảng. Vì vậy, không một đơn vị nào có thể sở hữu toàn bộ nội dung mà khán giả mong muốn.

Bên cạnh đó, tiền bản quyền cũng là thách thức. Nếu muốn đáp ứng mọi nhu cầu xem, chi phí vận hành sẽ rất cao và có thể dẫn đến việc tăng giá dịch vụ, tạo thêm gánh nặng cho số đông khách hàng. Ngoài ra, các nền tảng hợp pháp phải cân nhắc những quy định pháp lý hiện hành cũng như sự phù hợp về văn hóa trước khi đưa nội dung lên hệ thống.

Hiện tại, đại diện các nền tảng trong nước cho biết liên tục đầu tư mở rộng kho nội dung. Ví dụ, đơn vị Galaxy Play đầu tư vào những thể loại được khán giả Việt quan tâm như phim Việt, anime, các series do nền tảng sản xuất. Đồng thời, việc chia sẻ kho nội dung với các đối tác là hướng đi dài hạn, giúp tối ưu chi phí bản quyền và mở rộng lựa chọn cho người xem. "Theo chúng tôi, tương lai của ngành streaming không nằm ở cuộc đua sở hữu nhiều nội dung nhất mà ở khả năng tạo ra giá trị bền vững cho cả khán giả lẫn hệ sinh thái sáng tạo", đại diện đơn vị nói.

Đại diện TV360 cho biết việc nâng cao chất lượng trải nghiệm xem là một trong những trọng tâm của nền tảng. Nhờ hạ tầng viễn thông của Viettel, video có thể phát nhanh, hạn chế tình trạng giật hoặc giảm chất lượng hình ảnh ngay cả khi sử dụng mạng 4G/5G mà không cần Wi-Fi. Nền tảng hiện có hàng nghìn phim điện ảnh, truyền hình, game show và chương trình giải trí, liên tục cập nhật phim mới, phát song song nhiều tác phẩm từ Việt Nam, Hàn Quốc, Trung Quốc. TV360 cũng đẩy mạnh các nội dung độc quyền, phát sóng FIFA World Cup 2026 và đưa nhiều phim Việt như Mưa đỏ đến khán giả miễn phí nhằm mở rộng khả năng tiếp cận nội dung bản quyền.

Thị trường Việt Nam sắp đón thêm HBO Max từ ngày 16/6. Ông James Gibbons, Chủ tịch Warner Bros. Discovery khu vực châu Á - Thái Bình Dương, cho biết việc mở rộng dịch vụ tại Việt Nam giúp nhiều khán giả trong khu vực tiếp cận kho nội dung của hãng gồm các phim điện ảnh nổi bật, loạt series HBO Originals, phim Hàn độc quyền cùng nhiều chương trình dành cho gia đình. Theo đại diện HBO Max Việt Nam, nền tảng tập trung vào trải nghiệm xem cá nhân hóa với giao diện thân thiện, đề xuất nội dung theo thói quen xem, tính năng xem tiếp, tải xuống ngoại tuyến và chế độ kiểm soát dành cho trẻ em.

Cre: VNexpres

5 năm trước, hưởng lợi từ Covid-19, công ty công nghệ giáo dục Chegg (Mỹ) phát triển mạnh mẽ với giá trị thị trường đạt hơn 14 tỷ USD. Học trực tuyến bùng nổ, hàng triệu sinh viên dựa vào nền tảng này được hỗ trợ làm bài tập, giảng bài và sử dụng công cụ học tập. Các nhà đầu tư tin tưởng triển vọng của Chegg, cho rằng công ty ở vị thế hoàn hảo để đón đầu tương lai.

Nhưng sau đó, ChatGPT xuất hiện. Sinh viên đột nhiên có trong tay một gia sư ảo với khả năng giải thích khái niệm, trả lời câu hỏi, viết luận và giải bài tập trong vài giây. Sự thay đổi diễn ra rất nhanh. Chegg đối mặt với lượng truy cập giảm, tốc độ tăng trưởng chậm lại, niềm tin của nhà đầu tư tan biến.

Theo Reuters, cuối 2025, Chegg sa thải 45% nhân viên nhằm tiết kiệm chi phí và tinh gọn hoạt động. Công ty giải thích: "Thực tế mới do AI tạo ra và lượng truy cập các nhà xuất bản nội dung từ Google giảm đã dẫn đến sự sụt giảm đáng kể về lưu lượng và doanh thu".

Hiện Chegg chỉ được định giá 146,67 triệu USD, kém xa thời kỳ đỉnh cao. Tech Startup nhận định, đây là một trong những "nạn nhân" đầu tiên của kỷ nguyên AI. Khắp Thung lũng Silicon, nhiều câu chuyện tương tự đang diễn ra.

Khoảng 5 năm trước, các nhà đầu tư mạo hiểm ồ ạt rót tiền vào đủ loại startup, từ bán nội y đến phần mềm quản lý lịch trình, định giá chúng ở mức tỷ USD ngay cả khi đa số chưa có lãi. Đây là thời kỳ sôi động với startup, được thúc đẩy bởi nguồn vốn rẻ và nhu cầu tăng cao do đại dịch. Kể cả khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất vào năm 2022, làm giảm bớt sự sôi động, nhiều nhà sáng lập vẫn tin họ có thể phát triển tương xứng với mức định giá cao ngất ngưởng.

Theo Samir Kaul, đối tác tại công ty đầu tư mạo hiểm Khosla Ventures, một trong những nhà đầu tư sớm của OpenAI, "khoảnh khắc ChatGPT" khiến mọi người nhận ra ngôn ngữ lập trình của thế hệ doanh nhân tiếp theo chỉ là lời văn bình thường. "Giờ đây, 50 kỹ sư làm được những việc mà cách đây 5 năm cần đến 500 người. Chúng tôi đã phải điều chỉnh hoàn toàn cách định giá các công ty", Kaul nói với CNBC.

Trong khi startup trí tuệ nhân tạo OpenAI và Anthropics được rót hàng trăm tỷ USD trước khi phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO), hàng trăm startup thành lập trước khi ChatGPT trình làng đang rơi vào thế mắc kẹt: khó huy động vốn mạo hiểm do mức định giá bị thổi phồng và công nghệ lỗi thời, nhưng lại chưa đủ lợi nhuận để lên sàn chứng khoán.

Theo công ty nghiên cứu công nghệ và vốn thị trường PitchBook, có 857 startup Mỹ được định giá một tỷ USD trở lên, ngưỡng được gọi là "kỳ lân". Tuy nhiên, gần một nửa số đó không huy động được vốn mới trong ba năm qua, khiến mức định giá này trở nên lỗi thời với họ. Pitchbook ước tính, hiện tại, các startup gọi vốn lần cuối vào năm 2021 trung bình có giá trị giảm 68%, cpnf nhóm gọi vốn lần cuối năm 2022 giảm 52%.

Có nghĩa, hơn 220 công ty từng đạt mức định giá tỷ USD trong thời kỳ bùng nổ đầu tư mạo hiểm giờ trở thành kỳ lân "rớt đài". Trong danh sách này có 75 công ty phần mềm dưới dạng dịch vụ (SaaS), chiếm tỷ lệ lớn nhất, gấp đôi nhóm lớn thứ hai là công ty công nghệ tài chính.

"Nhiều công ty trong số đó vẫn ở giai đoạn tiền AI, không chỉ về cấu trúc chi phí mà còn về sản phẩm. Rõ ràng họ đang rơi vào tình thế khó khăn. Mọi sự chú ý đều dồn vào AI, vì vậy, nếu không phải một công ty ưu tiên AI, bạn cần những con số thực sự ấn tượng để gọi vốn", Immad Akhund, CEO công ty dịch vụ tài chính Mercury, chia sẻ với CNBC.

Theo David Zhu, nhà sáng lập nền tảng AI Reevo, các công ty thành lập trước thời AI tạo sinh bị cản trở bởi bộ máy nhân sự cồng kềnh và phần mềm được thiết kế cho thế giới cũ, vì vậy khó tự chuyển đổi. "Nếu không thay đổi hoàn toàn 180 độ để xây dựng lại mọi thứ từ đầu, họ sẽ dần thất bại", Zhu nhận định, đồng thời cho rằng giới đầu tư thà đặt cược vào công ty mới với định giá thấp còn hơn là tiếp tục rót tiền cho các startup cũ.

Nhiều nhà đầu tư và nhà sáng lập cho rằng những startup chưa huy động được vốn từ năm 2021 hoặc 2022 có rất ít khả năng phát triển. Không có cơ hội tiếp cận vốn đầu tư mạo hiểm hoặc lộ trình IPO khả thi, lối thoát khả dĩ nhất với các kỳ lân thất bại có lẽ là "bán mình" với giá chỉ bằng một phần nhỏ mức định giá cũ.

Theo Kaul, trước đây, startup thường có thể được bán cho một công ty công nghệ lớn hơn muốn mua đội ngũ kỹ sư với giá khoảng 2 triệu USD mỗi người. Startup có 100 kỹ sư sẽ được định giá ít nhất 200-300 triệu USD. Tuy nhiên, "mức sàn" này biến mất khi công cụ lập trình AI cho phép các nhóm nhỏ hơn nhiều xây dựng sản phẩm. Kết quả là startup hậu ChatGPT đang vượt xa đối thủ lâu đời hơn, theo Ryan Falvey, chuyên gia từ công ty đầu tư Restive Ventures. "Chúng tôi nhận thấy các công ty mà mình đầu tư hậu ChatGPT đã kiếm được nhiều tiền hơn đa số công ty mà chúng tôi đầu tư thời tiền ChatGPT", ông nói.

Theo Kaul, các công ty phần mềm cũ vẫn tính phí khách hàng dựa trên số lượng nhân viên sử dụng sản phẩm, nhưng AI sẽ làm suy yếu mô hình này khi các công ty tự động hóa nhiều công việc văn phòng hơn. Ông cho rằng để tồn tại, các nhà cung cấp phần mềm sẽ cần chuyển sang mô hình định giá dựa trên kết quả và xây dựng hạ tầng tích hợp AI.

Cre: VNexpress

Giá vàng thế giới vừa trải qua tuần giao dịch sóng gió khi mỗi ounce từ 4.540 USD giảm còn 4.328 USD, tức điều chỉnh gần 5%. Áp lực bán mạnh nhất được ghi nhận trong phiên cuối tuần bởi số liệu việc làm tại Mỹ tích cực hơn dự báo, củng cố khả năng Cục Dự trữ liên bang (Fed) giữ lãi suất ở mức cao trong thời gian dài.

Vàng trong nước có tuần biến động cùng chiều với xu hướng thế giới, khi mỗi lượng được doanh nghiệp bán ra quanh 150 triệu đồng, thấp hơn 8 triệu so với đầu tuần. So với mức đỉnh thiết lập đầu tháng 3, giá hiện tại giảm gần 41 triệu đồng.

Diễn biến kém khởi sắc của thị trường kim loại quý được hầu hết chuyên gia dự báo kéo dài sang tuần này. 11 trong số 15 nhà phân tích Phố Wall tham gia cuộc khảo sát hàng tuần của Kitco News cho rằng giá tiếp tục đi xuống. Hai người nhận định giá đi ngang, còn hai người khác kỳ vọng thị trường hồi phục sau khi phá vỡ các ngưỡng hỗ trợ quan trọng.

Tâm lý của nhà đầu tư cá nhân cũng thận trọng hơn tuần trước, dù mức độ bi quan chưa bằng giới phân tích. Trong gần 50 người tham gia cuộc thăm dò trực tuyến của Kitco News, khoảng 40% nhận định kim loại quý sẽ mất giá. Khoảng 47% mong đợi xu hướng đảo chiều xuất hiện, còn lại nghiêng về kịch bản giằng co quanh vùng giá hiện tại."Xu hướng giảm ngắn hạn chưa có dấu hiệu thay đổi", ông Adrian Day, Chủ tịch Adrian Day Asset Management nhận định. Theo ông, giá vàng thế giới sẽ dao động trong biên độ hẹp cho đến khi xung đột Trung Đông có hướng giải quyết rõ ràng hơn. Điều đáng lo ngại là căng thẳng tại khu vực này đang hỗ trợ đồng USD và duy trì giá dầu ở mức cao, qua đó dấy lên lo ngại về khả năng Fed tiếp tục duy trì lãi suất. Điều này trở thành lực cản đối với kim loại quý.

Xét theo đồ thị kỹ thuật, giá vàng thế giới đang giao dịch dưới đường trung bình động 200 ngày lần đầu tiên trong gần 3 năm qua. Đây là ngưỡng được giới phân tích dùng để xác định xu hướng dài hạn của một tài sản.

Theo ông Kevin Grady, Chủ tịch Phoenix Futures and Options, khi xuyên thủng ngưỡng này, giá vàng nhiều khả năng tiếp tục lao dốc. Chuyên gia cho rằng dòng tiền đã rút khỏi thị trường đáng kể từ tháng 3, thể hiện rõ qua khối lượng giao dịch thấp và số vị thế mở thu hẹp dần. Do đó, vùng 4.128 USD (tức giảm khoảng 200 USD so với hiện tại) có thể là ngưỡng hỗ trợ tiếp theo, giúp vàng tìm lại điểm cân bằng trước khi đảo chiều.

Dù vậy, không phải tất cả chuyên gia đều bi quan. Bà Eugenia Mykuliak, Nhà sáng lập kiêm Giám đốc điều hành B2PRIME Group, cho rằng sự yếu kém hiện tại chưa đủ cơ sở để kết luận vàng đang bước vào thị trường giá xuống.

Theo bà, thị trường đang ở giai đoạn giằng co giữa áp lực bán ngắn hạn của nhà đầu tư và nhu cầu tích lũy dài hạn từ các ngân hàng trung ương. Nếu lấy lại đường trung bình động 200 ngày, vàng có thể hình thành một đợt tăng mới. Ngược lại, ngay cả khi điều chỉnh kéo dài hơn, vai trò kênh trú ẩn an toàn trong dài hạn của kim loại quý vẫn chưa bị thay thế.

Tuần này, nhiều dữ liệu vĩ mô có thể ảnh hưởng đến kim loại quý, thay vì chỉ phụ thuộc số liệu việc làm tại Mỹ như tuần trước. Các chỉ số giá tiêu dùng, giá sản xuất, tâm lý người tiêu dùng của Đại học Michigan cùng quyết định chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu và Canada đều có thể tạo ra những biến động đáng kể với vàng.

Cre: VNexpress

Chiều 3/6, cả xóm trọ ở thôn Hậu Dưỡng, xã Thiên Lộc mất điện trong khi nhiệt độ ngoài trời gần 40 độ C. Chị Nguyễn Thị Hồng, 30 tuổi, quê Hà Tĩnh dắt hai con nhỏ rời căn phòng trọ 10 m2 ra cổng ngồi hóng gió.

Bám trụ tại các xóm trọ quanh Khu công nghiệp Bắc Thăng Long 10 năm qua, chị Hồng quen với sự ngột ngạt của xóm trọ mỗi dịp hè. Căn phòng hẹp, trần thấp, giữ nhiệt buộc vợ chồng chị liên tục lau sàn bằng nước lạnh, dội nước làm mát cơ thể và bật quạt thổi vào cây nước đá giữa nhà. Gia đình chị cũng chuyển bếp ga ra hành lang nấu ăn để hạn chế khí nóng tích tụ bên trong phòng.

Năm 2022, gia đình chị gom tiền mua được một chiếc máy lạnh cũ nhưng cũng chỉ dám dùng vài tiếng buổi trưa và đêm muộn. Giá điện 3.500 đồng một số, tuy không cao hơn so với mặt bằng của các phòng trọ (4.000 - 5.000 đồng) nhưng vẫn khiến cặp vợ chồng công nhân, lái taxi chùn tay mỗi khi muốn bật máy. "Nếu bật cả ngày, tiền điện còn tốn hơn tiền thuê nhà", chị Hồng nói.

Tại tầng hai của dãy trọ, bà Vũ Thị Quy, 81 tuổi, quê Hải Phòng cứ mỗi 30 phút lại dội nước dọc hành lang bê tông giảm nhiệt bề mặt. Bà rời quê lên đỡ đần con gái làm công nhân. Lương công nhân thấp, nuôi thêm mẹ già khiến tiền điện điều hòa vượt quá khả năng chi trả. Hai mẹ con chỉ bật chiếc quạt điện, đặt thau nước đá phía trước tản nhiệt. "Nếu gánh thêm tiền điện máy lạnh, mẹ con tôi không còn đồng nào tiết kiệm", bà Quy nói.

Từ giữa tháng 5 đến nay, các tỉnh miền Bắc đã trải qua ba đợt nắng nóng gay gắt. Đợt đầu từ ngày 14 đến 17/5, đợt hai từ ngày 24 đến 30/5 và mới nhất là đợt nắng nóng từ ngày 3 đến 7/6 với nền nhiệt lên tới 39-40 độ.

Những ngày nắng nóng, xóm trọ của chị Hồng, bà Quy chìm vào tĩnh lặng. Dọc hành lang, cửa các phòng đóng kín mít. Họ bịt kín cửa chính, cửa sổ bằng rèm vải thô, vải bạt nhằm ngăn luồng khí nóng dội xuống từ mái tôn và bốc lên từ mặt đường nhựa. Những công nhân làm ca đêm ở lại phòng đành chọn cách nằm dưới sàn nhà để hạ nhiệt cơ thể.

Từ tối đến nửa đêm, trẻ con lẫn người lớn ngồi túm tụm quanh cổng ngõ tìm hơi mát. Có những đêm oi bức đỉnh điểm, cả xóm thống nhất khóa cổng chính, mở toang cửa phòng ngủ suốt đêm đón chút gió trời hiếm hoi.

Xã Thiên Lộc với các thôn Bầu, Nhuế, Hậu Dưỡng được mệnh danh là "thủ phủ xóm trọ công nhân", tập trung hàng trăm nhà trọ cấp bốn lợp mái tôn hoặc fibro xi măng dành cho công nhân Khu công nghiệp Bắc Thăng Long. Khảo sát của VnExpress ghi nhận các phòng trọ ở khu vực này có giá dao động 500.000-700.000 đồng một tháng. Khách thuê phần lớn có thu nhập 7-10 triệu đồng mỗi tháng, hầu hết nói không có khả năng mua và sử dụng các thiết bị làm mát, ngoại trừ quạt điện.

Bà Nguyễn Thị Hạnh, 70 tuổi, chủ một dãy trọ 8 phòng tại thôn Bầu, cho biết thà để trống phòng còn hơn đầu tư trang bị máy lạnh, "Công nhân cần nhà trọ rẻ. Nếu chủ nhà tăng tiền phòng vài trăm nghìn để trang bị máy lạnh, họ sẽ chuyển đi ngay", bà Hạnh nói.

Phạm Sáu, 19 tuổi, quê Thanh Hóa đồng tình với nhận định của bà Hạnh. "Tôi sẵn sàng chịu nóng để tiết kiệm tiền gửi về quê", Sáu nói. Để hạ nhiệt cơ thể trong những ngày nắng nóng, anh tắm nhiều lần và cứ mỗi hai tiếng lại dùng khăn ướt lau chiếu "cho dễ ngủ".

PGS TS Bùi Thị An, Viện trưởng Viện Tài nguyên, Môi trường và Phát triển cộng đồng, cho rằng thu nhập chưa cao khiến nhiều công nhân phải hạn chế chi phí điện, nước và sống trong các khu trọ thiếu thiết bị làm mát. Điều kiện sống ở nhiệt độ cao ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người lao động.

