Theo kết quả nghiên cứu mà Thompson chia sẻ tại một buổi thuyết trình đầu tháng 10, những mô hình AI tốt nhất đã tăng khả năng giải quyết chính xác khoảng 2% vấn đề lý thuyết trong những lĩnh vực trên lên 35%. Ông cũng dự báo AI sẽ giải đáp hoàn toàn nhiều câu hỏi lý thuyết trong vòng vài năm nữa.

Theo Wired, Thompson cùng hai cộng sự là nghiên cứu sinh tiến sĩ Gabriel Manso và nhà khoa học Claudio Mayrink Verdun, tổng hợp vấn đề nêu trong bài báo khoa học đăng trực tuyến từ tháng 12/2025 đến tháng 5/2026, sau đó kiểm tra liệu mô hình OpenAI như o1, o3, GPT-5, GPT-5.1, GPT-5.4 và GPT-5.5 có thể giải quyết hay không.

Đặc biệt, cách giải quyết vấn đề được nêu trong các bài báo xuất bản sau thời điểm GPT-5.5 và những mô hình trước đó ngừng cập nhật dữ liệu huấn luyện. Điều này có nghĩa mô hình phải tự đưa ra giải pháp thay vì dựa vào đáp án cung cấp dưới dạng dữ liệu huấn luyện. Nhóm nghiên cứu cũng chặn truy cập Internet nhằm ngăn mô hình tìm kiếm giải pháp trực tuyến. Welcome.AI nhận xét phương pháp của họ giúp đánh giá năng lực của AI theo cách chính xác và khắt khe hơn, chứng minh mô hình thực sự có thể sáng tạo thay vì chỉ 'học vẹt' từ những gì đã biết.

Ba nhà khoa học chỉ tập trung vào lĩnh vực mà mô hình AI có thể tự tìm ra giải pháp mà không cần chạy mô phỏng hoặc thí nghiệm. Kết quả hé lộ ngoài toán học, sức ảnh hưởng của AI có thể lan rộng tới nhiều lĩnh vực nghiên cứu khoa học nặng về lý thuyết khác.

Theo Nature, tháng trước, OpenAI tạo nên cơn địa chấn trong thế giới toán học khi công bố một mô hình chưa phát hành đã giải quyết bài toán Navier-Stokes, một thách thức lâu đời trong động lực học chất lỏng, qua đó thổi bùng lên tranh cãi về việc hạn chế áp dụng AI và giá trị của quá trình giải toán tự thân. Sự căng thẳng này phản ánh mối lo ngại rộng hơn về vai trò của AI trong khám phá khoa học.

Thompson cảnh báo những thay đổi sắp tới sẽ đi kèm với thách thức. Dù các thành tựu lý thuyết của AI có thể đẩy nhanh ứng dụng thực tiễn trong khoa học, giải pháp do nó đưa ra vẫn có nguy cơ tồn tại sai sót, đặc biệt đối với vấn đề phức tạp. Nhóm nghiên cứu nhấn mạnh cần có sự giám sát của con người để xác nhận kết quả từ AI. Chuyên môn của con người vẫn đóng vai trò thiết yếu nhằm diễn giải phát hiện của AI và đảm bảo tính chính xác của chúng.

Sara Hooker, nhà nghiên cứu trí tuệ nhân tạo kiêm đồng sáng lập công ty khởi nghiệp Adaption ở San Francisco, cho biết AI sẽ thay đổi cơ bản cách nhà khoa học làm việc, nhưng không đào thải họ. Bà cho rằng các tác nhân không giỏi trong việc đặt ra những câu hỏi thiết yếu để thúc đẩy khám phá, do đó vai trò của nhà khoa học vẫn rất quan trọng. Chúng chỉ là công cụ giúp nhà nghiên cứu tìm ra đáp án nhanh hơn sau khi họ đã định hình được câu hỏi

Khi một dự án có sự tham gia của hàng trăm đơn vị tư vấn, nhà thầu, chủ đầu tư và đối tác vận hành, dữ liệu trở thành yếu tố quyết định sự thành công. Một thay đổi nhỏ trong thiết kế có thể ảnh hưởng đồng thời đến kiến trúc, kết cấu, cơ điện, thi công lẫn khi đi vào hoạt động.