Bà An đề xuất các doanh nghiệp rà soát điều kiện sống của nhân sự, đảm bảo khu nhà ở công nhân có các thiết bị làm mát cơ bản. Các công ty cũng có thể xem xét lập quỹ hỗ trợ một phần chi phí thuê trọ, điện nước cho công nhân. "Chăm lo cho người lao động là điều kiện để doanh nghiệp tồn tại và phát triển", bà An nói.

Trao đổi với đại biểu công đoàn và người lao động sáng 5/6 trong khuôn khổ Đại hội Công đoàn Việt Nam lần thứ 14, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết Chính phủ đang chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển thị trường nhà ở, trong đó ưu tiên nhà ở cho thuê.

"Trước mắt, Nhà nước sẽ sử dụng ngân sách để xây dựng nhà ở cho thuê dài hạn dành cho người lao động với mức giá phù hợp khả năng chi trả", ông nói.

Gắn bó 13 năm với căn phòng 8 m2 lợp mái tôn ở thôn Hậu Dưỡng, chị Thanh Hiên (55 tuổi) cho biết mức giá thuê 500.000 đồng một tháng giúp vợ chồng chị có tiền nuôi con và tích lũy dưỡng già. Để đối phó với những đợt nóng, chị gửi con lên nhà người thân ở trung tâm thủ đô, còn vợ chồng bám trụ lại xóm trọ bán hàng ăn cho công nhân.

"Tiền thuê rẻ nên không thể đòi hỏi. Vợ chồng tôi tự thích ứng bằng cách căng rèm vải thô trước cửa và chạy quạt hơi nước cả ngày", chị Hiên nói.

Cre: VNexpres

Bộ Khoa học và Công nghệ cho rằng cần thay đổi tư duy từ "đầu tư phòng thí nghiệm" sang "xây dựng hạ tầng nghiên cứu quốc gia", trong đó con người, cơ chế vận hành và khả năng làm chủ công nghệ phải ở vị trí trung tâm.

Việt Nam hiện có 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia ở các lĩnh vực: công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, vật liệu, cơ khí, tự động hóa, hóa học, môi trường và năng lượng... Theo đánh giá của Bộ Khoa học và Công nghệ, sau thời gian dài đầu tư, hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm đã đóng góp tích cực, song chưa trở thành hạ tầng nghiên cứu chiến lược quốc gia, nên cần một cơ chế, cách làm mới.

Những điểm nghẽn

Tại hội thảo "Báo cáo và trao đổi, đề xuất mô hình tổ chức, quản lý, vận hành các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia", hôm 2/6, các nhà khoa học đã chỉ ra nhiều hạn chế của các mô hình cũ. Trong đó đầu tiên nằm ở việc quy hoạch và lựa chọn lĩnh vực đầu tư. Được hình thành từ những năm 2000, phần lớn các phòng thí nghiệm trọng điểm hình thành dựa trên năng lực sẵn có của đơn vị chủ trì hoặc các lĩnh vực ưu tiên của từng giai đoạn.

Vì vậy, cơ cấu chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực nghiên cứu truyền thống như vật liệu, hóa học, cơ khí, tự động hóa hay công nghệ sinh học. Trong khi đó, nhiều lĩnh vực mới như bán dẫn, điện toán hiệu năng cao, robot thông minh hay công nghệ lượng tử gần như chưa có sự hiện diện tương xứng.

Nguồn lực đầu tư cũng còn phân tán, quy mô nhỏ. Tổng kinh phí xây dựng 16 phòng thí nghiệm là 967 tỷ đồng, bình quân chưa đến 60 tỷ đồng mỗi phòng thí nghiệm, thấp hơn đáng kể so với chuẩn quốc tế.

Không ít phòng thí nghiệm đầu tư đúng thời điểm nhưng sau đó thiếu nguồn lực nâng cấp. Nhiều thiết bị mua sắm từ giai đoạn 2000-2010 đến nay đã lạc hậu, trong khi chu kỳ đổi mới công nghệ rất ngắn, chỉ 3-7 năm.

PGS. TS Lâm Quang Vinh, Đại học Quốc gia TP HCM chỉ ra nhiều bất cập từ thực tế đơn vị này vận hành hai phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia (đầu tư từ năm 2003). Theo ông Vinh, các phòng thí nghiệm này kỹ thuật đã lạc hậu và hết khấu hao; nguồn kinh phí sự nghiệp khoa học và công nghệ phân bổ hàng năm phục vụ duy tu, bảo dưỡng chưa đáp ứng được yêu cầu thực tế vận hành.

PGS Vinh cũng nêu những rào cản về thủ tục tài chính, mua sắm. Các quy định về đấu thầu, mua sắm trang thiết bị, vật tư và hóa chất chuyên dụng còn phức tạp, kéo dài thời gian thực hiện và gây ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu.

Ông kiến nghị chuyển đổi từ phương thức giao đề tài ngắn hạn sang cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ trực tiếp theo chu kỳ dài hạn (từ 03 đến 05 năm) cho các tổ chức có quy mô lớn và các nhóm nghiên cứu mạnh, tạo điều kiện ổn định nguồn lực để làm chủ công nghệ lõi và duy trì vận hành hạ tầng kỹ thuật bền vững.

Những vướng mắc PGS Vinh nêu cũng là tình trạng chung đang gặp phải ở các phòng thí nghiệm trọng điểm khác. Theo báo cáo của Bộ Khoa học và Công nghệ, trong nhiều năm, nguồn lực Nhà nước chủ yếu dành cho mua sắm thiết bị, trong khi kinh phí hoạt động thấp, chỉ 1,137 tỷ đồng/phòng thí nghiệm mỗi năm. Khoản kinh phí này ở mức tối thiểu, đủ cho điện, nước, vật tư tiêu hao, nhưng không đủ để duy trì đội ngũ nhân lực chất lượng cao hoặc các nghiên cứu dài hạn.

Đa số phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia không có tư cách pháp nhân đầy đủ, không tự chủ về tài chính, nhân sự và chiến lược phát triển. Nhiều nơi hoạt động như đơn vị phụ thuộc của viện nghiên cứu, trường đại học.

Một điểm nghẽn khác nằm ở nguồn nhân lực. Phần lớn nhân sự tại phòng thí nghiệm là cán bộ kiêm nhiệm. Các cơ sở này không được giao biên chế nghiên cứu chuyên trách, không có cơ chế tuyển dụng riêng và chính sách đãi ngộ cạnh tranh. Hệ quả là nhiều phòng thí nghiệm có thiết bị nhưng không đủ nhân lực khai thác tối đa công suất.

Theo các chuyên gia, song song với đầu tư hạ tầng và nhân lực, cần tháo gỡ các rào cản về thương mại hóa kết quả nghiên cứu. Đại diện Tập đoàn CMC và nhiều phòng thí nghiệm trọng điểm cho rằng, quyền sở hữu trí tuệ, cơ chế khai thác tài sản công và hợp tác với doanh nghiệp là những nút thắt lớn cần giải nếu muốn biến các phòng thí nghiệm thành nơi tạo ra công nghệ và sản phẩm thực sự.

Đề xuất mô hình vận hành mới

Để giải quyết các tồn tại kéo dài nhiều năm, Bộ Khoa học và Công nghệ đang xây dựng Đề án phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm và phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược.

Thay vì phát triển các phòng thí nghiệm đơn lẻ, đề án hướng tới xây dựng một hệ thống hạ tầng nghiên cứu quốc gia đồng bộ, hiện đại và có khả năng kết nối quốc tế. Đây là nền tảng cho việc nghiên cứu, thử nghiệm, làm chủ và thương mại hóa các công nghệ chiến lược.

Một trong những đề xuất là việc tổ chức hệ thống theo mô hình ba tầng, như một hệ thống nhất, dùng chung thiết bị, chia sẻ dữ liệu, chuyên gia và các nguồn lực nghiên cứu.

Tầng đầu tiên gồm các trung tâm nghiên cứu và phòng thí nghiệm quốc gia chiến lược. Tiếp đến là hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm theo từng lĩnh vực, đặt tại các trường đại học nghiên cứu mạnh, viện nghiên cứu quốc gia hoặc doanh nghiệp công nghệ lớn, kết nối giữa nghiên cứu và nhu cầu của doanh nghiệp. Cuối cùng là mạng lưới phòng thí nghiệm vùng và ngành, nơi giải bài toán phát triển tại địa phương, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận, lan tỏa công nghệ.

Ngoài mô hình đa tầng, hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia còn được quy hoạch theo các công nghệ chiến lược và không gian phát triển vùng.

Nhiều nhà khoa học đồng tình với hướng tiếp cận này nhưng cho rằng cần làm rõ cơ chế quản trị. Theo GS. TS Mai Thanh Phong, Hiệu trưởng Đại học Bách khoa TP HCM, giám đốc các phòng thí nghiệm trọng điểm - thực chất là các nhà khoa học, hiện vừa phải định hướng chuyên môn vừa xử lý công việc hành chính. Vì vậy, ông cho rằng cần tách bạch vai trò Giám đốc khoa học (phụ trách chuyên môn) và Giám đốc vận hành (phụ trách hành chính, hạ tầng).

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng đề xuất đổi mới mô hình quản trị, áp dụng mô hình: Nhà nước đầu tư - tổ chức xuất sắc vận hành - doanh nghiệp đồng hành - địa phương cùng tham gia phát triển.

Nhà nước xây dựng chiến lược, đầu tư hạ tầng và giao nhiệm vụ, giám sát, đánh giá kết quả, thay vì trực tiếp vận hành. Các trường đại học trọng điểm, viện nghiên cứu quốc gia và doanh nghiệp được khuyến khích cùng tham gia vận hành phòng thí nghiệm.

Cơ chế đầu tư và tài chính cũng sẽ thay đổi, chuyển từ làm dự án sang các chương trình quốc gia dài hạn, đồng đầu tư của trung ương, doanh nghiệp và địa phương. Đây cũng là quan điểm được nhiều nhà khoa học đồng tình, bởi họ có mong muốn Nhà nước chuyển từ tư duy đầu tư một lần sang đầu tư theo vòng đời công nghệ.

Ngoài ra, còn có đột phá về phát triển nguồn nhân lực, chuyển từ mô hình kiêm nhiệm sang đội ngũ chuyên nghiệp, tuyển dụng theo hợp đồng, trả lương theo thị trường, thậm chí thu hút cả các chuyên gia quốc tế.

Theo Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, đối với hệ thống phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia cần tiếp cận theo hướng chương trình phát triển hạ tầng trọn gói (bao gồm hạ tầng, vận hành, nhân lực) thay vì dự án mua sắm một lần. Chuyển từ quản trị chi phí sang quản trị kết quả, quản lý bằng mốc tiến độ và KPI rõ ràng. "Nếu không hiệu quả, sẽ dừng đầu tư và điều chuyển tài sản", ông nói, yêu cầu Ban soạn thảo tiếp thu các ý kiến để tiếp tục hoàn thiện đề án, đảm bảo hành lang pháp lý để các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia.

Cre: VNexpres

Ra sân bay quốc tế Nội Bài đón đoàn có: Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn; Đại biện Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm. Phía Timor-Leste có Đại sứ Timor-Leste tại Việt Nam João Pereira.

Tháp tùng Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão thăm chính thức Việt Nam và dự AFF 2026 có: Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Điều phối các vấn đề Kinh tế và Bộ trưởng Du lịch và Môi trường Francisco Kalbuady Lay; Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Điều phối các vấn đề Xã hội và Bộ trưởng Phát triển Nông thôn và Nhà ở Cộng đồng Mariano Asanami Sabino; Bộ trưởng Ngoại giao và Hợp tác Bendito dos Santos Freitas; Bộ trưởng Giáo dục Dulce de Jesus Soares; Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Philip Nino Pereira; Thứ trưởng phụ trách các vấn đề ASEAN, Trưởng SOM ASEAN của Timor-Leste, Bộ Ngoại giao và Hợp tác Milena Maria da Costa Rangel; Quốc vụ khanh phụ trách Truyền thông Xã hội Expedito Parrot Dias Ximenes; Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền Cộng hòa Dân chủ Timor-Leste tại Việt Nam João Pereira.

Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão sinh ngày 20/6/1946 tại Manatuto, Timor-Leste. Ông biết giao tiếp 3 ngôn ngữ: tiếng Anh, Tetum, Indonesia. Ông từng là Tổng thống Timor-Leste giai đoạn 2002-2007; Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng và An ninh giai đoạn 2007-2012; Thủ tướng giai đoạn 2012-2014; Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư chiến lược giai đoạn 2014-2017; Đại diện đặc biệt của Chính phủ để đàm phán biên giới trên đất liền với Indonesia vào năm 2018; Đại diện đặc biệt của Chính phủ trong việc ký kết các thủ tục cần thiết để phê chuẩn Hiệp ước giữa Timor-Leste và Australia về thiết lập ranh giới biển tương ứng trên biển Timor trong giai đoạn 2018-2020; Đại diện đặc biệt của Chính phủ về nền kinh tế xanh từ năm 2019 đến nay. Từ năm 2023 đến nay, ông là Thủ tướng Timor-Leste.

Theo Đại biện Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm, chuyến thăm chính thức của Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão tới Việt Nam, tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN lần thứ ba có ý nghĩa rất quan trọng không chỉ đối với quan hệ song phương hai nước mà cả với tiến trình hội nhập ASEAN của Timor-Leste sau khi chính thức trở thành thành viên thứ 11 của Hiệp hội. Những năm gần đây, lãnh đạo cấp cao Timor-Leste nhiều lần thăm Việt Nam và tham dự các hoạt động lớn do Việt Nam tổ chức, thể hiện sự coi trọng của bạn đối với quan hệ hai nước và vai trò, vị thế của Việt Nam trong khu vực.

Đại biện Việt Nam tại Timor-Leste Phạm Bình Đàm cho rằng việc đón Thủ tướng Timor- Leste thăm chính thức thể hiện mong muốn thúc đẩy quan hệ song phương trên nhiều mặt, đồng thời có thể xem là hoạt động triển khai cụ thể Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ XIV, theo đó đối ngoại mang sứ mạng trọng yếu, thường xuyên, phục vụ thiết thực cho lợi ích về an ninh và phát triển của đất nước. Đưa quan hệ gần gũi, thực chất, hiệu quả giữa Việt Nam và Timor -Leste lên một cấp độ mới phù hợp với lợi ích của hai đất nước, người dân hai nước, đồng thời đóng góp xây dựng một ASEAN đoàn kết, bao trùm và tự cường.

Về trọng tâm, trong khuôn khổ chuyến thăm lần này, hai bên dự kiến ký kết một số văn kiện hợp tác quan trọng, tạo cơ sở pháp lý và điều kiện thuận lợi thúc đẩy hợp tác nhiều mặt và giao lưu nhân dân, làm nền tảng lâu dài cho quan hệ hai nước.

Trả lời phỏng vấn báo chí trước thềm chuyến thăm của Thủ tướng Kay Rala Xanana Gusmão, Đại sứ Timor-Leste tại Việt Nam João Pereira bày tỏ niềm tự hào sâu sắc về sự hỗ trợ chí tình của Việt Nam đối với sự phát triển của nước này, đặc biệt coi hợp tác viễn thông là biểu tượng thành công lớn nhất.

Đại sứ João Pereira kỳ vọng hai nước sẽ đẩy mạnh khai thác các tiềm năng to lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, nuôi trồng thủy sản, khai khoáng và dầu khí.

Đại sứ João Pereira cho biết Timor-Leste mong muốn cùng Việt Nam nghiên cứu áp dụng thành công của mô hình Khu công nghiệp Việt Nam-Singapore (VSIP) để xây dựng một Khu công nghiệp Việt Nam-Timor-Leste (V-TIP) tại Dili…

Cre: Chinhphu.v

Trên cơ sở các quy định tại Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Nghị định số 262/2025/NĐ-CP và tham khảo kinh nghiệm quốc tế (của châu Âu, một số quốc gia OECD: Đức, Pháp, Thụy Sỹ, Thụy Điển, Hà Lan, Australia, New Zealand và Trung Quốc, Singapore), kinh nghiệm thực tiễn trong nước, ý kiến góp ý của các bộ, cơ quan, chuyên gia, Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành Hướng dẫn về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ (sau đây viết tắt là liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp).

Hướng dẫn là tài liệu khung, bao gồm các nội dung cơ bản có tính chất định hướng để các cơ quan tài trợ nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ, tổ chức khoa học và công nghệ ban hành hoặc hoàn thiện quy tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của mình để triển khai thực hiện. 

Qua đó, góp phần bảo vệ giá trị tri thức, chất lượng nghiên cứu, xây dựng văn hóa liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp, trách nhiệm xã hội và tính bền vững trong nghiên cứu. Đồng thời, phòng ngừa vi phạm về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp.

Hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp có nhiều mức độ khác nhau và có thể do lỗi vô ý hoặc lỗi cố ý của người vi phạm.

Cụ thể, Điều 3 của Hướng dẫn quy định hàng loạt hành vi bị xem là vi phạm liêm chính khoa học và  đạo đức nghề nghiệp. Trong đó bao gồm: ngụy tạo dữ liệu, kết quả nghiên cứu; giả mạo dữ liệu; đạo văn dưới mọi hình thức; ghi tên tác giả không đúng thực tế hoặc loại bỏ tác giả có đóng góp thực sự; cản trở hoặc can thiệp vào quá trình phản biện, xét duyệt công bố khoa học.

Không chỉ dừng lại ở các vi phạm liên quan trực tiếp đến dữ liệu và công bố khoa học, hướng dẫn còn liệt kê nhiều hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp như che giấu rủi ro gây hậu quả nghiêm trọng; truyền bá thông tin sai sự thật; tiết lộ dữ liệu nhạy cảm; sử dụng kinh phí, thiết bị nghiên cứu cho mục đích cá nhân; không công khai xung đột lợi ích; thực hiện nghiên cứu xâm phạm nhân phẩm, quyền riêng tư của cá nhân hoặc cộng đồng.

Đặc biệt, hành vi ngụy tạo dữ liệu, đạo văn, che giấu xung đột lợi ích hoặc làm sai lệch bản chất nghiên cứu là những hành vi vi phạm nghiêm trọng liêm chính khoa học. Do vậy, cơ quan tài trợ, tổ chức khoa học và công nghệ có thể căn cứ vào vi phạm do vô ý hay cố ý, tính chất, mức độ, hậu quả của vi phạm để quy định biện pháp xử lý phù hợp.

Ví dụ: Nhắc nhở, phê bình; cảnh cáo bằng văn bản; yêu cầu cải chính, xin lỗi công khai; dừng giao chủ trì hoặc tham gia nhiệm vụ khoa học và công nghệ đang thực hiện; không cho phép chủ trì hoặc tham gia thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ vô thời hạn hoặc trong thời gian nhất định; yêu cầu rút bài báo/ấn phẩm khoa học có liên quan đến hành vi vi phạm; yêu cầu hoàn trả kinh phí đã nhận khi bài báo/ấn phẩm bị rút hoặc bị kết luận vi phạm; thu hồi kinh phí và các danh hiệu, khen thưởng liên quan đến kết quả vi phạm; sửa đổi, hủy bỏ kết quả đánh giá nhiệm vụ khoa học và công nghệ.

Một trong những điểm mới đáng chú ý của hướng dẫn là đưa ra nguyên tắc về liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Điều 16 quy định rõ: Không sử dụng trí tuệ nhân tạo tạo dữ liệu giả, ảnh giả hoặc tài liệu tham khảo không có thật. Không sử dụng tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra chưa kiểm chứng làm tài liệu tham khảo.

Cung cấp đầy đủ tên công cụ, phiên bản, phạm vi sử dụng trí tuệ nhân tạo được sử dụng trong quá trình nghiên cứu khoa học; ghi rõ các nội dung nghiên cứu được hoàn toàn tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo. Không đưa dữ liệu mật/chưa công bố lên nền tảng trí tuệ nhân tạo trái quy định pháp luật. 