Trong bối cảnh đó, khả năng quản lý, chia sẻ và khai thác dữ liệu hiệu quả có thể là năng lực cạnh tranh mới của các đơn vị xây dựng, thiết kế. Phía Tech Data chỉ ra những thay đổi này đang đặt ra câu hỏi lớn cho cộng đồng doanh nghiệp trong ngành: "Liệu các quy trình làm việc dựa trên CAD truyền thống cùng dữ liệu phân tán còn đủ khả năng đáp ứng yêu cầu mới về BIM (mô hình hóa thông tin công trình), cộng tác số hay quản lý vòng đời công trình?"

Loạt quy định mới trong năm nay như Công điện 38/CĐ-TTg, Nghị định 217/2026/NĐ-CP và Luật số 19/2026/QH16 sửa đổi, bổ sung Luật Kiến trúc cho thấy Việt Nam đang chuyển từ mô hình phát triển dựa trên hồ sơ, quy trình thủ công sang mô hình dựa trên dữ liệu, công nghệ số, và sở hữu trí tuệ.

Trong đó, Công điện 38/CĐ-TTg nêu rõ việc tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ, xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch. Nghị định 217/2026/NĐ-CP đưa BIM vào các công trình xây dựng mới từ cấp II trở lên. Còn Luật số 19/2026/QH16 tiếp tục yêu cầu ứng dụng công nghệ số và BIM trong thiết kế kiến trúc từ năm 2027.

"Đây là lần đầu BIM được xác lập như thành phần bắt buộc trong khung pháp lý của hoạt động thiết kế, xây dựng hiện đại", đại diện Tech Data nhấn mạnh.

Cũng theo phía Tech Data, BIM thường được nhắc đến cùng các nền tảng mô hình hóa như Revit, thực tế phần lớn dữ liệu thiết kế kỹ thuật tại Việt Nam vẫn đang được xây dựng, trao đổi dưới định dạng DWG. Trong bối cảnh ấy, AutoCAD tiếp tục đóng vai trò nền tảng trong quy trình làm việc của hàng nghìn doanh nghiệp kiến trúc, xây dựng, kỹ thuật.

Trong giai đoạn chuyển đổi từ CAD sang BIM, AutoCAD được định vị là cầu nối, hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa dữ liệu thiết kế, nâng cao khả năng cộng tác, đồng thời từng bước xây dựng nền tảng dữ liệu số cho tương lai.

Phía Tech Data nhấn mạnh việc sử dụng AutoCAD bản quyền vừa giúp doanh nghiệp giảm rủi ro liên quan sở hữu trí tuệ khi Công điện 38/CĐ-TTg được triển khai, vừa có thể tiếp cận hàng loạt công nghệ mới từ Autodesk, các bản cập nhật thường xuyên cùng dịch vụ hỗ trợ kỹ thuật chính hãng.

Theo công bố, AutoCAD 2027 tích hợp loạt tính năng AI hỗ trợ người dùng tự động hóa các thao tác lặp lại, tăng tốc xử lý bản vẽ và nâng cao năng suất làm việc. Đồng thời, trong hệ sinh thái Autodesk, các giải pháp Revit, Autodesk Forma hay Navisworks có thể hỗ trợ chuẩn dữ liệu mở IFC, tăng khả năng trao đổi và liên thông dữ liệu BIM giữa nhiều phần mềm, tổ chức trong mọi giai đoạn của dự án.

"AutoCAD cùng hệ sinh thái Autodesk sẽ giúp doanh nghiệp Việt thực hiện bước chuyển đổi từ CAD sang BIM, phù hợp định hướng phát triển của ngành xây dựng trong kỷ nguyên số", người đại diện nói thêm.

Tech Data hiện là nhà phân phối các giải pháp Autodesk tại thị trường Việt Nam, hướng đến lĩnh vực kiến trúc, kỹ thuật, xây dựng (AEC), thiết kế - chế tạo sản phẩm (PDMC), truyền thông - giải trí (M&E).

Bên cạnh việc phát triển hệ sinh thái đối tác trên toàn quốc, đơn vị cũng đồng hành doanh nghiệp trong quá trình chuẩn hóa phần mềm qua hệ sinh thái Autodesk bao gồm: AutoCAD, Revit, Autodesk Forma, Forma Data Management, Civil 3D, Navisworks, Fusion, Inventor, 3ds Max, Maya, Flow Studio và nhiều giải pháp khác, góp phần thúc đẩy quá trình số hóa ngành xây dựng, thiết kế, sản xuất, truyền thông - giải trí.

Theo dự thảo, các thiết bị đo sử dụng phần mềm phải có biện pháp bảo vệ để ngăn ngừa hoặc phát hiện việc can thiệp, thay đổi trái phép. Những bộ phận và dữ liệu liên quan đến kết quả đo phải được bảo vệ, có thể xác định phần mềm đang sử dụng để kiểm tra khi cần thiết.

Việc cập nhật hoặc thay đổi chương trình điều khiển thiết bị không được làm sai lệch kết quả đo hay ảnh hưởng đến độ chính xác theo yêu cầu kỹ thuật. Dự luật cũng nghiêm cấm hành vi cố ý làm sai lệch kết quả đo, kể cả bằng cách can thiệp vào phần mềm. Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ gian lận khi các thiết bị đo ngày càng sử dụng nhiều công nghệ số, qua đó bảo vệ quyền lợi của người dân trong mua bán hàng hóa và sử dụng dịch vụ.

Dự thảo còn cho phép kết quả kiểm định, kiểm tra độ chính xác của thiết bị và các hoạt động đo lường khác được cấp dưới dạng chứng nhận điện tử, có giá trị pháp lý như giấy tờ thông thường. Thông tin phải được lưu trữ an toàn, có thể kiểm tra nguồn gốc và sử dụng phục vụ công tác quản lý, phát hiện vi phạm.

Thẩm tra dự luật, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị làm rõ việc quản lý các ứng dụng, hệ thống hiển thị hoặc tính toán kết quả đo dùng để thanh toán tiền hàng, dịch vụ.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị nghiên cứu trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử khi kinh doanh thiết bị đo thuộc diện kiểm soát bắt buộc nhưng không đáp ứng yêu cầu pháp luật. Với những thiết bị ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, an toàn tính mạng, việc thay đổi cách quản lý phải đi kèm kiểm tra và cảnh báo rủi ro phù hợp.

Để bảo vệ người tiêu dùng, Ủy ban đề nghị quy định rõ những thông tin được công khai miễn phí, giúp người dân biết thiết bị đã được kiểm định hay chưa, đơn vị nào cung cấp dịch vụ kiểm định và những vi phạm đã được phát hiện.

Người sử dụng dịch vụ cũng cần được xem, lấy dữ liệu đo liên quan đến mình làm bằng chứng khi khiếu nại hoặc xảy ra tranh chấp. Trường hợp thông tin bị sai lệch phải có cơ chế sửa chữa, đồng thời có kênh để người dân phản ánh trực tuyến.

Cơ quan thẩm tra lưu ý dữ liệu thu thập được chỉ có thể dùng trực tiếp để xác định vi phạm hành chính khi đáp ứng các điều kiện pháp luật. Kết quả cảnh báo tự động không được là căn cứ duy nhất để kết luận một tổ chức hoặc cá nhân vi phạm.

Cấp xã được giao kiểm tra cân đo tại chợ

Một thay đổi khác liên quan trực tiếp đến đời sống là việc giao Chủ tịch UBND cấp xã kiểm tra cân đo tại chợ, trung tâm thương mại và những địa điểm kinh doanh hàng hóa phục vụ nhu cầu hằng ngày trên địa bàn.