Trí tuệ nhân tạo chỉ được coi là công cụ hỗ trợ và người sử dụng phải chịu trách nhiệm cuối cùng về các nội dung, sản phẩm, tài liệu do trí tuệ nhân tạo tạo ra. 

Một điểm đáng chú ý khác là việc cập nhật thông tin vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp. Cơ quan có thẩm quyền sau khi ban hành kết luận về hành vi vi phạm liêm chính khoa học và đạo đức nghề nghiệp, có trách nhiệm cập nhật thông tin lên Nền tảng số quản lý khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. 

Cre: Chinhphu.vn

Việt Nam vừa ghi thêm một dấu mốc đáng chú ý trên bản đồ khởi nghiệp khi Báo cáo Chỉ số Hệ sinh thái Khởi nghiệp Toàn cầu 2026 của tổ chức StartupBlink xếp Việt Nam ở vị trí thứ 50 toàn cầu, tăng 5 bậc so với năm trước và là thứ hạng cao nhất từ trước đến nay.

Đây không chỉ là sự cải thiện về vị trí trên bảng xếp hạng mà còn phản ánh sự trưởng thành của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia. Theo đánh giá của StartupBlink, Việt Nam thuộc nhóm quốc gia có tốc độ phát triển nổi bật trong nhóm các nước xếp hạng từ 21 đến 50 toàn cầu - khu vực được xem là năng động nhất của hệ sinh thái khởi nghiệp thế giới hiện nay.

Những con số đang cho thấy nền tảng ngày càng vững chắc của hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam. Hiện cả nước có khoảng 4.000 startup, 208 quỹ đầu tư, 84 vườn ươm và hơn 20 trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp ở cấp quốc gia và địa phương.

Ở cấp độ địa phương, TPHCM lần đầu tiên lọt Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu, đứng thứ 98 thế giới sau khi tăng 12 bậc. Thành phố cũng được ghi nhận là một trong những trung tâm khởi nghiệp năng động nhất Đông Nam Á, nổi bật trong các lĩnh vực công nghệ tài chính (Fintech) và Blockchain.

Không chỉ tập trung ở các trung tâm truyền thống như Hà Nội, TPHCM hay Đà Nẵng, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam còn đang mở rộng sang nhiều địa phương khác. Việc Hải Phòng lần đầu xuất hiện trong nhóm 1.000 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu cho thấy sức lan tỏa ngày càng rộng của phong trào khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trên phạm vi cả nước.

Thể chế mở đường cho đổi mới sáng tạo

Theo các chuyên gia, một trong những yếu tố quan trọng giúp Việt Nam cải thiện thứ hạng là những chuyển động mạnh mẽ về thể chế và chính sách trong thời gian qua.

Kết quả thăng hạng diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang quyết liệt triển khai các chủ trương về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Thời gian qua, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tham mưu xây dựng, hoàn thiện nhiều cơ chế, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, phát triển doanh nghiệp công nghệ và các ngành công nghệ chiến lược.

Đáng chú ý, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025 đã lần đầu tiên luật hóa khái niệm "công nghệ chiến lược" và "sản phẩm công nghệ chiến lược", tạo hành lang pháp lý để tập trung nguồn lực cho các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn.

Trên cơ sở đó, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg, xác định 10 nhóm công nghệ chiến lược quốc gia cùng nhiều nhóm sản phẩm ưu tiên phát triển như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ lượng tử, robot, vệ tinh quỹ đạo thấp, hydrogen xanh và hạ tầng số lõi.

Đặc biệt, việc Chính phủ ban hành Nghị quyết số 86/NQ-CP về Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo được xem là dấu mốc quan trọng. Đây là lần đầu tiên Việt Nam có một chiến lược quốc gia riêng về khởi nghiệp sáng tạo, thể hiện quyết tâm đưa khởi nghiệp trở thành động lực phát triển đất nước trong giai đoạn mới.

Chiến lược xác định xây dựng quốc gia khởi nghiệp sáng tạo, nơi mọi công dân đều có cơ hội hiện thực hóa ý tưởng sáng tạo dựa trên nền tảng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; đồng thời thúc đẩy mạnh mẽ tinh thần dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro và khát vọng kiến tạo giá trị mới trong toàn xã hội.

Những định hướng chiến lược này không chỉ mở ra dư địa phát triển cho cộng đồng startup mà còn tạo nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và sức cạnh tranh của nền kinh tế trong dài hạn.

Theo ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Viện Đổi mới sáng tạo quốc gia, Bộ KH&CN, khởi nghiệp sáng tạo hiện nay không còn là một phong trào mà phải trở thành một cấu phần quan trọng của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Để hiện thực hóa Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ tập trung vào hai đột phá lớn là hoàn thiện thể chế và khơi thông nguồn vốn đầu tư mạo hiểm. Theo đó, Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, tạo môi trường thuận lợi, minh bạch và đủ linh hoạt để các mô hình kinh doanh mới được thử nghiệm và phát triển.

Một hệ sinh thái khởi nghiệp mạnh không thể thiếu các nguồn vốn phù hợp. Bên cạnh vốn tín dụng truyền thống, cần phát huy vai trò của vốn đầu tư mạo hiểm, vốn thiên thần và nguồn lực từ các tập đoàn lớn. Trong đó, việc hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia được kỳ vọng sẽ tạo thêm nguồn lực tài chính, đồng thời trở thành hạt nhân kết nối các thành phần trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Theo ông Phạm Hồng Quất, việc xây dựng Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia gắn liền với mục tiêu hình thành một hệ sinh thái tự cường, nơi công nghệ trở thành động lực then chốt giúp Việt Nam bứt phá và nâng cao vị thế trên bản đồ đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Bên cạnh đó, phát triển hạ tầng công nghệ sâu (Deeptech) và cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cũng được xác định là hướng đi quan trọng trong giai đoạn tới. Việt Nam cần nhiều hơn những doanh nghiệp có khả năng làm chủ và thương mại hóa công nghệ lõi trong các lĩnh vực như AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, công nghệ tài chính, công nghệ xanh, vật liệu mới và kinh tế số.

Một trụ cột khác là phát triển nguồn nhân lực và tăng cường hội nhập với mạng lưới đổi mới sáng tạo toàn cầu. Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo đặt mục tiêu đưa tinh thần khởi nghiệp vào hệ thống giáo dục từ phổ thông đến đại học, phát triển mô hình đại học khởi nghiệp, đồng thời hỗ trợ startup về pháp lý, sở hữu trí tuệ và năng lực quản trị trong giai đoạn đầu phát triển.

Với nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện, hệ sinh thái khởi nghiệp liên tục mở rộng và quyết tâm thúc đẩy các công nghệ chiến lược, Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để chuyển hóa tiềm năng đổi mới sáng tạo thành động lực tăng trưởng mới, từng bước khẳng định vị thế trên bản đồ khởi nghiệp toàn cầu.

Cre: Chinhphu.vn

Từ ngày 1/6/2026, xăng sinh học E10 chính thức được phân phối, kinh doanh trên toàn quốc, thay thế cho xăng truyền thống. Việc triển khai lộ trình sử dụng xăng sinh học là xu thế toàn cầu, phù hợp với điều kiện thực tiễn của nước ta từ yêu cầu về phát triển bền vững, bảo đảm an ninh năng lượng, bảo vệ môi trường và thực hiện các cam kết quốc tế của Việt Nam về giảm phát thải khí nhà kính.

Trên thực tế, xăng E10 đã được bán thí điểm tại một số địa phương trong gần 1 năm qua và bước đầu chưa ghi nhận sự khác biệt đáng kể nào so với việc sử dụng xăng khoáng. Lộ trình chuyển đổi cũng được các cơ quan chức năng xây dựng theo hướng từng bước, có đánh giá tác động kỹ lưỡng, không đường đột, không nóng vội. 

Trên thế giới đã có nhiều quốc gia sử dụng xăng E10, E15 và có nơi dùng E20. 

Tuy nhiên, sau một thời gian sử dụng thí điểm để áp dụng trên phạm vi toàn quốc theo lộ trình, người tiêu dùng, thậm chí là nhà sản xuất cũng còn những quan ngại, e dè và có những ý kiến khác nhau đối với loại nhiên liệu này. Đó là tác động đối với động cơ; hiệu quả kinh tế, mức tiêu hao khi sử dụng; quyền lợi của người tiêu dùng được bảo đảm như thế nào nếu phát sinh những mặt trái khi sử dụng xăng E10… 

Tất cả những nội dung này sẽ được phân tích, đánh giá, luận bàn tại Tọa đàm "Sử dụng xăng E10 có đáng lo?" do Cổng Thông tin điện tử Chính phủ tổ chức hôm nay với sự tham dự của các vị khác mời là đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội, chuyên gia kỹ thuật.

Cre: Chinhphu.v

Bộ Công Thương mới đây đã có văn bản yêu cầu các hãng ô tô, xe máy rà soát, công bố mức độ tương thích với xăng E10 và chuẩn bị phương án hỗ trợ kỹ thuật cho người tiêu dùng.

Theo đại diện Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), với các dòng xe máy được sản xuất và phân phối chính hãng trong nhiều năm gần đây, các hãng đã có quá trình nghiên cứu, thử nghiệm và tính toán khả năng tương thích với nhiên liệu có pha ethanol ở tỉ lệ phù hợp như E5 hoặc E10.

VAMM cho hay, để việc sử dụng xăng sinh học E10 đạt hiệu quả cao nhất, người tiêu dùng cần lưu ý các khuyến cáo chuyên biệt cho từng dòng xe đang lưu hành trên thị trường.

Cụ thể, đối với nhóm xe sử dụng công nghệ phun xăng điện tử (FI), các nhà sản xuất khẳng định thiết kế kỹ thuật của xe hoàn toàn tương thích với xăng E10. Tuy nhiên, do đặc tính tẩy rửa mạnh của loại nhiên liệu này, các mảng cặn bám lâu ngày trong hệ thống nhiên liệu có thể bị bong tróc, dễ dẫn đến nguy cơ làm tắc lọc xăng hoặc kim phun. Do đó, VAMM khuyến cáo nếu xuất hiện hiện tượng xe khó khởi động hoặc giảm công suất, chủ xe nên đưa phương tiện đến các cơ sở bảo dưỡng ủy quyền để được kỹ thuật viên hỗ trợ xử lý kịp thời.

Trong khi đó, với dòng xe sử dụng bộ chế hòa khí (bình xăng con), đặc biệt là các đời xe cũ, khuyến cáo sẽ có sự khác biệt lớn tùy thuộc vào thiết kế riêng của từng hãng. Người dùng được khuyên nên chủ động liên hệ trực tiếp với các đại lý hoặc kênh chăm sóc khách hàng chính thức để nhận tư vấn cụ thể.

Riêng đối với các dòng xe phân khối lớn hoặc xe nhập khẩu đặc thù, người điều khiển cần tuân thủ nghiêm ngặt chỉ dẫn về nhiên liệu trong sách hướng dẫn đi kèm từ nhà sản xuất để đảm bảo xe luôn vận hành trong điều kiện tối ưu.

Về mặt kỹ thuật, ethanol có đặc tính khác với xăng khoáng truyền thống nên có thể tạo ra một số khác biệt nhỏ trong cảm nhận vận hành. Tuy nhiên, với tỉ lệ phối trộn ở mức E10, các thay đổi này nhìn chung không lớn trong điều kiện sử dụng thông thường.

Trong năm 2024, VAMM đã phối hợp với Trường Đại học Bách khoa Hà Nội thực hiện nghiên cứu đánh giá ảnh hưởng của xăng E10 trên một số mẫu xe máy đang lưu hành. Kết quả cho thấy việc sử dụng xăng E10 không ảnh hưởng đến khả năng khởi động và gia tốc của xe trong điều kiện sử dụng thông thường.

Đồng thời, nhiên liệu E10 cũng cho thấy hiệu quả giảm đáng kể hàm lượng các thành phần độc hại trong khí thải như CO và HC.

Thông tin từ các hãng xe ô tô 

Trên website chính thức, Mitsubishi Việt Nam (MMV) cho biết, các dòng xe trang bị động cơ phun xăng điện tử (MPI/EFI) phân phối tại Việt Nam, được sản xuất từ năm 1997 đến nay đều tương thích xăng E10. MMV khuyến cáo trường hợp xe ít sử dụng trong thời gian dài, cần bảo quản nhiên liệu trong bình để tránh hiện tượng tách nước.

Tương tự, Suzuki khẳng định toàn bộ sản phẩm ôtô và xe máy đang bán tại Việt Nam tương thích với xăng sinh học E10 và không phải thay đổi kỹ thuật. Với xe máy, hiện còn 2 mẫu côn tay là Satria F150 và V-Strom 250SX, trong khi ở nhóm ô tô du lịch có Jimny cùng loạt xe hybrid gồm Fronx, Swift và XL7 Hybrid.

Với các mẫu xe đã dừng bán, Suzuki khuyến nghị khách hàng xem thêm hướng dẫn sử dụng kèm theo xe để kiểm tra khả năng tương thích với xăng E10.

Yamaha Việt Nam cũng cho biết, toàn bộ dòng xe máy trang bị hệ thống phun xăng điện tử (FI) đều tương thích với xăng sinh học E10 và không phải thay đổi về kỹ thuật. Để xác định liệu mẫu xe Yamaha đang dùng có phải là loại sử dụng hệ thống FI hay không, khách hàng có thể kiểm tra ký hiệu FI trên tem xe hoặc cụm đồng hồ.

Hyundai Thành Công Việt Nam, honda, Toyota Việt Nam cũng khẳng định, các đời xe tương thích và không phải thay đổi về kỹ thuật.

Theo ông Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương), định hướng sử dụng xăng sinh học đã được Chính phủ xác lập từ sớm. Quyết định số 53/2012/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về việc ban hành lộ trình áp dụng tỉ lệ phối trộn nhiên liệu sinh học với nhiên liệu truyền thống đã quy định lộ trình chuyển đổi, trong đó mục tiêu đến cuối năm 2015 là sử dụng xăng E5 trên toàn quốc và tiến tới thay thế bằng xăng E10 từ cuối năm 2017.

Tuy nhiên, đến nay Việt Nam mới triển khai rộng rãi xăng E5, còn xăng E10 vẫn chưa được đưa vào sử dụng đại trà. Nhằm hiện thực hóa các mục tiêu về bảo vệ môi trường, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững theo chỉ đạo của Bộ Công Thương, cơ quan chức năng đang tiếp tục nghiên cứu lộ trình áp dụng xăng E10.

Theo đó, từ cuối năm 2024, Bộ đã tiến hành khảo sát, thu thập thông tin, dữ liệu và kinh nghiệm quốc tế về sử dụng nhiên liệu sinh học để phục vụ xây dựng Thông tư 50/2025. Quá trình này được triển khai trong thời gian dài với nhiều hoạt động tham vấn, làm việc cùng các đối tác trong và ngoài nước, cũng như tổ chức các hội thảo chuyên đề để bảo đảm cơ sở khoa học và thực tiễn trước khi đề xuất chính sách.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy xăng E10 đã được sử dụng rộng rãi tại nhiều quốc gia. Hoa Kỳ và Brazil triển khai loại nhiên liệu này từ những năm 1980. Tại châu Âu, E10 cũng đã được áp dụng trong khoảng hai thập kỷ qua. Trong khi đó, Trung Quốc mới thúc đẩy sử dụng E10 trong những năm gần đây. Một số quốc gia có điều kiện khí hậu tương đồng với Việt Nam như Thái Lan và Philippines không chỉ sử dụng E10 mà còn triển khai E15, thậm chí E20 tại một số địa phương.

Cre: Chinhphu.vn

Thị trường hàng hóa nguyên liệu thế giới diễn biến trái chiều trong phiên giao dịch ngày 19/5 khi tâm lý thận trọng bao trùm nhiều nhóm mặt hàng trước những biến động địa chính trị và lo ngại lãi suất duy trì ở mức cao. Kết phiên, lực bán giành ưu thế đã kéo chỉ số MXV-Index giảm gần 0,7% xuống 2.965 điểm.

Giá dầu hạ nhiệt khi thị trường điều chỉnh lại kỳ vọng về rủi ro nguồn cung

Theo ghi nhận của MXV, thị trường năng lượng thế giới đã sớm chịu áp lực điều chỉnh ngay sau thời điểm chốt phiên đầu tuần khi xuất hiện thêm những tín hiệu tích cực liên quan tới quan hệ Mỹ - Iran. Những thông tin này nhanh chóng làm suy yếu phần bù rủi ro địa chính trị vốn được thị trường đưa vào giá dầu trong các phiên trước đó, qua đó kéo lực bán quay trở lại trên thị trường năng lượng.

Trong ngày 19/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết ông đã tạm dừng các hoạt động can thiệp quân sự mới nhằm vào Iran sau khi nhận được đề xuất hòa bình từ Tehran. Nhà lãnh đạo Mỹ đồng thời nhận định Washington và Tehran hiện có “cơ hội rất tốt” để đạt được một thỏa thuận liên quan tới chương trình hạt nhân của Iran. Tín hiệu hạ nhiệt tương tự cũng được Phó Tổng thống Mỹ JD Vance phát đi trong ngày hôm qua.

Những diễn biến trên đã nhanh chóng cải thiện tâm lý thị trường, đồng thời làm gia tăng kỳ vọng về khả năng ổn định trở lại hoạt động vận tải năng lượng qua eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/4 lượng dầu đường biển toàn cầu. Điều này khiến thị trường bắt đầu điều chỉnh lại kỳ vọng về nguy cơ gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông, qua đó kéo giá dầu giảm khoảng 2% ngay trong những giờ đầu phiên giao dịch.

Tuy nhiên, thị trường vẫn chưa hoàn toàn rút bỏ trạng thái thận trọng khi tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran đã rơi vào bế tắc trong gần một tháng qua. Giới đầu tư hiện vẫn chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn từ một thỏa thuận chính thức, trong bối cảnh bất kỳ diễn biến quân sự mới nào cũng có thể nhanh chóng khiến rủi ro nguồn cung quay trở lại thị trường.

Khép lại phiên giao dịch, giá dầu Brent giảm khoảng 0,7%, lùi về dưới mốc 111,3 USD/thùng. Trong khi đó, dầu WTI giảm khoảng 0,8%, chốt phiên dưới mức 107,8 USD/thùng.

Dù giá dầu điều chỉnh, những lo ngại về nguồn cung thực vẫn chưa hoàn toàn được giải tỏa. Theo dữ liệu từ Bộ Năng lượng Mỹ, lượng dầu xuất khỏi Kho Dự trữ Dầu mỏ chiến lược (SPR) trong tuần trước đạt mức kỷ lục 9,9 triệu thùng, kéo tổng lượng dầu trong kho dự trữ khẩn cấp của Mỹ xuống còn khoảng 374 triệu thùng - mức thấp nhất kể từ tháng 7/2024.

Trong khi đó, tồn kho dầu thô, xăng và nhiên liệu chưng cất thương mại của Mỹ hiện đều thấp hơn mức trung bình theo mùa trong 5 năm gần đây. Điều này cho thấy thị trường năng lượng vẫn khá nhạy cảm với các cú sốc nguồn cung trong bối cảnh Mỹ chuẩn bị bước vào mùa cao điểm đi lại cuối tháng 5 - giai đoạn nhu cầu nhiên liệu thường tăng mạnh.

Giá đồng chịu áp lực khi lo ngại lãi suất và nhu cầu suy yếu gia tăng

Ở nhóm kim loại, áp lực bán tiếp tục chiếm ưu thế trên thị trường đồng khi tâm lý thận trọng gia tăng trước những lo ngại liên quan tới lạm phát, lãi suất và triển vọng nhu cầu công nghiệp toàn cầu.