Nội dung kiểm tra gồm các thiết bị cân đo và lượng hàng đóng gói sẵn thuộc phạm vi luật quy định. Chính quyền cấp xã cũng có trách nhiệm giải quyết khiếu nại, tố cáo và xử lý vi phạm về đo lường theo thẩm quyền.

Với hàng đóng gói sẵn, Chính phủ đề xuất bỏ một số thủ tục phân loại và quy định về dấu định lượng để giảm giấy tờ cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, hàng hóa vẫn phải bảo đảm đúng lượng ghi trên nhãn hoặc tài liệu đi kèm, đáp ứng yêu cầu kỹ thuật đo lường.

Chẳng hạn, sản phẩm ghi khối lượng hoặc dung tích trên bao bì vẫn phải đáp ứng yêu cầu về lượng hàng thực tế theo quy định, dù một số thủ tục quản lý trước đây được bãi bỏ.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị làm rõ cách kiểm soát sau khi bỏ các thủ tục này. Theo đó, doanh nghiệp cần có hệ thống kiểm tra lượng hàng theo từng lô sản xuất và lưu giữ kết quả để cơ quan chức năng kiểm tra khi cần thiết.

Đề xuất giảm 8 thủ tục hành chính

Bên cạnh việc tăng cường kiểm soát gian lận, Chính phủ đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa 8 thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động đo lường.

Các tổ chức cung cấp dịch vụ kiểm tra, hiệu chỉnh độ chính xác của những thiết bị đo không thuộc diện kiểm soát bắt buộc được chuyển sang cơ chế tự công bố năng lực và chịu trách nhiệm trước pháp luật, thay vì phải thực hiện thủ tục đăng ký như hiện nay. Cơ chế này cũng áp dụng với một số hoạt động liên quan đến thiết bị dùng làm chuẩn để kiểm tra độ chính xác.

Đối với thiết bị đo thuộc diện kiểm soát bắt buộc, Nhà nước vẫn đánh giá và chỉ định những tổ chức đủ năng lực thực hiện kiểm định, hiệu chuẩn, thử nghiệm. Dự thảo còn bãi bỏ thủ tục chứng nhận một số chuẩn đo lường và thủ tục liên quan đến hàng đóng gói sẵn. Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, các thay đổi dự kiến giúp doanh nghiệp tiết kiệm khoảng 279 triệu đồng mỗi năm chi phí thực hiện thủ tục.

Hoạt động kiểm tra cũng được đề xuất thay đổi theo hướng tập trung vào những thiết bị, lĩnh vực và cơ sở có nguy cơ vi phạm cao, thay vì áp dụng cách kiểm tra như nhau đối với mọi đối tượng. Doanh nghiệp chủ động thực hiện chương trình bảo đảm độ chính xác trong hoạt động đo lường có thể được xem xét giảm hoặc miễn một số cuộc kiểm tra của cơ quan nhà nước dựa trên kết quả thực hiện.

Tuy nhiên, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhận xét dự thảo chưa quy định rõ cách xác định đối tượng có nguy cơ vi phạm cao. Cơ quan thẩm tra đề nghị căn cứ vào mục đích sử dụng, độ ổn định của thiết bị, lịch sử chấp hành pháp luật và năng lực của đơn vị sử dụng để có biện pháp kiểm soát phù hợp.

Ủy ban cũng đề nghị nghiên cứu công nhận kết quả thử nghiệm, chứng nhận thiết bị đo của nước ngoài khi đáp ứng điều kiện, tránh việc doanh nghiệp phải kiểm tra lại những nội dung tương đương, gây tốn kém và kéo dài thời gian đưa sản phẩm ra thị trường.