Kết phiên giao dịch ngày 19/5, giá đồng COMEX kỳ hạn tiêu chuẩn giảm hơn 1,7% xuống còn 13.683 USD/tấn. Tính từ vùng đỉnh thiết lập hồi giữa tháng 5, giá đồng hiện đã giảm hơn 7%.

Theo ghi nhận của MXV, căng thẳng Mỹ - Iran vẫn là yếu tố chi phối lớn đối với tâm lý thị trường kim loại trong giai đoạn hiện nay. Việc rủi ro gián đoạn nguồn cung năng lượng kéo dài đang khiến thị trường lo ngại chi phí đầu vào tiếp tục duy trì ở mức cao, qua đó tạo thêm áp lực lên lạm phát toàn cầu.

Điều này khiến kỳ vọng của thị trường đối với chính sách tiền tệ tại Mỹ tiếp tục thay đổi. Hàng loạt chỉ báo lạm phát tăng mạnh gần đây đã khiến giới đầu tư bắt đầu tính tới khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ duy trì mặt bằng lãi suất cao lâu hơn dự kiến, thậm chí không loại trừ khả năng tiếp tục thắt chặt nếu áp lực giá cả chưa thực sự hạ nhiệt.

Những thay đổi trong kỳ vọng lãi suất nhanh chóng phản ánh lên thị trường tài chính. Trong phiên hôm qua, chỉ số Dollar Index (DXY) tăng lên 99,3 điểm - mức cao nhất kể từ đầu tháng 4. Cùng lúc, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm tăng lên khoảng 4,7%, mức cao nhất kể từ tháng 1/2025.

Đối với thị trường đồng, đây là áp lực kép. Đồng USD mạnh lên khiến chi phí nắm giữ các hàng hóa định giá bằng USD trở nên đắt đỏ hơn đối với nhà đầu tư quốc tế. Trong khi đó, mặt bằng lãi suất cao có thể làm chậm hoạt động đầu tư, xây dựng và sản xuất công nghiệp - những lĩnh vực tiêu thụ đồng lớn nhất hiện nay. Điều này khiến thị trường bắt đầu điều chỉnh lại kỳ vọng đối với nhu cầu tiêu thụ kim loại trong thời gian tới.

Về nhu cầu, các tín hiệu từ Trung Quốc cũng tiếp tục củng cố tâm lý thận trọng của thị trường. Theo số liệu mới công bố, sản lượng công nghiệp tháng 4 của Trung Quốc chỉ tăng 4,1% so với cùng kỳ năm ngoái, thấp hơn đáng kể mức 5,7% của tháng 3 và là mức tăng yếu nhất kể từ tháng 7/2023.

Diễn biến này cho thấy nhu cầu nội địa tại nền kinh tế tiêu thụ đồng lớn nhất thế giới vẫn chưa thực sự phục hồi rõ nét. Trong bối cảnh đó, thị trường đồng hiện không chỉ chịu áp lực từ yếu tố tài chính như lãi suất và tỷ giá, mà còn đối mặt với những lo ngại ngày càng lớn liên quan tới triển vọng tiêu thụ công nghiệp toàn cầu.

Cre: Chinhphu.vn

Ngừng hoạt động giao thông công cộng

Ngày 21/5, chính quyền Uganda quyết định đình chỉ toàn bộ hoạt động giao thông công cộng chở khách đến và đi từ Cộng hòa Dân chủ (CHDC) Congo, nơi dịch Ebola đang hoành hành. Quyết định sẽ chính thức có hiệu lực trong vòng 48 giờ kể từ khi được công bố.

Trong thông báo chính thức, Bộ Y tế Uganda cho biết toàn bộ các phương tiện giao thông công cộng, trong đó có tàu phà và xe buýt liên biên giới, sẽ tạm dừng hoạt động trong 4 tuần. Tuy nhiên, biện pháp này không áp dụng đối với hoạt động vận tải hàng hóa và thực phẩm. Bên cạnh đó, tất cả các chuyến bay đến CHDC Congo cũng tạm dừng. Thư ký thường trực Bộ Y tế Uganda, bà Diana Atwine đánh giá: "Do Uganda nằm sát ngay tâm dịch và có nhiều hoạt động giao thương qua lại khu vực biên giới, nên nguy cơ dịch bệnh tiếp tục xâm nhập vẫn ở mức cao".

Tuần trước, đợt bùng phát nghiêm trọng do virus Ebola đã được ghi nhận tại tỉnh Ituri, miền Đông CHDC Congo, giáp giới với Uganda. Sau đó, Uganda cũng ghi nhận 2 ca nghi nhiễm Ebola đều là công dân Congo vượt biên, bao gồm một ca mắc bệnh và một ca tử vong. Dù vậy, phía Uganda khẳng định hiện nước này không còn ca nhiễm Ebola nào trong cộng đồng, sau khi một ca nghi nhiễm đã có kết quả xét nghiệm âm tính 2 lần liên tiếp.

Theo số liệu do Viện Y tế Công cộng Quốc gia CHDC Congo (INSP) công bố 22/5, virus Ebola được cho là đã cướp đi sinh mạng của 160 người trong số 671 ca nghi nhiễm tại đây.

Siết chặt quy trình kiểm tra sàng lọc hành khách hàng không

Trước diễn biến dịch bệnh nghiêm trọng, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã ban bố tình trạng khẩn cấp y tế công cộng gây quan ngại quốc tế" (PHEIC) đối với đợt bùng phát dịch bệnh lần này. Để ứng phó với nguy cơ dịch bệnh, đầu tuần này, Mỹ đã siết chặt quy trình kiểm tra sàng lọc đối với các hành khách hàng không đến từ 3 nước CHDC Congo, Uganda và Nam Sudan. Bahrain cũng thông báo áp đặt lệnh cấm nhập cảnh kéo dài một tháng đối với du khách đến từ 3 nước trên.

Trong động thái mới nhất, giới chức Mỹ cho biết đang điều hướng toàn bộ các chuyến bay chở khách trở về từ các quốc gia bùng phát virus Ebola đến một sân bay duy nhất thuộc vùng thủ đô Washington để tiến hành kiểm tra sàng lọc. Cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới Mỹ (CBP) đã ban hành quy định này và chính thức áp dụng đối với các chuyến bay khởi hành sau 23h59 ngày 20/5 (tức 10h59 ngày 21/5 theo giờ Hà Nội).

Cụ thể, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh (CDC) Mỹ thông báo những người từng lưu trú tại CHDC Congo hoặc 2 nước láng giềng là Uganda và Nam Sudan trong 21 ngày qua, bắt buộc phải nhập cảnh vào Mỹ thông qua sân bay quốc tế Washington Dulles, tại vùng ngoại ô bang Virginia. Các hành khách có lịch bay từ các quốc gia bị ảnh hưởng đến Mỹ sẽ được các hãng hàng không liên hệ để đổi vé sang sân bay Dulles.

Mở rộng phạm vi lệnh cấm du lịch

Trong khi đó, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ngày 22/5 cho biết sẽ mở rộng phạm vi lệnh cấm du lịch tại CHDC Congo. Theo bộ này, lệnh cảnh báo du lịch cấp 4 – mức cao nhất trong hệ thống cảnh báo du lịch gồm 4 cấp của Hàn Quốc – đối với tỉnh Ituri của CHDC Congo sẽ chính thức có hiệu lực từ 14h cùng ngày, do số ca tử vong liên quan đến virus liên tục gia tăng. Với biện pháp mới nhất này, Hàn Quốc tăng số khu vực cấm du lịch tại CHDC Congo lên 3 tỉnh gồm Ituri, Bắc Kivu và Nam Kivu. Bộ Ngoại giao Hàn Quốc lưu ý thêm rằng công dân nước này cố tình đến hoặc lưu trú tại các khu vực trên mà không được cấp phép đặc biệt có thể sẽ phải đối mặt với các hình phạt theo Luật hộ chiếu.

Bên cạnh đó, bộ cũng vừa ban hành cảnh báo du lịch cấp 3 khuyến cáo người dân nhanh chóng rời khỏi các khu vực trong phạm vi 50 km tính từ biên giới với Cộng hòa Trung Phi, cùng với 7 tỉnh khác của CHDC Congo, trong đó có Bas-Uele và Haut-Uele. Hiện Hàn Quốc đang áp dụng khuyến cáo du lịch đặc biệt đối với các khu vực còn lại của quốc gia châu Phi này.

Một ngày trước đó, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc ban hành khuyến cáo du lịch đặc biệt đối với toàn bộ lãnh thổ Uganda, sau khi Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA) xác định CHDC Congo, Uganda và Nam Sudan là các quốc gia cần ưu tiên quản lý kiểm dịch đối với bệnh Ebola.

Cử nhân viên cứu trợ đến vùng dịch

Các nhân viên cứu trợ Canada đang lên đường tới CHDC Congo nhằm hỗ trợ ứng phó đợt bùng phát Ebola, trong bối cảnh hàng trăm người được cho là đã nhiễm một chủng hiếm gặp của virus Ebola và có tỉ lệ tử vong cao.

Ông Chiran Livera, phụ trách hoạt động của Hội Chữ thập Đỏ Canada tại Halifax cho biết ông sẽ tới Congo trong vài ngày tới, trong khi một nhóm chuyên gia y tế công cộng và hậu cần đã bắt đầu lên đường. 

Công việc của các nhân viên cứu trợ Canada sẽ bao gồm truy vết tiếp xúc, hỗ trợ tâm lý và giúp đưa người bệnh tới các trung tâm điều trị. Ông Livera từng tham gia cứu trợ trong 5 trong tổng số 17 đợt bùng phát Ebola tại Congo. Theo ông, đợt bùng phát lần này khác biệt do hiện chưa có vaccine hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu đối với chủng Ebola Bundibugyo.

WHO kêu gọi củng cố hợp tác y tế toàn cầu trước tốc độ lây lan của virus Ebola

WHO lo ngại về tốc độ lây lan dịch Ebola khi dịch bệnh này đang tiếp tục lan rộng tại miền Đông Congo, với số ca tử vong tăng nhanh chóng. 

Ông Hama Amado - điều phối viên Tổ chức Hỗ trợ y tế nhân đạo quốc tế nói: "Như mọi người thấy tại thực địa, tình hình hiện rất đáng lo ngại vì dịch Ebola đang lan rộng sang nhiều khu vực khác nhau".

Loại virus đang gây dịch là chủng Bundibugyo - một biến thể hiếm gặp của Ebola. Virus đã âm thầm lây lan trong nhiều tuần trước khi được phát hiện. Nguyên nhân là do các xét nghiệm ban đầu được thực hiện đối với các chủng Ebola phổ biến hơn và cho kết quả âm tính.

Giới chức y tế Congo đang gấp rút dựng các trung tâm điều trị Ebola chuyên biệt tại Rwampara cùng nhiều địa phương lân cận nhằm cách ly bệnh nhân khỏi các bệnh viện đa khoa hiện nay.

Đây là đợt bùng phát Ebola thứ 17 tại Congo. Dù nước này có kinh nghiệm ứng phó với dịch Ebola nhưng sự xuất hiện của chủng virus Bundibugyo hiếm gặp cùng tốc độ lây lan nhanh đang đặt hệ thống y tế địa phương trước sức ép rất lớn.

Với quãng đường lên tới 200km mỗi lần sạc chỉ hơn 2 tiếng, cốp 50L, động cơ 5kW, yên thấp 750mm và trọng lượng chỉ 112kg, ERA được tạo ra cho một mục tiêu rất rõ: trở thành chiếc xe điện thực tế nhất cho đời sống của gia đình Việt.

Integrated Charger: Công nghệ sạc tích hợp lần đầu tiên được thương mại hóa

Theo Dat Bike, trên hầu hết các xe máy điện phổ thông, bộ sạc vẫn là một module tách rời khỏi hệ truyền động. Cụ thể, khi xe vận hành, bộ sạc gần như không hoạt động. Khi xe sạc, phần lớn hệ thống truyền động lại không được sử dụng. Hai hệ thống này có nhiều thành phần điện tử công suất tương đồng nhưng vẫn bị tách riêng, dẫn đến tăng chi phí, tăng trọng lượng và tăng số điểm có thể phát sinh lỗi, những vấn đề trực tiếp ảnh hưởng tới người dùng cuối.

Để giải quyết bài toán này, Dat Bike phát triển Integrated Charger - hệ thống sạc tích hợp vào hệ truyền động, hiện đã đăng ký bằng sáng chế và sở hữu trí tuệ. Theo đó, motor controller, charger, hệ thống tái tạo năng lượng, motor và swingarm được thiết kế như một kiến trúc thống nhất, dùng chung nhiều thành phần như bán dẫn công suất, mạch đo lường, logic điều khiển và hệ thống tản nhiệt.

Cách tiếp cận này giúp ERA loại bỏ được sạc rời cồng kềnh đồng thời không còn cần quạt tản nhiệt riêng nên quá trình sạc vận hành êm ái hơn, linh kiện cơ khí được tinh gọn giúp tăng độ bền tổng thể của cả cụm tích hợp.

Dat Bike cho biết chế độ Boost Charging trên ERA có thể cung cấp công suất sạc lên tới 2.700W trong 15 phút đầu tiên, tương đương khoảng 30km quãng đường di chuyển bổ sung bất cứ lúc nào người dùng có nhu cầu. Sạc siêu nhanh mà không cần phải chờ tản nhiệt dù là ngay sau khi mới chạy đường dài. Ở chế độ sạc nhanh 1800W thì chiếc xe cũng sẽ được sạc đầy pin với chỉ hơn 2 giờ đồng hồ. Việc sạc nhanh và siêu nhanh để có thể tiếp tục hành trình trở nên đơn giản, tiện lợi không khác gì ghé trạm đổ xăng truyền thống giúp người dùng phổ thông không phải thay đổi thói quen sử dụng xe máy trong đời sống hàng ngày.

Dat Battery Gen 6: thế hệ pin phát triển từ dữ liệu vận hành thực tế

ERA sử dụng Dat Battery Gen 6 - thế hệ pin mới nhất của Dat Bike, được phát triển dựa trên kinh nghiệm từ năm thế hệ pin trước đã vận hành trên các dòng xe Weaver, Quantum và Quantum S từ năm 2019 đến nay.

Dat Bike cho biết Dat Battery qua từng năm đã được chính các khách hàng bảo chứng về dung lượng và khả năng sạc nhanh, thế hệ pin mới còn được tối ưu thêm về độ bền chu kỳ, khả năng quản lý nhiệt và độ ổn định khi sử dụng lâu dài. Các thông số kỹ thuật và tiêu chuẩn kiểm định đáp ứng chuẩn an toàn khắt khe UN R136 của Liên Hợp Quốc.

ERA được trang bị khối pin 4,3kWh cho quãng đường 200km là các thông số đã được tính toán đủ dùng cho nhu cầu di chuyển đô thị và đang dẫn đầu trong phân khúc xe máy điện dưới 30 triệu.

Song song đó, Dat Bike triển khai chính sách bảo hành pin lên đến 10 năm dành cho khách hàng mua phiên bản ERA E1 trong 30 ngày đầu mở bán.

Ông Nguyễn Bá Cảnh Sơn, Founder & CEO của Dat Bike, chia sẻ: "Dat Bike tin rằng xe máy điện không cần một hệ sinh thái phức tạp để thay thế xe máy xăng. Một chiếc xe đủ xa, sạc đủ nhanh và cắm được vào bất kỳ ổ điện dân dụng nào là tất cả những gì người dùng cần. Đây là lý do Dat Bike tập trung đầu tư vào chính chiếc xe: pin tự nghiên cứu, sạc tích hợp do Dat Bike phát triển, quãng đường xa nhất. Tự do đích thực đến từ một sản phẩm đủ tốt tự vận hành trơn tru mà không phải phụ thuộc các yếu tố bên ngoài khác."

Cốp 50 lít: Không gian cốp lớn nhất từng có trên phương tiện 2 bánh

Không chỉ đi xa, ERA còn giải quyết bài toán "xe chở được bao nhiêu đồ". Với cốp xe dung tích 50L siêu rộng, người dùng có thể thoải mái để mũ bảo hiểm, túi xách, laptop cùng vô số đồ dùng cá nhân và hàng hóa mua sắm mà không cần treo lỉnh kỉnh bên ngoài xe. Đặc biệt, dù sở hữu cốp xe lớn, ERA vẫn giữ được khung xe nhỏ gọn và linh hoạt, phù hợp với điều kiện di chuyển thực tế tại Việt Nam.

Hai phiên bản, cùng một lời hứa trải nghiệm

ERA được giới thiệu với hai phiên bản gồm E1 và E2, cùng chia sẻ nền tảng thiết kế và triết lý sản phẩm chung.

Về mặt vận hành, ERA sử dụng động cơ đặt bên (Side Motor) 5kW phát triển cùng đối tác FCC Nhật Bản. Công suất này cho phép xe dễ dàng chở hai người lớn kèm hàng hóa mà vẫn leo dốc hầm chung cư hay vượt xe trong phố một cách tự tin và êm ái. Việc sử dụng Side Motor cũng giúp giảm thiểu tiếng ồn và đơn giản hóa quá trình bảo trì, khi người dùng không cần phải chăm sóc hệ truyền động hay tăng xích thường xuyên như các dòng xe máy truyền thống.

ERA cũng được tích hợp nhiều tính năng thông minh như hỗ trợ khởi hành ngang dốc, kiểm soát hành trình, chống trộm, quản lý xe qua ứng dụng và cập nhật phần mềm từ xa (OTA). Những tính năng này giúp ERA không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là một thiết bị thông minh luôn được làm mới theo thời gian.

ERA E2 là mẫu xe đầu tiên của Dat Bike dưới ngưỡng 30 triệu nhưng vẫn sở hữu đầy đủ "DNA" mạnh mẽ của hãng: từ quãng đường 200km, cốp 50L cho đến động cơ 5kW. Đây là lựa chọn lý tưởng cho khách hàng mong muốn chuyển đổi sang xe điện với ngân sách tối ưu mà không phải hy sinh bất kỳ tiện ích thiết yếu nào.

Trong khi đó, ERA E1 giá từ 32,9 triệu đồng là phiên bản giúp người dùng có trải nghiệm lái trọn vẹn hơn. ERA E1 được bổ sung hệ thống phanh CBS, đèn định vị, cổng sạc USB tiện lợi và nhiều lựa chọn màu sắc thời thượng. Đặc biệt, ERA E1 sở hữu đặc quyền sạc nhanh Fast và sạc siêu nhanh Boost. Ở chế độ Boost công suất 2.700W, chỉ với 15 phút sạc, người dùng đã có đủ năng lượng để di chuyển 30km. Qua đó giúp việc sạc xe trở nên nhanh chóng và tự nhiên hơn trong nhịp sống hàng ngày.

ERA sẽ chính thức được mở bán từ ngày 23/05/2026 đồng loạt trên các kênh thông tin online chính thức của Dat Bike và tại hệ thống cửa hàng 3S trên toàn quốc.

Cre: VTV

Theo thông tin được chia sẽ từ PGS.TS Đỗ Văn Dũng - Chủ tịch Hội Ô tô và thiết bị động lực TPHCM.

Nếu có gì sai, tôi sẵn sàng đóng 7.5 triệu vì quyền lợi dân nghèo!)

1.Đặt vấn đề

Từ ngày 1/6/2026, xăng E10 (90% xăng khoáng + 10% ethanol) được triển khai rộng rãi toàn quốc. Đây là nỗ lực giảm khí thải CO₂, hỗ trợ nông dân trồng mía, sắn và hướng tới Net Zero. Tuy nhiên, chỉ sau vài tháng bán thử nghiệm, hàng loạt phản ánh từ chủ xe máy, ô tô (kể cả xe đời mới 2018-2026), máy bơm nước, cắt cỏ đến vỏ lãi, ca nô… cho thấy tình trạng khó nổ máy, giật lag, hao xăng và hỏng hệ thống nhiên liệu.