Quốc hội dự kiến thảo luận dự án luật tại hội trường ngày 26/10 và xem xét thông qua ngày 13/11. Theo dự thảo, luật sẽ có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.
cre: vnexpress

Khi đi vào hoạt động, đây sẽ là tuyến cáp quang xuyên đại dương đầu tiên đạt tốc độ truyền dữ liệu cấp petabit, nhanh gấp đôi các hệ thống cáp biển cùng chiều dài hiện nay. Petal cũng là tuyến cáp biển thương mại đầu tiên sử dụng công nghệ sợi quang đa lõi. Trong khi sợi quang thông thường chỉ chứa một lõi duy nhất, Petal sử dụng hai lõi truyền tín hiệu quang theo hướng ngược nhau, cung cấp dung lượng tương đương cặp sợi lõi đơn. Mỗi sợi quang dày bằng sợi tóc người với đường kính 125 micromet. Cáp Petal sẽ chứa 24 cặp sợi quang lõi đôi, tổng cộng 96 lõi sợi.

Công ty công nghệ Nhật Bản NEC sẽ chịu trách nhiệm thiết kế và xây dựng Petal trong khi Sumitomo Electric phụ trách cung cấp sợi quang.

Theo Liên minh Viễn thông Quốc tế, cơ quan của Liên Hợp Quốc về công nghệ số, cáp quang biển là một trong những tầng cơ sở hạ tầng Internet quan trọng nhất, truyền tải khoảng 99% lưu lượng truy cập toàn cầu. Việc lắp đặt hàng nghìn km dây cáp dưới đáy biển là một kỳ tích công nghệ, nhưng đảm bảo tuyến cáp có thể truyền xung ánh sáng hồng ngoại nhỏ bé mang dữ liệu qua khoảng cách khổng lồ mà không ảnh hưởng đến hiệu suất cũng thách thức không kém. Các kỹ sư sử dụng bộ khuếch đại, thiết bị lắp ở khoảng cách đều đặn dọc tuyến cáp để tăng cường tín hiệu quang bằng laser. Đại diện Meta cho biết dự án 7.000 km cần khoảng 100 bộ khuếch đại như vậy.

Cáp biển Petal sẽ áp dụng công nghệ gộp/tách kênh (fan-in/fan-out). Khi sợi cáp quang lõi đôi đi vào bộ khuếch đại, cổng giao tiếp quang học sẽ định tuyến tín hiệu từ mỗi lõi vào một sợi quang lõi đơn riêng biệt để tăng cường độc lập. Sau khi mạnh lên, tín hiệu sẽ được gộp chung trở lại vào hai lõi của sợi quang lõi đôi để tiếp tục truyền đi. Nhờ giải pháp này, Petal có thể tăng gấp đôi dung lượng truyền tải dữ liệu mà không phải tốn thêm điện năng tương ứng.

Theo Tech Radar, lưu lượng thông tin liên lạc không ngừng tăng khi công cụ trí tuệ nhân tạo và dịch vụ kỹ thuật số hàng ngày yêu cầu kết nối giữa các châu lục phải bền bỉ và đáng tin cậy hơn. Đó là lý do Meta liên tục mở rộng cáp ngầm dưới biển qua nhiều khu vực thông qua đầu tư vào hơn 20 dự án kết nối mọi châu lục trừ Nam Cực. Petal là một trong nhiều dự án cáp biển của Meta trong thời gian gần đây, bao gồm Marea năm 2018, Amitie năm 2023 và Anjana năm 2025. Marea, cáp quang xuyên Đại Tây Dương đầu tiên của công ty, hỗ trợ 192 terabit mỗi giây, bằng 1/5 so với Petal.

Fortune cho biết dự án cáp biển tham vọng nhất của Meta là Waterworth, công bố vào tháng 2/2025. Meta cho biết hệ thống này sẽ kéo dài gần 50.000 km, dài hơn chu vi Trái Đất, nối liền Mỹ, Brazil, Nam Phi, Ấn Độ và các khu vực khác trên 5 châu lục. Một số đoạn sẽ được đặt sâu khoảng 7 km dưới mặt biển để bảo vệ khỏi mỏ neo tàu và mối nguy hiểm khác.

cre: vnexpress

Theo Interesting Engineering, nhiều robot hình người hiện nay được trang bị AI và học cách hiểu chỉ dẫn, nhận diện vật thể, di chuyển trong không gian phức tạp cũng như thực hiện nhiệm vụ thực tế. Doanh nghiệp Mỹ đóng vai trò quan trọng trong phát triển mô hình AI tiên tiến, phần cứng robot và những cỗ máy đa năng. Trong khi đó, doanh nghiệp Trung Quốc thiết lập lợi thế đáng kể về sản xuất, chiếm hơn 4/5 số robot hình người hoạt động trên thế giới năm ngoái.