Câu hỏi lớn đặt ra: Việc đẩy nhanh E10 có vội vàng khi hạ tầng chưa sẵn sàng và chưa tính đến khí hậu nóng ẩm đặc trưng của Việt Nam?

2.Ethanol hút nước mạnh và hiện tượng tách pha

Ethanol rất “thích” hút nước từ không khí (hygroscopic). Trong điều kiện lý tưởng, E10 chỉ chịu được khoảng 0.5% nước. Vượt quá ngưỡng này, xăng sẽ tách lớp: lớp trên là xăng yếu (octan thấp), lớp dưới là hỗn hợp ethanol + nước (có thể lên E20-E30 hoặc hơn).

Nước nặng hơn nên lắng xuống đáy bồn chứa, đúng vị trí bơm hút nhiên liệu. Kết quả là người dân đổ phải xăng “bẩn” chứa nhiều nước và ethanol, dẫn đến các vấn đề đã nêu trong bài 1:

-Ăn mòn kim loại, cao su, nhựa (bơm xăng, kim phun, ống dẫn), tăng khả năng cháy nổ.

-Khó nổ máy vì nước làm xăng khó bay hơi, ướt bugi.

-Tích tụ axit gây hỏng bugi, cảm biến.

-Hao xăng và giảm công suất động cơ.

Ở Việt Nam, độ ẩm không khí thường 70-90% (cao hơn hẳn nhiều nước), nhiệt độ ngày-đêm biến động mạnh, đặc biệt mùa mưa. Bồn chứa lớn tại cây xăng để lâu, nhiều bồn chưa kín khí hoàn toàn khiến ethanol hút ẩm nhanh chóng. Máy móc nông ngư nghiệp để ngoài trời càng dễ bị ảnh hưởng.

3.Thực tế Việt Nam: Hàng chục triệu xe máy và phương tiện cũ khiến vấn đề nghiêm trọng hơn

Việt Nam hiện có khoảng 72 triệu xe máy và 5,2 triệu ô tô lưu hành. Xe máy chiếm tuyệt đại đa số phương tiện giao thông (gần 93-96%). Phần lớn là xe đời cũ, xe phổ thông giá rẻ và máy móc nông ngư nghiệp - những phương tiện rất nhạy cảm với xăng chứa ethanol và nước.

Với quy mô khổng lồ này, chỉ cần 1-2% xe gặp vấn đề cũng đã ảnh hưởng đến hàng trăm nghìn thậm chí hàng triệu người dân nghèo và phương tiện mưu sinh hằng ngày. Chi phí sửa chữa, thay bơm xăng, kim phun… không nhỏ, đặc biệt với người dân thu nhập trung bình và thấp. Nhiều gia đình chỉ có một chiếc xe máy làm phương tiện kiếm cơm, không dễ dàng chịu nổi chi phí hỏng hóc liên tục của chiếc xe.

4.Hạ tầng và pha chế: Điểm yếu lớn nhất hiện nay

Hạ tầng xăng dầu Việt Nam chủ yếu thiết kế cho xăng khoáng thông thường (E0). Khi chuyển sang E10:

-Bồn chứa chưa có hệ thống khuấy trộn hoặc tách hơi ẩm, lọc nước tốt.

-Ống thông hơi dễ tiếp xúc không khí ẩm.

-Nhiều cây xăng nhỏ kiểm soát chất lượng ethanol chưa chặt chẽ.

Một số lo ngại về việc pha ethanol vượt 10% để giảm chi phí, tăng lợi nhuận cũng khiến tình hình tệ hơn. Xe nhận phải hỗn hợp không chuẩn (thực chất gần E15-E20 hoặc lẫn nước) ngay từ trụ bơm.

5.ECU xe Việt Nam và xe cũ: khó thích ứng

Xe châu Âu-Mỹ đời mới thường có ECU thông minh tự điều chỉnh bù nhiên liệu (LTFT Long Term Fuel Trim). Còn ở Việt Nam, đa số xe máy và nhiều ô tô lắp ráp dùng ECU đơn giản hơn để tiết kiệm chi phí. Chúng không có khả năng tự học và điều chỉnh thông số khi chuyển xăng E10. Xe máy và máy nông nghiệp dùng chế hoà khí hoặc hệ thống phun cơ bản càng dễ bị ảnh hưởng.

6.Kiến nghị

Việc triển khai E10 cần linh hoạt hơn, phù hợp với thực tế:

6.1 Cho phép người dân tự chọn nhiều loại xăng: RON 95 (E0), E5 và E10. Không nên bắt buộc toàn bộ chỉ một loại. Điều này đặc biệt quan trọng vì:

-Hàng chục triệu xe cũ và máy móc nông ngư nghiệp.

-Khí hậu nóng ẩm cao.

-Hạ tầng bồn chứa chưa đồng bộ và sẵn sàng lưu trữ xăng sinh học.

-Người dân còn nhiều khó khăn, chi phí sửa chữa do E10 gây ra sẽ là gánh nặng lớn.

6.2 Các hãng ô tô cần hỗ trợ remap ECU (cập nhật phần mềm điều khiển) miễn phí hoặc giá rẻ cho xe để phù hợp với E10 (chứ không hô khẩu hiệu là xe tương thích với E10), giảm tình trạng khó đề, giật lag và hao xăng.

6.3 Nhà nước và doanh nghiệp cần:

-Đầu tư mạnh hạ tầng: bồn kín khí, khuấy trộn, lọc nước, phụ gia chống tách pha.

-Kiểm tra nghiêm ngặt chất lượng E10 tại mọi khâu, đặc biệt cây xăng nhỏ.

-Hỗ trợ nâng cấp chi tiết chịu ethanol cho xe cũ.

-Chính phủ cần lắng nghe, phản hồi ý kiến của dân.

7.Kết luận: Xanh phải đi kèm trách nhiệm và khoa học

E10 không xấu nếu làm đúng cách. Nó mang lại lợi ích môi trường và kinh tế (giảm nhập khẩu xăng, hỗ trợ nông dân). Tuy nhiên, việc triển khai vội vàng khi hạ tầng chưa chuẩn bị đầy đủ và chưa tính đến đặc thù Việt Nam (hàng chục triệu xe máy cũ, khí hậu ẩm, dân còn nghèo) đang khiến người dân chịu thiệt thòi.

Nhiên liệu sạch là xu hướng tất yếu, nhưng phải làm có trách nhiệm, có khoa học, tham khảo ý kiến chuyên gia và phù hợp thực tế.

Trước mắt, cần sớm cho phép lựa chọn đa dạng loại xăng và hỗ trợ  để người dân yên tâm sử dụng, tránh để “xanh trên giấy” mà thực tế chỉ mang lại lợi ích nhóm, đổ khó khăn cho hàng triệu gia đình Việt.

Cre: PGS.TS Đỗ Văn Dũng.

Ngày 19/5, JD.com - một trong những nền tảng thương mại điện tử lớn nhất Trung Quốc, cho biết sẽ tổ chức cuộc đấu giá robot hình người đầu tiên trên thế giới trong lễ hội 618 thường niên. Tuy nhiên, danh sách doanh nghiệp và mẫu robot tham gia, cũng như giá khởi điểm chưa được tiết lộ. Sự kiện đánh dấu cột mốc mới trong việc thương mại hóa AI và robot tiên tiến, theo Securities Times.

Global Times đánh giá sự kiện có thể thu hút sự quan tâm từ công ty công nghệ, viện nghiên cứu và người sưu tầm robot đang tìm kiếm cơ hội tiếp cận sớm với các hệ thống máy móc thế hệ tiếp theo. "Các cuộc đấu giá có thể tạo kênh thương mại mới cho nhà sản xuất robot, cũng như giúp đẩy nhanh sự chấp nhận của công chúng đối với robot hình người với vai trò như sản phẩm thiết thực, không chỉ là khái niệm viễn tưởng", Pan Helin, thành viên Ủy ban chuyên gia thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, nói.

Đưa robot hình người vào lễ hội mua sắm là một phần của kế hoạch rộng lớn hơn đang được JD thực hiện. Đầu tuần, công ty cho biết bộ phận JD Logistics dự kiến triển khai ba triệu robot, một triệu xe tự hành và 100.000 máy bay không người lái trong 5 năm tới. Trong khi đó, JD Retail có kế hoạch giúp các thương hiệu robot đạt doanh thu tích lũy hơn 10 tỷ nhân dân tệ (1,47 tỷ USD) trong năm nay, đồng thời rút ngắn chu kỳ ra mắt sản phẩm xuống 30%.

JD đang phát triển JoyInside - hệ sinh thái công nghệ và robot tiên tiến, gồm các dòng robot hình người và đồ chơi tích hợp AI, cùng nền tảng JoyInside 2.0 cho phép người dùng lập trình hành vi và tích hợp linh hoạt ứng dụng thông minh cho robot vào đời sống. Dai Wenjun, đứng đầu JoyInside, cho biết nền tảng dự kiến kết nối hơn 10 triệu thiết bị đầu cuối năm nay. Một số thương hiệu robot nổi tiếng như Unitree Robotics và Noetix Robotics đã tích hợp JoyInside.

Lễ hội 618 do JD.com khởi xướng năm 2010, được tổ chức chính vào ngày 18/6 theo ngày thành lập công ty. Sự kiện diễn ra trong hai tuần rưỡi tính từ ngày đầu tháng 6 hàng năm. Theo Forbes, đây là sự kiện mua sắm trực tuyến lớn nhất nửa đầu năm tại Trung Quốc và lớn thứ hai sau Ngày độc thân 11/11. Ban đầu, lễ hội 618 chỉ diễn ra trong nội bộ JD.com, nhưng sau đó được các nền tảng trực tuyến khác như Taobao, Pinduoduo... hưởng ứng với khối lượng mua sắm không thua kém Black Friday ở phương Tây.

HP Poly cung cấp thiết bị họp trực tuyến theo từng quy mô

Thiết bị hội nghị truyền hình HP Poly được thiết kế phù hợp theo từng quy mô phòng họp, kết nối ổn định và duy trì trao đổi liền mạch giữa các nhóm.

Trong bối cảnh chuyển đổi số và mô hình làm việc từ xa ngày càng phổ biến, các cuộc họp trực tuyến, thảo luận nhanh hay hội nghị diễn ra liên tục. Nhân sự có thể kết nối qua laptop, smartphone hoặc hệ thống phòng họp chuyên dụng. Bài toán đặt ra cho doanh nghiệp là làm sao để đảm bảo hình ảnh, âm thanh ổn định, rõ ràng trong mọi điều kiện công việc lẫn địa điểm.

Nhằm đáp ứng nhu cầu họp trực tuyến của nhiều doanh nghiệp, HP Poly nghiên cứu đa dạng thiết bị thông minh, biến mọi không gian làm việc thành trải nghiệm hội họp chuyên nghiệp và liền mạch trên đa nền tảng, xóa mọi rào cản địa lý.

Đơn cử, dòng HP Poly Studio G62, HP Poly Studio E60 và HP Poly TC10 tăng sự đồng bộ, phù hợp khu hội nghị lớn. Trong đó, G62 đóng vai trò trung tâm với khả năng kết nối linh hoạt, xử lý hình ảnh, âm thanh. Camera E60 ghi điểm với zoom quang 12x cùng công nghệ Poly DirectorAI, tự động theo dõi và căn chỉnh khung hình. TC10 có giao diện cảm ứng trực quan, có thể điều khiển, quản lý cuộc họp nhanh chóng.

Bên cạnh đó, dòng HP Poly Studio V72 và HP Poly Studio X72 cũng hướng đến không gian hội họp lớn với camera 4K, tích hợp hệ thống âm thanh stereo. V72 phù hợp mô hình BYOD linh hoạt, còn X72 có thể hoạt động độc lập khi kết hợp TC10, góp phần tối giản thiết bị, dễ dàng triển khai.

Với nhiều nhân sự, một ngày làm việc điển hình là chuỗi kết nối liền mạch từ màn hình laptop ở nhà, xử lý nhanh công việc trên smartphone, trao đổi linh hoạt tại quán cà phê đến những buổi họp chiến

Các giải pháp "all-in-one" (tất cả trong một) như HP Poly Studio X52 và HP Poly Studio V52 là gợi ý cho phòng họp quy mô vừa, cân bằng giữa hiệu năng, tính tiện lợi. Cụ thể, camera 4K 20MP, góc nhìn rộng 95 độ cùng Poly DirectorAI giúp tự động tối ưu khung hình. Acoustic Fence loại bỏ tạp âm, đảm bảo âm thanh rõ ràng. Doanh nghiệp có thể kết hợp thêm loa HP Poly Sync 60 hoặc Sync 40 để tăng cường khả năng thu phát âm thanh, giúp các cuộc đàm thoại rõ ràng, tự nhiên hơn.

Trường hợp phòng họp nhỏ có thể cân nhắc HP Poly Studio X32 và HP Poly Studio V12. Nhà sản xuất ưu tiên thiết kế gọn nhẹ, dễ triển khai, khả năng khởi động cuộc họp nhanh. Theo đó, thiết bị được trang bị camera 4K góc rộng 120 độ, kết hợp AI căn chỉnh khung hình để hiển thị đầy đủ người có mặt. Công nghệ lọc nhiễu, tối ưu giọng nói giúp trải nghiệm họp liền mạch. Còn loa HP Poly Sync 10, Sync 20 nâng cao chất lượng âm thanh trong không gian nhỏ.

Báo cáo HP Future of Work năm 2025 chỉ ra khoảng 67% doanh nghiệp lo đánh mất nhân tài nếu không tạo điều kiện cho nhu cầu "hybrid work" (kết hợp đến công ty và làm việc từ xa). Trong bối cảnh ấy, công nghệ, thiết bị hội họp đóng vai trò quan trọng, vừa hỗ trợ vận hành, vừa duy trì hiệu quả công việc lẫn nâng cao trải nghiệm nhân viên.

Theo đại diện HP Việt Nam, nhờ ứng dụng AI, loạt giải pháp HP Poly có khả năng "hiểu" không gian để tối ưu hình ảnh, âm thanh, hỗ trợ nhu cầu kết nối, trao đổi trực tuyến. Trong đó, công nghệ Poly Director AI tự động điều chỉnh khung hình dựa trên tính chất tương tác đặc trưng ở những cuộc họp.

Nhà sản xuất chỉ ra Poly Director AI có bốn tính năng chính. Đầu tiên, Group Framing (đóng khung nhóm) - giúp phát hiện tất cả người có mặt trong phòng, sau đó điều chỉnh khung hình để bao quát toàn bộ, loại bỏ khoảng trống. Thứ hai, tính năng Speaker Framing (theo dõi người nói) có khả năng nhận diện, phóng to người đang phát biểu. Khi xuất hiện giọng khác, camera sẽ chuyển cảnh mượt sang người đó.

Thứ ba, tính năng People Framing (đóng khung cá nhân) có khả năng cắt hình ảnh từng người trong phòng họp, hiển thị trên màn hình (dạng lưới). Cuối cùng, tính năng Presenter Tracking (theo dõi người thuyết trình) được ví như "quay phim di động", theo sát người thuyết trình lúc họ di chuyển quanh phòng.

Về âm thanh, HP Poly tích hợp đồng bộ loạt công nghệ mới như NoiseBlockAI, Acoustic Fence hay Hybrid AI ANC trên loa và tai nghe, tăng chất âm trong trẻo, rõ ràng cho cả hội họp lẫn làm việc, giải trí.

Đại diện nhà sản xuất phân tích công nghệ NoiseBlockAI ứng dụng AI để nhận diện, ưu tiên giọng nói, đồng thời loại bỏ tạp âm nền. Acoustic Fence thiết lập "hàng rào âm thanh", giới hạn phạm vi thu để tập trung khu vực cần thiết. Còn Hybrid AI ANC đẩy lùi tiếng ồn chủ động, tạo không gian yên tĩnh, nâng trải nghiệm nghe tự nhiên, liền mạch.

Cre: VNexpress

Analog Devices (ADI) là một trong những tập đoàn bán dẫn lớn của Mỹ, cung cấp các giải pháp về quản lý năng lượng, cảm biến và truyền dữ liệu cho nhiều ngành công nghiệp, từ viễn thông đến ôtô thông minh, trong đó có những tập đoàn lớn tại Việt Nam. Trước việc Việt Nam thúc đẩy phát triển 6G, bán dẫn và giao thông điện hóa, ông George Chia, Giám đốc kinh doanh khu vực ASEAN của ADI, chia sẻ với VnExpress góc nhìn về cơ hội của Việt Nam trong cuộc đua 6G và bán dẫn, thách thức về nhân lực, cũng như vai trò của công nghệ bán dẫn trong làn sóng xe điện và AI đang tăng tốc toàn cầu.

- Có ý kiến rằng còn quá sớm để nghĩ đến quá trình chuẩn bị cho mạng 6G, đặc biệt khi Việt Nam vừa thương mại hóa 5G cách đây không lâu. Đánh giá của ông thế nào?

- Tôi không cho rằng việc chuẩn bị cho 6G lúc này là sớm, bởi 5G và 6G không phải hai thái cực tách rời mà là các bước nối tiếp trong một lộ trình tiến hóa tất yếu. Thực tế, các chu kỳ công nghệ này luôn diễn ra song song và đan xen chặt chẽ với nhau. Việc nghiên cứu sớm hoàn toàn không nhằm mục đích thay thế 5G khi nó vừa mới bắt đầu, mà thực chất là để bảo vệ giá trị đầu tư. Chúng ta chuẩn bị cho 6G từ hôm nay để đảm bảo những hạ tầng đang xây dựng cho 5G không bị lỗi thời trong tương lai.

Những nền tảng cốt lõi mà Việt Nam đang triển khai cho 5G như Open RAN, điện toán biên hay mạng điều khiển bằng phần mềm chính là "di sản" sẽ được kế thừa trọn vẹn ở kỷ nguyên 6G. Giai đoạn tiếp theo sẽ mở rộng năng lực này lên một tầm cao mới, đặc biệt là khả năng hợp nhất giữa kết nối và cảm biến cho các ngành công nghiệp tiên tiến. Điểm khác biệt cốt lõi là trong mạng 6G, AI không còn là một tiện ích bổ sung mà trở thành thành phần tích hợp sẵn ngay từ cấu trúc lõi. Khi đó, hệ thống không chỉ truyền dẫn dữ liệu mà còn sở hữu khả năng cảm biến, giúp mạng lưới có thể "thấy" và "nghe" môi trường xung quanh để tự điều chỉnh.

Tuy nhiên, thách thức lớn khi tiến lên 6G là việc vận hành ở dải tần cao hơn, đòi hỏi một cuộc cách mạng về hiệu suất năng lượng và thiết kế phần cứng. Vì vậy, thay vì lo ngại sớm hay muộn, chiến lược đúng đắn nhất cho Việt Nam lúc này là vừa khai thác tối đa hiệu quả thương mại của 5G, vừa âm thầm xây dựng nền móng cho các thế hệ mạng tiếp theo.

Lời khuyên của tôi cho các doanh nghiệp Việt là hãy từ bỏ tư duy làm chủ từng mảnh công nghệ riêng lẻ để chuyển sang một tư duy hệ thống tổng thể, trong đó trọng tâm cần đặt vào ba trụ cột: hiệu suất năng lượng, khả năng mở rộng và sự thích ứng dài hạn."

- Việt Nam đã có bước tiến cụ thể trong ngành bán dẫn, như Viettel khởi công nhà máy sản xuất chip và FPT đầu tư nhà máy kiểm thử, đóng gói. Ông nhìn nhận gì về tầm nhìn của Việt Nam trong tương quan với các thị trường khác?

- Những gì Viettel hay FPT đang thực hiện là minh chứng cho thấy các doanh nghiệp Việt đã chuyển dịch từ thế "người quan sát" sang "người chơi chủ động" trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu.

Thay vì chỉ chọn một con đường duy nhất, Việt Nam đang thể hiện một lộ trình đa tầng. Một mặt, những đơn vị tiên phong đã dũng cảm tiến thẳng vào các khâu khó nhất là thiết kế và sản xuất chip. Mặt khác, các bạn đang tận dụng "giai đoạn vàng" để gia tăng năng lực ở khâu các khâu như lắp ráp, kiểm thử và đóng gói (OSAT). Đây là chiến lược phát triển hệ sinh thái song hành, vừa xây dựng mũi nhọn đột phá, vừa tạo ra nền tảng gia công quy mô để tham gia nhanh vào chuỗi cung ứng thế giới.

Cơ hội dành cho Việt Nam rất rõ ràng nếu các bạn tiếp tục xây dựng các mối quan hệ đối tác vững chắc và phát triển nguồn nhân lực chuyên sâu.

Theo tôi, một hướng đi thực tế và đầy hứa hẹn mà Việt Nam nên tập trung là tối ưu hóa các công nghệ tiết kiệm năng lượng. Đây là "tử huyệt" của kỷ nguyên AI và xe điện. Nếu giải được bài toán hiệu suất năng lượng ngay từ khâu thiết kế cho đến khi đóng gói thành phẩm, Việt Nam sẽ tạo bản sắc riêng, đủ sức trở thành một mắt xích giá trị cao thay vì chỉ là một lựa chọn dự phòng về chi phí.

- Ông nói đến cơ hội lớn của Việt Nam với ngành bán dẫn. Tuy nhiên, nhìn vào nội lực của doanh nghiệp nội, đâu là lợi thế thực chất và đâu là điểm nghẽn lớn mà Việt Nam cần hóa giải để tiến xa hơn?

- Việt Nam đang dần trở thành một mảnh ghép không thể thiếu trong bức tranh bán dẫn tại Đông Nam Á nhờ sự hội tụ của ba lợi thế cốt lõi. Trước hết là sự đồng bộ về chính sách được quán triệt nhất quán từ cấp cao nhất. Kế đến là vị thế chiến lược khi Việt Nam đang ở đúng dòng dịch chuyển chuỗi cung ứng khu vực. Cuối cùng, cũng là điểm mà ADI đánh giá rất cao, chính là mô hình gắn kết 'ba nhà" - sự kết nối ngày càng chặt chẽ giữa cơ quan quản lý, các trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp. Chính sự cộng hưởng này giúp Việt Nam không chỉ có tiềm năng sản xuất thuần túy mà còn có cơ hội triển khai hoạt động giá trị cao như thiết kế và kỹ thuật chuyên sâu.

Tuy nhiên, nhìn nhận khách quan, rào cản hiện nay là phần lớn doanh nghiệp Việt vẫn tập trung ở các phân khúc có giá trị gia tăng thấp, chưa thâm nhập sâu vào lĩnh vực cốt lõi như thiết kế chip tiên tiến hay phát triển hệ thống tổng thể phức tạp. Một thách thức thực tế khác nằm ở khả năng duy trì đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) dài hạn. Đây là yếu tố quyết định bởi ngành bán dẫn đòi hỏi sự kiên trì và nguồn lực tài chính bền bỉ, không phù hợp cho những kế hoạch tìm kiếm lợi nhuận ngắn hạn.

Để hướng tới mục tiêu làm chủ công nghệ, lộ trình thực tế cho Việt Nam là cần từng bước nâng cao hàm lượng chất xám trong từng công đoạn, thay vì chỉ dừng ở gia công thuần túy. Việc tăng cường hợp tác sâu rộng với đối tác toàn cầu sẽ giúp rút ngắn khoảng cách về quy trình và tiêu chuẩn quốc tế. Thay vì dàn trải, Việt Nam nên tập trung nguồn lực vào những phân khúc ngách mà mình có lợi thế cạnh tranh riêng biệt và khả năng thích ứng nhanh. Làm chủ bán dẫn giống như một đường chạy marathon, nơi sự bền bỉ về tầm nhìn và nền tảng tài chính quan trọng hơn là những bước chạy tốc độ nhất thời

- Là doanh nghiệp bán dẫn nhưng ADI lại được biết đến ở Việt Nam trong mảng xe điện, khi là đối tác của một trong những hãng xe phổ biến. Ông đánh giá lĩnh vực này ở Việt Nam ra sao và cơ hội nào cho doanh nghiệp bán dẫn trong mảng này?

- Thị trường xe điện Việt Nam đang bước vào giai đoạn tăng trưởng bài bản và thực chất hơn, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi định hướng chiến lược từ Chính phủ cùng sự nhập cuộc quyết liệt của các doanh nghiệp nội địa.

Đứng từ góc độ công nghệ, xe điện ngày nay đã thoát ly khỏi khái niệm phương tiện cơ khí thuần túy để trở thành một "thực thể bán dẫn" di động. Sự phát triển này đang được định hình bởi xu hướng phương tiện định nghĩa bằng phần mềm (Software-Defined Vehicle - SDV), nơi mà việc cải thiện hiệu suất pin hay hệ thống an toàn tiên tiến đều đòi hỏi một sự tích hợp cực kỳ chặt chẽ giữa cảm biến, năng lượng và kết nối.

Analog Devices đóng góp vào tiến trình này thông qua giải pháp lõi, tiêu biểu như hệ thống quản lý pin (BMS), vốn được coi là "bộ não" giúp tối ưu hóa hiệu suất và đảm bảo an toàn tuyệt đối. Bên cạnh đó, công nghệ kết nối Gigabit Multimedia Serial Link (GMSL) cũng đóng vai trò xương sống, cho phép truyền dữ liệu tốc độ cao cho các hệ thống hỗ trợ lái xe thông minh. ADI đã và đang hợp tác với một trong những hãng xe điện lớn nhất tại Việt Nam và chúng tôi tin đây chính là giai đoạn vàng để hỗ trợ Việt Nam tăng tốc trong cuộc chuyển đổi sang giao thông điện hóa.

- Là người học kỹ thuật, sau chuyển sang quản lý mảng kinh doanh, theo ông, điều gì khiến một công nghệ tốt không thể trở thành sản phẩm thương mại thành công? Làm sao để việc nghiên cứu gắn chặt với sản xuất và nhu cầu thị trường hơn?

- Một trong những cái bẫy phổ biến nhất trong giới công nghệ là niềm tin mặc định: Cứ một công nghệ tốt chắc chắn sẽ thành công về mặt thương mại. Với tư cách là một người đi lên từ kỹ thuật và chuyển sang kinh doanh, tôi nhận thấy thực tế khắc nghiệt hơn nhiều. Sự thành bại của một sản phẩm không chỉ nằm ở các chỉ số hiệu suất lý tưởng trong phòng thí nghiệm, mà phụ thuộc vào mức độ "tương thích" với các điều kiện thực tế như bài toán chi phí, khả năng sản xuất hàng loạt và tính đồng bộ với các hệ thống sẵn có.

Hãy nhìn vào ví dụ từ công nghệ GMSL của chúng tôi. Nó được các hãng xe đón nhận không chỉ bởi tốc độ truyền dữ liệu vượt trội, mà quan trọng hơn là khả năng đơn giản hóa toàn bộ cấu trúc thiết kế và tính linh hoạt khi cần mở rộng quy mô. Đó mới chính là giá trị thực dụng mà thị trường tìm kiếm.

Các đơn vị nghiên cứu tại Việt Nam hãy thay đổi quy trình. Thay vì bắt đầu từ bàn thí nghiệm, hãy bắt đầu từ chính "nỗi đau" và nhu cầu thực tế của ứng dụng. Chúng ta cần duy trì sự gắn kết chặt chẽ với khách hàng để đảm bảo giải pháp đưa ra có thể vận hành trơn tru và mang lại hiệu quả kinh tế trong thực tế đời thực, chứ không chỉ là một công trình đẹp đẽ nằm trên giấy.

- Một trong những thách thức đối với việc phát triển khoa học công nghệ là thu hút nhân tài. Những thị trường mới nổi như Việt Nam cần làm gì để thực hiện tốt hơn việc này?

- Phải thẳng thắn rằng lợi thế về chi phí nhân công giá rẻ không còn là "thỏi nam châm" duy nhất trong kỷ nguyên công nghệ cao. Để ngăn việc chảy máu chất xám, Việt Nam cần mang lại những giá trị mang tính "định danh" và thách thức hơn cho các kỹ sư.

Thực tế, chuyên gia giỏi không chỉ nhìn vào mức lương, họ khao khát được dấn thân vào những dự án có tầm ảnh hưởng và được chạm tay vào những công nghệ tiên phong. Những bước tiến mạnh mẽ của Việt Nam trong lĩnh vực xe điện và viễn thông thế hệ mới chính là tín hiệu tích cực, tạo ra một "sân chơi" đủ tầm để các kỹ sư thấy được ý nghĩa thực tiễn từ công việc của mình.

Bên cạnh đó, chìa khóa để thu hút các trung tâm R&D quốc tế còn là một hệ sinh thái cộng sinh chặt chẽ giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Khi tạo ra được một môi trường cho phép học hỏi liên tục và thúc đẩy đổi mới sáng tạo không ngừng, Việt Nam sẽ không chỉ giữ chân được người giỏi mà còn đủ sức thu hút các chuyên gia quốc tế tìm đến. Tôi cho rằng Việt Nam đang đi đúng hướng và nếu duy trì đà phát triển đó sẽ hoàn toàn đủ tiềm năng trở thành một trung tâm phát triển bán dẫn quan trọng, một "hub" công nghệ thực thụ của khu vực.

Cre: VNexpres

Một buổi tối, chị Phương Thanh (47 tuổi, Hà Nội) mở máy tính để hoàn thiện bài thuyết trình nhưng phần mềm Office bất ngờ báo lỗi. Tài khoản mua trên mạng với giá vài chục nghìn đồng mỗi tháng tự dưng bị khóa, dữ liệu đồng bộ cũng gặp trục trặc.

"Tôi hoảng thật sự vì sáng hôm sau phải thuyết trình", chị kể. Sau lần đó, chị bỏ thói quen mua tài khoản dùng chung, chuyển sang đăng ký chính chủ tất cả dịch vụ đang sử dụng như Microsoft Office, Netflix, Spotify và YouTube Premium.

"Ban đầu tôi nghĩ tiết kiệm được chút nào hay chút đó, nhưng giờ ưu tiên tài khoản hợp pháp vì ổn định hơn, cũng thấy thoải mái vì mình đang trả cho công sức của nhà phát triển", chị nói.

Tương tự, anh Hùng Vũ (29 tuổi, Hà Nội) kể khi mới ra trường, anh thường dùng các phiên bản phần mềm "crack" của như Photoshop, Premiere hay Windows. Tuy nhiên, khi bắt đầu kiếm tiền từ công việc sáng tạo, anh nhận ra việc trả phí cho công cụ mình sử dụng cũng là cách tôn trọng công sức của những người làm ra sản phẩm.

Câu chuyện của chị Thanh, anh Hùng phản ánh sự thay đổi đang diễn ra tại Việt Nam. Trước đây việc tải phần mềm crack, xem phim trên trang web lậu hay mua tài khoản "chùa" từng được xem là bình thường, còn nay ngày càng nhiều người sẵn sàng trả phí cho các dịch vụ số có bản quyền.

Theo một chuyên gia công nghệ, sự chuyển dịch này đến từ nhiều yếu tố, từ thay đổi nhận thức về quyền sở hữu trí tuệ cho tới trải nghiệm ổn định, tiện lợi hơn từ dịch vụ chính hãng. Một nguyên nhân khác là phí bản quyền hiện dễ tiếp cận hơn. Nhiều nền tảng triển khai gói giá rẻ, gói gia đình hoặc ưu đãi cho sinh viên, khiến khoảng cách giữa "dùng lậu" và "dùng thật" không còn quá lớn.

Ông Hà Mạnh Cường, Phó tổng giám đốc hệ thống Sửa chữa Laptop 24h, cho biết 5 năm trước, khoảng 80% khách hàng của đơn vị có sử dụng phần mềm crack hoặc không bản quyền. Nhưng vài năm qua, tỷ lệ này giảm đáng kể, chỉ còn khoảng 30-40%.

Ông Cường nhận định, thay đổi lớn nhất nằm ở nhận thức. Sau khi gặp sự cố trong công việc, mất dữ liệu, hoặc dính mã độc tống tiền, suy nghĩ dùng "chùa" dần biến mất, bởi chi phí bỏ ra để xử lý sự cố có khi "gấp 10-20 lần, thậm chí hàng trăm lần so với tiền mua bản quyền".

Điều này cũng được nhìn nhận rõ từ góc độ cơ quan quản lý nhà nước. Theo bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó cục trưởng Bản quyền tác giả - Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch, tình trạng sử dụng phần mềm lậu tại Việt Nam "cải thiện nhiều so với trước".

"Bức tranh bản quyền phần mềm tại Việt Nam đã chuyển biến tích cực và mang tính bước ngoặt", bà nhận định, thêm rằng sự thay đổi không chỉ thể hiện ở các con số thống kê từ các tổ chức quốc tế mà còn "rất rõ trong tư duy của cộng đồng doanh nghiệp".

Cục Bản quyền tác giả cho biết có "sự chuyển dịch mạnh mẽ" từ thói quen dùng phần mềm "crack" sang gói dịch vụ chính hãng, đặc biệt trong khối cơ quan nhà nước, ngân hàng và doanh nghiệp lớn. "Đây là kết quả của quá trình bền bỉ, kiên định của Việt Nam trong việc thực hiện các cam kết quốc tế và hoàn thiện hệ thống pháp luật nội địa", bà Oanh nói.

Trên thực tế, Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi, có hiệu lực tháng 4, cũng bổ sung và làm rõ các quy định liên quan đến quyền tác giả đối với chương trình máy tính. Luật định nghĩa, chương trình máy tính là tập hợp chỉ dẫn dưới dạng lệnh, mã hoặc lược đồ, có khả năng khiến máy tính hoặc thiết bị thực hiện một công việc hoặc tạo ra kết quả cụ thể.

Tại Việt Nam, chương trình máy tính được bảo hộ như tác phẩm văn học, bất kể được thể hiện dưới dạng mã nguồn hay mã máy. Với các phần mềm cung cấp dưới dạng dịch vụ, việc tạo bản sao dự phòng phải tuân theo điều khoản sử dụng hoặc thỏa thuận cấp phép giữa các bên.

Chia sẻ với VnExpress, lãnh đạo Cục Bản quyền tác giả cho hay, sự thay đổi nhận thức chính là yếu tố quan trọng nhất để đẩy lùi phần mềm lậu. Ở góc độ kinh tế, việc giảm phần mềm lậu tác động trực tiếp tới môi trường đầu tư và năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Các nhà đầu tư công nghệ cao thường nhìn vào hệ thống bảo hộ tài sản trí tuệ trước tiên khi lựa chọn thị trường.

Việc sử dụng phần mềm bản quyền cũng giúp doanh nghiệp giảm rủi ro pháp lý khi xuất khẩu hàng hóa sang các thị trường yêu cầu cao như Mỹ hay châu Âu. Bên cạnh đó, khi thị trường tôn trọng bản quyền, "kỹ sư phần mềm của chính Việt Nam sẽ có động lực sáng tạo, vì họ biết sản phẩm của mình sẽ được bảo vệ", đại diện Cục nói.

Cre: VNexpres

Theo ghi nhận của New York Times, Singapore là nơi nhân viên Meta nhận email sa thải đầu tiên, khoảng 4h ngày 20/5. Trong khi đó, nhân viên ở Anh, Mỹ và một số nơi khác cũng dần nhận thông báo tương tự, tùy theo múi giờ của từng khu vực đang sống.

Nhiều nhân viên bắt đầu trao đổi những tin nhắn buồn bã trên các nhóm chat, cũng như kiểm tra danh bạ nội bộ để tìm hiểu xem ai trong nhóm của mình bị cắt giảm. Ở các diễn đàn và nhóm kín, hàng trăm người phản ứng với việc sa thải bằng biểu tượng cảm xúc hình món salad, cách họ nói "chào".

Văn phòng của Meta tại Mỹ và nhiều khu vực trên toàn cầu gần như vắng tanh vào ngày 20/5 sau khi Giám đốc nhân sự Janelle Gale thông báo nhân viên nên làm tại nhà, theo 8 nguồn tin. Trên tường văn phòng là những tờ rơi phản đối chương trình theo dõi dữ liệu nhân viên dùng cho huấn luyện trí tuệ nhân tạo.

Theo Wired, khoảng 2-3 ngày trước thời gian sa thải, một số nhân viên cố gắng tận hưởng những khoảnh khắc có thể cuối cùng ở Meta. Họ đổ xô sử dụng hết khoản phúc lợi linh hoạt hàng năm trị giá 2.000 USD, gồm hoạt động chăm sóc sức khỏe và thể chất, mua thiết bị âm thanh miễn phí, "dẫn đến tình trạng tranh giành mua Apple AirPods và các tai nghe khác". Một số tụ tập thành nhóm nhỏ, chia sẻ cảm xúc vì có thể đó là lần cuối họ làm cùng nhau. Các nguồn tin cho biết nhân viên ở trong tình trạng "tê liệt", "lơ mơ" và "hoảng loạn".

Trong email gửi nhân viên mà Business Insider thu thập được, Mark Zuckerberg, CEO Meta, giải thích việc cắt giảm nhằm "bù đắp cho các khoản đầu tư khác" của công ty. Ông nói bản thân cũng bị ảnh hưởng về mặt tinh thần do việc sa thải gây ra, và đang "dành nhiều thời gian để đảm bảo việc quản lý tốt nhất có thể", cũng như khẳng định sẽ không có thêm đợt cắt giảm nhân sự nào trên toàn công ty năm nay.

"Thật buồn khi phải nói lời tạm biệt những người đã đóng góp vào sứ mệnh và xây dựng công ty này", Zuckerberg viết. "Tôi cảm nhận được gánh nặng đó". Ông nói "biết ơn những người rời đi hôm nay", thêm rằng công ty chưa minh bạch như ông mong muốn, nhưng hy vọng Meta sẽ khắc phục trong tương lai.

Trong thư, ông chủ Facebook cũng cho biết Meta đang chuyển hướng 7.000 nhân viên sang các vị trí liên quan đến trí tuệ nhân tạo. "Nhưng thành công không phải là điều chắc chắn", ông cảnh báo. "Trí tuệ nhân tạo là công nghệ quan trọng nhất trong cuộc đời chúng ta. Những công ty dẫn đầu sẽ định hình thế hệ tiếp theo".

Trước đó, ngày 23/4, Meta công bố kế hoạch cắt giảm 10% nhân lực, tương đương 8.000 người, đồng thời dừng tuyển dụng 6.000 vị trí, có hiệu lực từ ngày 20/5. Theo NBC News, nhiều nhân viên gọi thời gian này là "28 ngày địa ngục", khi không biết liệu họ có nằm trong danh sách.

Khi đó, Meta giải thích vấn đề sa thải liên quan đến khoản đầu tư tài chính. Công ty đang tăng chi tiêu vốn năm 2026 lên 125-145 tỷ USD, nguyên nhân là "giá linh kiện cao hơn năm nay cùng chi phí trung tâm dữ liệu bổ sung cho sức mạnh tính toán AI những năm tới".