Figure AI

Startup Mỹ Figure AI đang phát triển robot hình người đa năng làm việc trong nhà máy, hướng tới mở rộng sang trợ giúp trong gia đình. Figure AI đã chứng minh công nghệ trên dây chuyền sản xuất thực tế thay vì chỉ trình diễn.

Năm ngoái, robot Figure 02 làm việc trong nhà máy BMW ở Spartanburg khoảng 11 tháng. Tổng cộng, Figure 02 làm việc hơn 1.250 giờ và đi khoảng 320 km bên trong cơ sở, tham gia sản xuất hơn 30.000 xe BMW X3 và bốc xếp hơn 90.000 tấm kim loại.

Kinh nghiệm từ quá trình triển khai thực tế Figure 02 giúp các kỹ sư điều chỉnh thiết kế của Figure 03, robot hình người thế hệ tiếp theo mà công ty khẳng định sẵn sàng để triển khai trên quy mô lớn. Figure 03 trang bị Helix 02, hệ thống AI giúp chuyển đổi thông tin hình ảnh và chỉ dẫn bằng ngôn ngữ tự nhiên thành hành động cho robot.

Hồi tháng 5, Figure AI phát trực tiếp quá trình một nhóm robot Figure 03 thử nghiệm hoạt động trên băng chuyền với tốc độ tương đương con người. Nhiệm vụ của chúng gồm phát hiện mã vạch trên bao bì, nhặt gói hàng và đưa lên băng chuyền với mặt in mã vạch úp xuống. Chúng tự động thay phiên nhau nhằm đảm bảo công việc diễn ra 24/7, không bị gián đoạn.

Unitree Robotics

Theo công ty nghiên cứu thị trường Smart Analytics Global (SAG), Trung Quốc chiếm 97% số robot hình người xuất xưởng nửa đầu năm nay. Công ty Trung Quốc Unitree Robotics xếp thứ hai trong danh sách với 5.900 robot, chiếm 31% thị phần toàn cầu.

Nổi tiếng với khả năng vận động linh hoạt, có thể nhảy múa, đấu võ trên sân khấu, robot hình người của Unitree Robotics cũng tham gia nhiều công việc ngoài đời thực. Theo Guardian, tại Nhật Bản, hãng Japan Airlines triển khai thử nghiệm robot của startup này từ đầu tháng 5 như một giải pháp lâu dài cho tình trạng thiếu hụt lao động. Chúng giúp vận chuyển hành lý và hàng hóa của hành khách tại sân bay Haneda, nơi phục vụ hơn 60 triệu lượt khách mỗi năm.

Unitree Robotics ban đầu nổi tiếng với những robot 4 bốn chân nhanh nhẹn trước khi gia nhập thị trường robot hình người. Sản phẩm của công ty được đánh giá có khả năng kiểm soát thăng bằng tốt, bộ truyền động nhỏ gọn mạnh mẽ, chuyển động linh hoạt và phần cứng có giá phải chăng. Robot hình người G1 của Unitree Robotics có giá khởi điểm khoảng 13.500 USD, phù hợp làm đối tượng nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ cho nhà phát triển, trường đại học, phòng thí nghiệm.

AgiBot

Thành lập tại Thượng Hải năm 2023, AgiBot nhanh chóng trở thành một trong những nhà sản xuất robot AI nổi bật nhất. Theo SAG, Agibot là nhà sản xuất dẫn đầu thế giới nửa đầu năm nay với 8.400 robot xuất xưởng, chiếm 44% thị phần và tăng trưởng tới 562% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tháng 6, Agibot phát trực tiếp cảnh hơn chục robot hình người G2 làm việc thực tế trên dây chuyền sản xuất tại nhà máy Longcheer Technology ở Nam Xương, Trung Quốc. G2 thực hiện nhiều nhiệm vụ như nhặt linh kiện, đặt vào giá đỡ kiểm tra, phân loại thiết bị hoàn thiện hoặc bị lỗi. Robot hoạt động gần như độc lập, không cần con người can thiệp, tự thích ứng với quy trình sản xuất trên dây chuyền.

Theo Forbes, buổi phát trực tiếp của Agibot hay Figure AI "nhìn chung tẻ nhạt". Tuy nhiên, việc trình diễn công khai khả năng hoạt động liên tục của robot hình người đang trở thành tiêu chuẩn mới trong ngành, giúp xác thực khả năng làm việc của chúng.

Apptronik

Công ty Apptronik tách ra từ Phòng thí nghiệm robot hướng đến con người (HCRL) thuộc Đại học Texas năm 2016. Ban đầu, Apptronik sản xuất bộ phận robot cho những doanh nghiệp khác, nhưng theo CEO công ty, mục tiêu chính luôn là tạo robot hình người đa năng.

Phiên bản đầu tiên của robot hình người Apollo ra mắt năm 2023. Công ty đang phát triển Apollo 2 với pin, động cơ, cảm biến tốt hơn, được thiết kế để phục vụ việc thu thập dữ liệu và chương trình thử nghiệm với khách hàng. Apollo 3, phiên bản Apptronik dự định bán cho khách hàng để phục vụ công việc thương mại, cũng đang trong quá trình phát triển.

Apptronik đã huy động khoảng một tỷ USD và được định giá hơn 5,5 tỷ USD. Mercedes, một trong những nhà đầu tư của startup, sử dụng robot Apollo trong nhà máy cho nhiệm vụ đơn giản như thu gom linh kiện, dụng cụ cho dây chuyền lắp ráp. DeepMind, bộ phận nghiên cứu AI của Google, cũng dùng Apollo để cải tiến Gemini Robotics - mô hình AI của Google dành cho robot.

UBTech Robotics

UBTech Robotics là một trong những nhà sản xuất robot hình người hàng đầu Trung Quốc, xuất xưởng 1.079 robot năm ngoái và 700 robot nửa đầu năm nay.

Robot Walker S2 của hãng có kích thước tương đương người thật, được phát triển để thực hiện nhiệm vụ công nghiệp như sản xuất ôtô, thao tác với vật liệu, kiểm tra chất lượng, phân loại linh kiện, hậu cần và những công đoạn lắp ráp lặp đi lặp lại. Chúng thậm chí có thể tự thay pin để tiếp tục làm việc mà không cần con người trợ giúp. Tuy nhiên, trong phỏng vấn với Financial Times đầu năm nay, Giám đốc thương hiệu Michael Tam thừa nhận Walker S2 chỉ "đạt năng suất bằng 30-50% con người" và "giỏi trong một số nhiệm vụ nhất định".

Theo Global Times, UBTech Robotics tuần trước bắt đầu vận hành nhà máy mới tại Liễu Châu, tỉnh Quảng Tây, với khả năng sản xuất 10.000 robot hình người mỗi năm. Điểm đặc biệt là tại nhà máy, robot không chỉ là sản phẩm mà còn đóng vai trò "công nhân". Trên dây chuyền, những mẫu robot hình người công nghiệp thông minh của hãng như Cruzr Y1 và Cruzr S2 tham gia xếp dỡ hàng, xử lý vật liệu.

Tesla

Tesla đang phát triển robot hình người Optimus theo hướng đa năng, có thể thực hiện nhiệm vụ nguy hiểm, lặp đi lặp lại và đòi hỏi thể lực cao. Robot sử dụng những công nghệ liên quan đến xe tự lái của công ty như thị giác máy tính, mạng thần kinh nhân tạo, pin, động cơ điện và hệ thống định vị.