"Đây là khoảng thời gian năng động nhất tôi từng thấy trong ngành. Tôi lạc quan về mọi thứ chúng ta đang xây dựng và trao quyền cho hàng tỷ người thể hiện bản thân cũng như kết nối với những người họ yêu thương", Zuckerberg viết trong thư gửi nhân viên ngày 20/5. "Chúng ta đang chuyển đổi nhằm đảm bảo Meta sẽ luôn là nơi tốt nhất cho những người tài năng tạo ra tác động lớn nhất".

Tuy nhiên, nội dung trong thư của CEO Meta nhanh chóng bị chỉ trích. GS Jason Schloetzer của Trường Kinh doanh McDonough - Đại học Georgetown cho rằng lý lẽ của công ty cho thấy "mức độ thiếu trung thực mới". Ông đánh giá những câu nói của Zuckerberg "lạnh lùng", phản ánh ưu thế của các công ty lớn trên thị trường lao động hiện nay.

"Là một nhà tuyển dụng, bạn có khả năng trực tiếp thực hiện giao dịch nhanh chóng hơn khi người lao động không có nhiều cơ hội việc làm", ông Schloetzer nói với Business Insider.

Nhà phân tích Gil Luria của công ty dịch vụ tài chính DA Davidson Companies đánh giá cách tiếp cận của Meta vẫn phần nào tốt hơn so với các công ty lấy lý do AI thay thế công việc con người để bào chữa cho sa thải. "Để đảm bảo chi phí đầu tư cơ sở hạ tầng AI và bảo vệ biên lợi nhuận, Zuckerberg đã nói rõ Meta cần cắt giảm chi phí ở những lĩnh vực khác", Luria nói. "Nơi khác đó chính là số lượng người".

Ashley Herd, đồng dẫn chương trình podcast HR Besties và cựu trưởng bộ phận nhân sự khu vực Bắc Mỹ tại công ty tư vấn McKinsey, cho biết với những người lao động bị sa thải, mọi lời giải thích đều có thể không được lắng nghe.

"Dù cung cấp bao nhiêu thông tin về hậu cần hay sử dụng giọng điệu nào, mọi thứ đều không thể thay đổi bản chất rằng: bạn bị loại để chúng tôi đầu tư vào AI", bà nhận xét. "Thực tế, đây là những người thật sự đang vật lộn với một trong những thị trường việc làm khó khăn nhất trong nhiều năm qua".

Theo thông báo hồi tháng 4 của bà Gale, các nhân viên Meta tại Mỹ bị sa thải sẽ nhận trợ cấp thôi việc gồm bốn tháng lương cộng thêm một tuần lương cho mỗi năm làm việc tại Meta. Ngoài ra, sẽ có một số khoản tiền bổ sung về vấn đề nhập cư và chăm sóc sức khỏe.

Cre: VNexpres

Trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế toàn cầu đang có nhiều biến động khó lường, Hội nghị Cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 48 tại Philippines (từ ngày 7-8/5) được xem là dịp quan trọng để các nhà lãnh đạo trao đổi định hướng chiến lược, qua đó nâng cao năng lực thích ứng và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trước những thách thức ngày càng gia tăng.

Trả lời báo chí Việt Nam, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cho rằng Việt Nam đã và đang có những đóng góp quan trọng cho ASEAN trên nhiều phương diện.

"Việt Nam đã là một thành viên rất quan trọng và tích cực của ASEAN kể từ năm 1995. Đóng góp của Việt Nam có thể được nhìn nhận trên nhiều phương diện, đóng góp cho hòa bình và ổn định, cho sự thịnh vượng, cho hội nhập khu vực, cho việc xây dựng cộng đồng ASEAN", Tổng Thư ký ASEAN cho biết. 

Ông đánh giá cao đà tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam cũng như những nỗ lực mà Việt Nam đã triển khai trong thời gian qua, đồng thời bày tỏ kỳ vọng Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò tích cực này. Trong bối cảnh ASEAN bắt đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Tổng Thư ký nhận định vai trò của Việt Nam càng trở nên quan trọng trong việc định hình các định hướng phát triển dài hạn của khu vực.

Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng góp tích cực trên cả ba trụ cột: Cộng đồng Chính trị - An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN, đồng thời thúc đẩy kết nối khu vực thông qua các dự án hạ tầng và liên kết kinh tế.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò trong các cơ chế như Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) cũng thể hiện đóng góp thiết thực trong thu hẹp khoảng cách phát triển, tăng cường gắn kết nội khối. Với nền tảng đó, Tổng Thư ký bày tỏ tin tưởng Việt Nam sẽ tiếp tục là một thành viên quan trọng, có trách nhiệm và đóng góp hiệu quả vào sự phát triển chung của ASEAN trong thời gian tới.

Các ưu tiên của Hội nghị Cấp cao ASEAN

Về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần này, Tổng Thư ký ASEAN cho biết các ưu tiên của hội nghị sẽ tập trung vào việc ASEAN tăng cường phối hợp hành động, cả ở cấp độ khu vực và quốc gia, nhằm ứng phó hiệu quả với những biến động và thách thức ngày càng gia tăng ở nhiều chiều.

Bên cạnh đó, Tổng Thư ký cho biết tại hội nghị lần này, các nhà lãnh đạo cũng sẽ có các cuộc thảo luận về vấn đề bảo hộ công dân và lao động di cư. Nội dung này nhằm thích ứng với bối cảnh bất ổn tại Trung Đông, nơi có đông lao động ASEAN sinh sống và làm việc.

Về hợp tác của các quốc gia thành viên ASEAN nhằm giải quyết, ứng phó với các thách thức như năng lượng và an ninh lương thực, Tổng Thư ký cho biết ASEAN đang triển khai cách tiếp cận tổng thể, kết hợp hài hòa giữa các giải pháp ngắn hạn và dài hạn.

Trong lĩnh vực năng lượng, các nhà lãnh đạo đã thúc đẩy nâng cấp Lưới điện ASEAN (APG), đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện Mặt Trời, điện gió, sinh khối và phát triển xe điện. Trước xu hướng nhu cầu năng lượng của khu vực được dự báo sẽ gia tăng mạnh, có thể tăng gấp 2,6 lần vào năm 2045, ông Kao Kim Hourn cho rằng ASEAN cần tăng cường hợp tác thông qua các cơ chế như Hiệp định an ninh dầu khí ASEAN (APSA), thúc đẩy kết nối hạ tầng, đặc biệt là hệ thống đường ống khí nội khối và đa dạng hóa nguồn cung. 

Theo Tổng Thư ký ASEAN, một số quốc gia thành viên cũng đang xem xét việc sử dụng năng lượng hạt nhân, qua đó cho thấy nhu cầu mở rộng hợp tác nhằm tránh phụ thuộc vào một nguồn duy nhất. Đồng thời, ông nhấn mạnh các nước cần đẩy nhanh việc phê chuẩn Hiệp định khung ASEAN về an ninh dầu mỏ (APSA) để đáp ứng với tình hình thực tiễn.

Trong lĩnh vực an ninh lương thực, ASEAN đang xem xét nâng cao hiệu quả và tính linh hoạt của các cơ chế dự trữ lương thực, như Quỹ Dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN+3. Mặc dù đây đã là một cơ chế dự trữ hữu ích, song yêu cầu đặt ra là phải nâng cao tính linh hoạt, đặc biệt trong việc cải thiện khả năng tiếp cận nguồn dự trữ đối với các quốc gia và người dân đang gặp khó khăn.

Về kinh tế số, Tổng Thư ký cho biết ASEAN đang đẩy nhanh đàm phán Hiệp định Khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA), dự kiến hoàn tất trong năm nay, qua đó tạo nền tảng xây dựng một hệ sinh thái số liên kết, năng động và có sức cạnh tranh cao, giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của khu vực

Nhiều tờ báo lớn nhận định đây không chỉ là bước tiến song phương mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với cấu trúc khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang định hình.

Các hãng truyền thông hàng đầu Ấn Độ như NDTV, The Print, The Hindu đồng loạt nhấn mạnh việc nâng cấp quan hệ phản ánh mức độ tin cậy chính trị cao và lợi ích chiến lược ngày càng hội tụ giữa hai nước.

Đạt được nhiều thỏa thuận hợp tác

Theo NDTV, trong chuyến thăm này, Ấn Độ và Việt Nam ngày 6/5 đã nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường, đồng thời cam kết mở rộng đáng kể hợp tác kinh tế và quốc phòng sau cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Narendra Modi và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Hai bên sẽ thúc đẩy hợp tác giữa các ngân hàng trung ương, hướng tới liên kết hệ thống thanh toán UPI của Ấn Độ với hệ thống thanh toán nhanh của Việt Nam trong thời gian tới.

NDTV cũng dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, hai bên đã nhất trí tăng cường tin cậy chính trị và nâng tầm hợp tác an ninh, kế thừa các cơ chế đã được thiết lập trước đó như hợp tác tìm kiếm, cứu nạn và hỗ trợ tàu ngầm, cũng như ký nghị định thư về phát triển công nghiệp quốc phòng song phương.

Đặc biệt, The Print đánh giá cao việc hai bên duy trì tiếp xúc cấp cao thường xuyên và mở rộng các cơ chế đối thoại chiến lược, coi đây là "xương sống" của quan hệ song phương trong giai đoạn mới.

The Print trích lời Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trong cuộc họp báo chung nhấn mạnh các biện pháp cụ thể được hai nước nhất trí thực hiện để tăng cường khả năng tiếp cận thị trường và khối lượng thương mại, tháo gỡ các rào cản đối với doanh nghiệp hai nước. 

"Hôm nay chúng ta đã đưa ra một số quyết định quan trọng để đưa kim ngạch thương mại song phương lên 25 tỷ USD vào năm 2030. Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa các cơ quan quản lý dược phẩm của hai nước sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận thuốc của Ấn Độ tại Việt Nam. Việc xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp, thủy sản và chăn nuôi của Ấn Độ sang Việt Nam cũng sẽ trở nên dễ dàng hơn", Thủ tướng Modi tuyên bố.

Thủ tướng Ấn Độ nhấn mạnh thêm rằng, việc trao đổi nông sản sẽ sớm mang lại kết quả thiết thực cho người tiêu dùng ở cả hai nước. "Rất sớm thôi, Việt Nam sẽ được thưởng thức nho và lựu của Ấn Độ, và chúng tôi sẽ được thưởng thức bưởi của Việt Nam. Không chỉ vậy, chúng tôi cũng đã nhất trí cập nhật Hiệp định Thương mại Ấn Độ - ASEAN vào cuối năm nay. Điều này sẽ tạo động lực mới cho thương mại và đầu tư giữa Ấn Độ và tất cả các nước ASEAN", ông nói thêm.

Một điểm đáng chú ý được The Print đề cập là số lượng thỏa thuận hợp tác đạt được trong chuyến thăm. Theo đó, hai nước đã thống nhất 18 kết quả hợp tác, bao gồm 13 biên bản ghi nhớ và 5 sáng kiến, trải rộng từ kinh tế, công nghệ đến quốc phòng. Đáng chú ý, the Print, Reuters cũng chỉ ra xu hướng mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới, phù hợp với bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch. Các lĩnh vực như công nghệ, năng lượng và chuỗi cung ứng được xem là những trụ cột mới, giúp đa dạng hóa nền tảng hợp tác song phương.

The Hindu trích lời của lãnh đạo Ấn Độ nhấn mạnh sự hội tụ các lợi ích chiến lược trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, phía Ấn Độ tái khẳng định cam kết trong hợp tác với Việt Nam theo tầm nhìn MAHASAGAR. Thuật ngữ này viết tắt của "Cùng nhau tiến bộ toàn diện vì an ninh và tăng trưởng cho tất cả các bên trong khu vực".

Trong khi đó, truyền thông quốc tế, đặc biệt là Reuters nhìn nhận quan hệ Việt Nam - Ấn Độ trong bối cảnh rộng hơn của khu vực. Theo Reuters, Tuyên bố chung cho thấy, Ấn Độ coi Việt Nam là đối tác then chốt trong Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Ấn Độ; giúp duy trì ổn định và cân bằng khu vực. Việc tăng cường quan hệ với Việt Nam được xem là một phần trong nỗ lực của New Delhi nhằm củng cố sự hiện diện và ảnh hưởng tại khu vực Đông Nam Á.

Ở góc độ kinh tế, Reuters cho rằng điểm nhấn nổi bật của chuyến thăm là mục tiêu kinh tế mang tính định lượng cao. Dẫn lời Thủ tướng Narendra Modi ngày 6/5, Reuters cho biết, Ấn Độ đang hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch thương mại trị giá 25 tỷ USD với Việt Nam vào năm 2030 sau cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Trước đó, kim ngạch thương mại hai chiều đã vượt mốc 16 tỷ USD trong năm tài khóa của Ấn Độ kết thúc vào tháng 3/2026.

Thúc đẩy hợp tác quốc phòng

Bài viết cũng nhấn mạnh, Thủ tướng Narendra Modi đã thông báo về việc Ấn Độ và Việt Nam nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường. Thông qua các sáng kiến mới trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng, đất hiếm và hợp tác năng lượng, hai nước sẽ cùng bảo đảm an ninh kinh tế và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Một nội dung khác được báo chí quốc tế đề cập là hợp tác quốc phòng giữa hai nước. Theo Reuters, Việt Nam và Ấn Độ tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong đào tạo quân sự và công nghiệp quốc phòng.

The Hindu nhấn mạnh, ngay sau chuyến thăm, Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh Singh dự kiến sẽ thăm Việt Nam vào nửa cuối tháng 5 để tăng cường hợp tác quốc phòng. 

Một số bài viết cũng đề cập đến khả năng mở rộng hợp tác trong lĩnh vực trang bị quốc phòng, cho thấy mức độ tin cậy chiến lược ngày càng gia tăng. Dù không đi sâu vào chi tiết, các nguồn tin đều nhận định đây là lĩnh vực có tiềm năng phát triển mạnh trong thời gian tới.

Truyền thông quốc tế và báo chí Ấn Độ tuy tiếp cận từ những góc nhìn khác nhau, song đều thống nhất rằng chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mở ra một giai đoạn hợp tác mới, sâu rộng và thực chất hơn giữa hai nước, từ kinh tế, quốc phòng đến kết nối khu vực và chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những mẫu xe thể thao đa dụng chạy điện hạng sang với thiết kế sáu chỗ ngồi đang nổi lên như một nhân tố thay đổi cuộc chơi đầy bất ngờ tại thị trường ô tô Trung Quốc. Trong năm nay, hơn một chục mẫu xe mới do các hãng nội địa phát triển dự kiến sẽ ra mắt để thách thức trực tiếp vị thế của các thương hiệu xe sang đến từ Đức.

Theo phân tích từ Morgan Stanley, những chiếc xe rộng rãi này đang ngày càng trở nên phổ biến đối với các gia đình giàu có tại đại lục. Chúng được kỳ vọng sẽ thúc đẩy sự phục hồi cho thị trường xe điện lớn nhất thế giới bằng cách kết hợp lợi thế công nghệ vượt trội của Trung Quốc với mức giá cạnh tranh, tạo ra một phân khúc mới đầy tiềm năng và sức hút.

Sáng kiến của chính phủ tại Bắc Kinh nhằm chấm dứt cuộc cạnh tranh vắt kiệt lợi nhuận, bao gồm cả việc thắt chặt các khoản trợ cấp, đã thúc đẩy các nhà sản xuất ô tô đẩy nhanh tiến độ ra mắt sản phẩm mới. Trong đó, dòng xe SUV sáu chỗ đang trở thành trọng tâm chiến lược của nhiều hãng xe lớn.

Ông Tim Hsiao, người đứng đầu nhóm nghiên cứu ô tô tại Morgan Stanley, nhận định rằng sự ra đời liên tục của các mẫu xe chủ lực này sẽ trở thành một tiêu chuẩn mới trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt hiện nay. Tại triển lãm ô tô Bắc Kinh vừa qua, các thương hiệu từ Nio đến BYD đã trình làng ít nhất 14 mẫu SUV sáu chỗ với mức giá dao động từ 29.400 đến 88.200 USD.

Việc tung ra các dòng xe cao cấp này diễn ra sau khi giá bán trung bình của xe điện tại Trung Quốc đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng ba năm qua. Các nhà phân tích kỳ vọng rằng những mẫu SUV hàng đầu này sẽ là động lực chính thúc đẩy doanh số bán hàng trong thời gian tới, mặc dù nhu cầu thực tế của thị trường vẫn cần thêm thời gian để đánh giá chính xác. Theo dự báo, doanh số bán xe sáu chỗ tại Trung Quốc có thể đạt mốc 2 triệu chiếc trong năm nay, tương đương mức tăng trưởng khoảng 33% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là một con số ấn tượng trong bối cảnh thị trường xe điện nói chung vẫn đang có dấu hiệu đình trệ về mặt tăng trưởng bán lẻ.

Sự trỗi dậy của phân khúc xe sáu chỗ cho thấy sự thay đổi trong tư duy tiêu dùng của người dân Trung Quốc, khi họ ưu tiên không gian rộng rãi và sự tiện nghi cho gia đình thay vì chỉ tập trung vào hiệu suất đơn thuần. Các hãng xe nội địa đã nắm bắt rất nhanh xu hướng này để trang bị những công nghệ thông minh và nội thất sang trọng nhằm cạnh tranh sòng phẳng với các đối thủ phương Tây.

Cuộc chiến tại phân khúc SUV hạng sang sáu chỗ không chỉ là cuộc đua về mã lực mà còn là cuộc đua về trải nghiệm người dùng và hệ sinh thái số tích hợp bên trong xe. Điều này hứa hẹn sẽ mang lại nhiều lựa chọn chất lượng hơn cho khách hàng và làm thay đổi cục diện thị trường ô tô cao cấp toàn cầu.

Mặc dù thị trường xe điện nói chung đang gặp một số khó khăn về doanh số trong ngắn hạn, nhưng sự sôi động của phân khúc SUV sáu chỗ đang mang lại những tín hiệu lạc quan. Sự kết hợp giữa yếu tố công nghệ, thiết kế tối ưu cho gia đình và mức giá hợp lý đang giúp các nhà sản xuất Trung Quốc giành lấy thị phần từ các đối thủ truyền thống. Trong tương lai gần, những mẫu xe này có thể sẽ trở thành tiêu chuẩn mới cho sự sang trọng và tiện dụng trong kỷ nguyên xe điện. Với sự đầu tư bài bản và tốc độ ra mắt sản phẩm nhanh chóng, Trung Quốc đang củng cố vị thế dẫn đầu của mình trong việc định hình các xu hướng mới của ngành công nghiệp ô tô thế giới.

Trong bối cảnh ASEAN bắt đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhận định vai trò của Việt Nam càng trở nên quan trọng trong việc định hình các định hướng phát triển dài hạn của khu vực.

Trong bối cảnh địa chính trị và kinh tế toàn cầu đang có nhiều biến động khó lường, Hội nghị Cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 48 tại Philippines (từ ngày 7-8/5) được xem là dịp quan trọng để các nhà lãnh đạo trao đổi định hướng chiến lược, qua đó nâng cao năng lực thích ứng và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trước những thách thức ngày càng gia tăng.

Trả lời báo chí Việt Nam, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn cho rằng Việt Nam đã và đang có những đóng góp quan trọng cho ASEAN trên nhiều phương diện.

"Việt Nam đã là một thành viên rất quan trọng và tích cực của ASEAN kể từ năm 1995. Đóng góp của Việt Nam có thể được nhìn nhận trên nhiều phương diện, đóng góp cho hòa bình và ổn định, cho sự thịnh vượng, cho hội nhập khu vực, cho việc xây dựng cộng đồng ASEAN", Tổng Thư ký ASEAN cho biết. 

Ông đánh giá cao đà tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam cũng như những nỗ lực mà Việt Nam đã triển khai trong thời gian qua, đồng thời bày tỏ kỳ vọng Việt Nam sẽ tiếp tục phát huy vai trò tích cực này. Trong bối cảnh ASEAN bắt đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, Tổng Thư ký nhận định vai trò của Việt Nam càng trở nên quan trọng trong việc định hình các định hướng phát triển dài hạn của khu vực.

Việt Nam được kỳ vọng sẽ tiếp tục đóng góp tích cực trên cả ba trụ cột: Cộng đồng Chính trị - An ninh, Cộng đồng Kinh tế và Cộng đồng Văn hóa - Xã hội ASEAN, đồng thời thúc đẩy kết nối khu vực thông qua các dự án hạ tầng và liên kết kinh tế.

Bên cạnh đó, việc Việt Nam đảm nhiệm vai trò trong các cơ chế như Sáng kiến Hội nhập ASEAN (IAI) cũng thể hiện đóng góp thiết thực trong thu hẹp khoảng cách phát triển, tăng cường gắn kết nội khối. Với nền tảng đó, Tổng Thư ký bày tỏ tin tưởng Việt Nam sẽ tiếp tục là một thành viên quan trọng, có trách nhiệm và đóng góp hiệu quả vào sự phát triển chung của ASEAN trong thời gian tới.

Các ưu tiên của Hội nghị Cấp cao ASEAN

Về Hội nghị Cấp cao ASEAN lần này, Tổng Thư ký ASEAN cho biết các ưu tiên của hội nghị sẽ tập trung vào việc ASEAN tăng cường phối hợp hành động, cả ở cấp độ khu vực và quốc gia, nhằm ứng phó hiệu quả với những biến động và thách thức ngày càng gia tăng ở nhiều chiều.

Bên cạnh đó, Tổng Thư ký cho biết tại hội nghị lần này, các nhà lãnh đạo cũng sẽ có các cuộc thảo luận về vấn đề bảo hộ công dân và lao động di cư. Nội dung này nhằm thích ứng với bối cảnh bất ổn tại Trung Đông, nơi có đông lao động ASEAN sinh sống và làm việc.

Về hợp tác của các quốc gia thành viên ASEAN nhằm giải quyết, ứng phó với các thách thức như năng lượng và an ninh lương thực, Tổng Thư ký cho biết ASEAN đang triển khai cách tiếp cận tổng thể, kết hợp hài hòa giữa các giải pháp ngắn hạn và dài hạn.

Trong lĩnh vực năng lượng, các nhà lãnh đạo đã thúc đẩy nâng cấp Lưới điện ASEAN (APG), đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi sang các nguồn năng lượng tái tạo như điện Mặt Trời, điện gió, sinh khối và phát triển xe điện. Trước xu hướng nhu cầu năng lượng của khu vực được dự báo sẽ gia tăng mạnh, có thể tăng gấp 2,6 lần vào năm 2045, ông Kao Kim Hourn cho rằng ASEAN cần tăng cường hợp tác thông qua các cơ chế như Hiệp định an ninh dầu khí ASEAN (APSA), thúc đẩy kết nối hạ tầng, đặc biệt là hệ thống đường ống khí nội khối và đa dạng hóa nguồn cung. 

Theo Tổng Thư ký ASEAN, một số quốc gia thành viên cũng đang xem xét việc sử dụng năng lượng hạt nhân, qua đó cho thấy nhu cầu mở rộng hợp tác nhằm tránh phụ thuộc vào một nguồn duy nhất. Đồng thời, ông nhấn mạnh các nước cần đẩy nhanh việc phê chuẩn Hiệp định khung ASEAN về an ninh dầu mỏ (APSA) để đáp ứng với tình hình thực tiễn.

Trong lĩnh vực an ninh lương thực, ASEAN đang xem xét nâng cao hiệu quả và tính linh hoạt của các cơ chế dự trữ lương thực, như Quỹ Dự trữ gạo khẩn cấp ASEAN+3. Mặc dù đây đã là một cơ chế dự trữ hữu ích, song yêu cầu đặt ra là phải nâng cao tính linh hoạt, đặc biệt trong việc cải thiện khả năng tiếp cận nguồn dự trữ đối với các quốc gia và người dân đang gặp khó khăn.

Về kinh tế số, Tổng Thư ký cho biết ASEAN đang đẩy nhanh đàm phán Hiệp định Khung về Kinh tế số ASEAN (DEFA), dự kiến hoàn tất trong năm nay, qua đó tạo nền tảng xây dựng một hệ sinh thái số liên kết, năng động và có sức cạnh tranh cao, giúp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của khu vực

Cre: Chinhphu.vn

Nhiều tờ báo lớn nhận định đây không chỉ là bước tiến song phương mà còn mang ý nghĩa chiến lược đối với cấu trúc khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang định hình.

Các hãng truyền thông hàng đầu Ấn Độ như NDTV, The Print, The Hindu đồng loạt nhấn mạnh việc nâng cấp quan hệ phản ánh mức độ tin cậy chính trị cao và lợi ích chiến lược ngày càng hội tụ giữa hai nước.

Đạt được nhiều thỏa thuận hợp tác

Theo NDTV, trong chuyến thăm này, Ấn Độ và Việt Nam ngày 6/5 đã nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường, đồng thời cam kết mở rộng đáng kể hợp tác kinh tế và quốc phòng sau cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Narendra Modi và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Hai bên sẽ thúc đẩy hợp tác giữa các ngân hàng trung ương, hướng tới liên kết hệ thống thanh toán UPI của Ấn Độ với hệ thống thanh toán nhanh của Việt Nam trong thời gian tới.

NDTV cũng dẫn lời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết, hai bên đã nhất trí tăng cường tin cậy chính trị và nâng tầm hợp tác an ninh, kế thừa các cơ chế đã được thiết lập trước đó như hợp tác tìm kiếm, cứu nạn và hỗ trợ tàu ngầm, cũng như ký nghị định thư về phát triển công nghiệp quốc phòng song phương.

Đặc biệt, The Print đánh giá cao việc hai bên duy trì tiếp xúc cấp cao thường xuyên và mở rộng các cơ chế đối thoại chiến lược, coi đây là "xương sống" của quan hệ song phương trong giai đoạn mới.

The Print trích lời Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trong cuộc họp báo chung nhấn mạnh các biện pháp cụ thể được hai nước nhất trí thực hiện để tăng cường khả năng tiếp cận thị trường và khối lượng thương mại, tháo gỡ các rào cản đối với doanh nghiệp hai nước. 

"Hôm nay chúng ta đã đưa ra một số quyết định quan trọng để đưa kim ngạch thương mại song phương lên 25 tỷ USD vào năm 2030. Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa các cơ quan quản lý dược phẩm của hai nước sẽ giúp tăng cường khả năng tiếp cận thuốc của Ấn Độ tại Việt Nam. Việc xuất khẩu các sản phẩm nông nghiệp, thủy sản và chăn nuôi của Ấn Độ sang Việt Nam cũng sẽ trở nên dễ dàng hơn", Thủ tướng Modi tuyên bố.

Thủ tướng Ấn Độ nhấn mạnh thêm rằng, việc trao đổi nông sản sẽ sớm mang lại kết quả thiết thực cho người tiêu dùng ở cả hai nước. "Rất sớm thôi, Việt Nam sẽ được thưởng thức nho và lựu của Ấn Độ, và chúng tôi sẽ được thưởng thức bưởi của Việt Nam. Không chỉ vậy, chúng tôi cũng đã nhất trí cập nhật Hiệp định Thương mại Ấn Độ - ASEAN vào cuối năm nay. Điều này sẽ tạo động lực mới cho thương mại và đầu tư giữa Ấn Độ và tất cả các nước ASEAN", ông nói thêm.

Một điểm đáng chú ý được The Print đề cập là số lượng thỏa thuận hợp tác đạt được trong chuyến thăm. Theo đó, hai nước đã thống nhất 18 kết quả hợp tác, bao gồm 13 biên bản ghi nhớ và 5 sáng kiến, trải rộng từ kinh tế, công nghệ đến quốc phòng. Đáng chú ý, the Print, Reuters cũng chỉ ra xu hướng mở rộng hợp tác sang các lĩnh vực mới, phù hợp với bối cảnh kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch. Các lĩnh vực như công nghệ, năng lượng và chuỗi cung ứng được xem là những trụ cột mới, giúp đa dạng hóa nền tảng hợp tác song phương.

The Hindu trích lời của lãnh đạo Ấn Độ nhấn mạnh sự hội tụ các lợi ích chiến lược trong khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, phía Ấn Độ tái khẳng định cam kết trong hợp tác với Việt Nam theo tầm nhìn MAHASAGAR. Thuật ngữ này viết tắt của "Cùng nhau tiến bộ toàn diện vì an ninh và tăng trưởng cho tất cả các bên trong khu vực".

Trong khi đó, truyền thông quốc tế, đặc biệt là Reuters nhìn nhận quan hệ Việt Nam - Ấn Độ trong bối cảnh rộng hơn của khu vực. Theo Reuters, Tuyên bố chung cho thấy, Ấn Độ coi Việt Nam là đối tác then chốt trong Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Ấn Độ; giúp duy trì ổn định và cân bằng khu vực. Việc tăng cường quan hệ với Việt Nam được xem là một phần trong nỗ lực của New Delhi nhằm củng cố sự hiện diện và ảnh hưởng tại khu vực Đông Nam Á.

Ở góc độ kinh tế, Reuters cho rằng điểm nhấn nổi bật của chuyến thăm là mục tiêu kinh tế mang tính định lượng cao. Dẫn lời Thủ tướng Narendra Modi ngày 6/5, Reuters cho biết, Ấn Độ đang hướng tới mục tiêu đạt kim ngạch thương mại trị giá 25 tỷ USD với Việt Nam vào năm 2030 sau cuộc hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Việt Nam Tô Lâm. Trước đó, kim ngạch thương mại hai chiều đã vượt mốc 16 tỷ USD trong năm tài khóa của Ấn Độ kết thúc vào tháng 3/2026.

Thúc đẩy hợp tác quốc phòng

Bài viết cũng nhấn mạnh, Thủ tướng Narendra Modi đã thông báo về việc Ấn Độ và Việt Nam nâng cấp quan hệ lên mức Đối tác Chiến lược Toàn diện Tăng cường. Thông qua các sáng kiến mới trong lĩnh vực khoáng sản quan trọng, đất hiếm và hợp tác năng lượng, hai nước sẽ cùng bảo đảm an ninh kinh tế và tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng.

Một nội dung khác được báo chí quốc tế đề cập là hợp tác quốc phòng giữa hai nước. Theo Reuters, Việt Nam và Ấn Độ tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong đào tạo quân sự và công nghiệp quốc phòng.

The Hindu nhấn mạnh, ngay sau chuyến thăm, Bộ trưởng Quốc phòng Rajnath Singh Singh dự kiến sẽ thăm Việt Nam vào nửa cuối tháng 5 để tăng cường hợp tác quốc phòng. 

Một số bài viết cũng đề cập đến khả năng mở rộng hợp tác trong lĩnh vực trang bị quốc phòng, cho thấy mức độ tin cậy chiến lược ngày càng gia tăng. Dù không đi sâu vào chi tiết, các nguồn tin đều nhận định đây là lĩnh vực có tiềm năng phát triển mạnh trong thời gian tới.

Truyền thông quốc tế và báo chí Ấn Độ tuy tiếp cận từ những góc nhìn khác nhau, song đều thống nhất rằng chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mở ra một giai đoạn hợp tác mới, sâu rộng và thực chất hơn giữa hai nước, từ kinh tế, quốc phòng đến kết nối khu vực và chuỗi cung ứng toàn cầu

Anthropic đang hoàn tất thỏa thuận thành lập một liên doanh trị giá khoảng 1,5 tỷ USD với tập đoàn quản lý tài sản Blackstone và một số tập đoàn tài chính khác tại Mỹ. Ảnh tư liệu - minh họa: AFP

Các nguồn tin thân cận cho biết Anthropic, Blackstone và công ty đầu tư vốn cổ phần tư nhân Hellman & Friedman đóng vai trò nòng cốt trong thỏa thuận này. Dự kiến, mỗi đơn vị sẽ rót vốn khoảng 300 triệu USD. Bên cạnh đó, Goldman Sachs cũng tham gia với tư cách là nhà đầu tư sáng lập với mức góp vốn khoảng 150 triệu USD.

Thương vụ còn có sự góp mặt của công ty đầu tư General Atlantic cùng một số tổ chức khác, đưa tổng số vốn cam kết lên mức khoảng 1,5 tỷ USD. Các nhà đầu tư kỳ vọng công ty mới sẽ hoạt động như một đơn vị tư vấn cho Anthropic. Đơn vị này có nhiệm vụ hướng dẫn các doanh nghiệp, bao gồm cả những công ty thuộc danh mục đầu tư của các quỹ, cách thức tích hợp trí tuệ nhân tạo vào toàn bộ quy trình vận hành.

Trong một diễn biến tương tự, công ty trí tuệ nhân tạo OpenAI cũng đang tiến hành thảo luận để thành lập một liên doanh đối trọng nhằm mở rộng tầm ảnh hưởng cho các công cụ AI của công ty này. Cả hai "gã khổng lồ" trong lĩnh vực này đều đang dồn lực vào mảng khách hàng doanh nghiệp, đặc biệt là những đơn vị nhận vốn từ các quỹ đầu tư vốn cổ phần tư nhân – nhóm khách hàng vốn luôn ưu tiên việc tối ưu hóa hiệu quả và tiết kiệm chi phí. Dù Anthropic hiện được đánh giá là đơn vị dẫn đầu trong phân khúc thị trường doanh nghiệp, nhưng OpenAI đang nỗ lực ráo riết để thu hẹp khoảng cách.

"Mỹ là lực lượng cướp biển duy nhất trên thế giới sở hữu tàu sân bay. Iran có khả năng chống cướp biển, cũng như đối phó chiến hạm đối phương. Hãy chuẩn bị đối mặt mồ chôn tàu sân bay cùng lực lượng của mình, giống như những xác máy bay bị bỏ lại ở Isfahan", ông Mohsen Rezaee, thư ký Hội đồng Phân xử Iran, cho biết trong thông điệp công bố hôm nay.

Hội đồng Phân xử là cơ quan cố vấn cho Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei. Trước khi đảm nhận vai trò thư ký Hội đồng Phân xử, ông Rezaee từng giữ chức tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trong vòng 16 năm.

Đơn vị tình báo IRGC cùng ngày nói rằng "không gian ra quyết định của Mỹ đã bị thu hẹp". Cơ quan này khẳng định Tehran đã đặt thời hạn buộc Washington chấm dứt chiến dịch phong tỏa cảng biển, nhận định Mỹ đang chịu áp lực lớn từ Nga, Trung Quốc và các đồng minh châu Âu.

"Tổng thống Donald Trump sẽ phải lựa chọn giữa một chiến dịch quân sự bất khả thi hoặc thỏa thuận bất lợi với Iran", đơn vị tình báo của IRGC cho hay.

Ngoại trưởng Abbas Araqchi trước đó khẳng định lực lượng vũ trang Iran hoàn toàn sẵn sàng bảo vệ đất nước trước mọi mối đe dọa, song vẫn để ngỏ cánh cửa ngoại giao nếu Mỹ "thay đổi cách tiếp cận mang tính cưỡng ép".

Trong những cuộc điện đàm với ngoại trưởng các nước khu vực, ông Araqchi cho rằng nguyên nhân chính gây mất an ninh tại vịnh Ba Tư và eo biển Hormuz là "hành động gây hấn quân sự của Mỹ và Israel". Ông nhấn mạnh Iran vẫn tham gia vòng đàm phán mới do Pakistan làm trung gian nhằm chấm dứt xung đột, dù đã hoàn toàn mất lòng tin" do Mỹ nhiều lần vi phạm cam kết.

Các phát biểu được đưa ra sau khi Tổng thống Trump mô tả vụ hải quân Mỹ nã pháo, kiểm soát tàu hàng Touska của Iran hôm 19/4 là "hời như cướp biển". "Chúng tôi tiếp quản con tàu, tiếp quản hàng hóa, tiếp quản dầu. Chẳng ai ngờ có ngày chúng ta lại làm việc này, cứ như cướp biển", ông nói.

Truyền thông nhà nước Iran ngày 29/4 cho biết ít nhất 52 tàu nước này đã vượt qua vòng phong tỏa do Mỹ áp đặt. Trong khi đó, quân đội Mỹ tuyên bố đã buộc hơn 40 tàu hàng và tàu dầu phải chuyển hướng khi cố gắng vượt qua vòng vây.

Giới chức Mỹ khẳng định lệnh phong tỏa cảng biển đang phát huy hiệu quả, khiến Iran mất hàng tỷ USD doanh thu từ dầu mỏ. Washington tin rằng Tehran hiện không thể xuất khẩu dầu và sẽ phải lấp đầy các kho lưu trữ đến khi hết chỗ rồi ngừng sản xuất.

Từ 9/3, thuế nhập khẩu với nhiều loại xăng dầu, nguyên liệu pha chế (naphtha, reformate, condensate...) giảm từ 7-10% xuống còn 0%. Nhưng quy định này sẽ hết hiệu lực vào ngày 30/4.

Tại Nghị quyết ngày 30/4, Chính phủ đồng ý gia hạn hiệu lực Nghị định 72 sửa đổi thuế suất nhập khẩu ưu đãi (MFN) với một số mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào. MFN là mức thuế suất chỉ áp dụng cho các nước trong Tổ chức Thương mại thế giới (WTO).

Theo đó, thuế nhập khẩu xăng dầu và 3 nguyên liệu pha chế trong lọc hóa dầu được giảm về 0% tới hết 30/6, tức thêm 2 tháng so với hiện hành.

Việc tiếp tục duy trì thuế nhập khẩu thấp giúp doanh nghiệp tiếp cận nguồn hàng thay thế khi chuỗi cung ứng tại những thị trường truyền thống như Hàn Quốc và ASEAN ảnh hưởng do xung đột quân sự.

Tuy nhiên, xung đột quân sự tại Trung Đông còn diễn biến khó lường. Theo Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng công ty Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR), ngay cả khi xung đột chấm dứt, các cơ sở hạ tầng dầu khí ở Trung Đông cần ít nhất 5-7 tuần để phục hồi công suất. Trường hợp ngừng áp dụng mức thuế MFN 0% với các mặt hàng xăng dầu và nguyên liệu đầu vào từ cuối tháng 4, tình trạng khan hiếm nguồn cung có thể trở lại.

Bộ Tài chính ước tính việc gia hạn chính sách thuế thêm hai tháng sẽ giảm thu ngân sách khoảng 997 tỷ đồng, nâng tổng số giảm thu từ khi áp dụng lên 2.021 tỷ.

Từ cuối tháng 2, giá xăng dầu trong nước trải qua 19 kỳ điều hành, trong đó RON 95-III tăng 10 lần, giảm 7 lần và giữ nguyên 2 lần. Tương tự, dầu diesel tăng 9 lần, giảm 8 lần và 2 kỳ ổn định giá. Hiện, giá xăng RON 95-III ở mức 23.750 đồng một lít, dầu diesel và mazut lần lượt 28.170 đồng và 20.020 đồng.

Ngoài thuế nhập khẩu ưu đãi, các loại thuế như bảo vệ môi trường, tiêu thụ đặc biệt và giá trị gia tăng (VAT) với xăng, dầu và nhiên liệu bay tiếp tục bằng 0 tới cuối tháng 6, theo Nghị quyết của Quốc hội.