Tháng 7 năm ngoái, Optimus gây sốt khi làm nhân viên phục vụ bỏng ngô tại nhà hàng Tesla Diner ở Los Angeles. Video ghi lại quá trình làm việc của robot đạt gần 70 triệu lượt xem cùng 18.000 lượt thích và 5.000 lượt chia sẻ sau chưa đầy hai ngày. Tháng 6 năm nay, tài khoản Tesla Bắc Mỹ thông báo trên X, Optimus đang làm việc trên tầng thượng của nhà hàng.

Một lợi thế của Tesla là có kinh nghiệm sản xuất những cỗ máy phức tạp với quy mô lớn, điều mà đa số startup robot còn thiếu. Tuy nhiên, Optimus chưa được triển khai thương mại rộng rãi và CEO Elon Musk thừa nhận quá trình sản xuất ban đầu sẽ rất chậm.

Boston Dynamics

Boston Dynamics, công ty Mỹ được tập đoàn Hyundai (Hàn Quốc) mua lại năm 2021, đã dành hàng thập kỷ để phát triển những robot có khả năng thực hiện nhiều chuyển động từng được cho là bất khả thi với máy móc.

Robot hình người Atlas của hãng chạy hoàn toàn bằng điện, trang bị bộ truyền động mạnh mẽ, khớp nối linh hoạt, khả năng nhận thức tiên tiến, vận hành tự động, sở hữu bàn tay phù hợp để xử lý vật thể trong môi trường công nghiệp và có thể tự thay pin. Mẫu robot này được thiết kế chủ yếu cho ứng dụng công nghiệp, bao gồm nâng, vận chuyển và xử lý vật liệu.

Năm ngoái, Atlas từng thử nghiệm sắp xếp linh kiện trong dây chuyền sản xuất ôtô. Robot này dự kiến bắt đầu nhiệm vụ sản xuất ở nhà máy Georgia Metaplant của Hyundai vào năm 2028 và hướng tới công việc lắp ráp phức tạp hơn năm 2030

Kết quả được công bố tối 16/10, sau một ngày diễn ra vùng chung khảo. Theo đó, đội PTIT.BW của Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông được trao giải Nhất. Đây là năm thứ hai liên tiếp đội của trường giành cúp vô địch cuộc thi này.

Cuộc thi năm nay có chủ đề "Bảo vệ các hạ tầng trọng yếu trong kỷ nguyên AI", do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) chủ trì, dưới sự bảo trợ của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an và Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin - Bộ Giáo dục và Đào tạo.

Vòng sơ khảo diễn ra trực tuyến ngày 25/9, thu hút 334 đội, trong đó có 40 đội quốc tế. Sau 8 giờ thi đấu, ban tổ chức chọn ra 67 đội có thành tích tốt vào vòng chung khảo. Các đội trải qua những thử thách về khai thác lỗ hổng phần mềm, dịch ngược, bảo mật web, mật mã, điều tra số, AI và Internet vạn vật (IoT), với các hình thức thi như Tấn công - Phòng thủ, giải quyết thử thách chuyên môn.

Hai đội giành giải Nhì đến từ Học viện Kỹ thuật mật mã - Phân hiệu TP HCM và Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP HCM). Ba đội giành giải Ba đến từ Trường Đại học Thủy lợi, Học viện An ninh nhân dân và Học viện Kỹ thuật mật mã.

Phát biểu tại lễ trao giải, PGS.TS Phạm Quang Hưng, Thứ trưởng Giáo dục và Đào tạo, cho rằng giá trị lâu dài mà sinh viên nhận được là kiến thức, kỹ năng, kinh nghiệm thực tiễn, khả năng làm việc nhóm, tư duy giải quyết vấn đề và sự kiên trì trước những tình huống khó.

Theo ông, an ninh mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn gắn với an toàn dữ liệu, hoạt động của các cơ quan, tổ chức và niềm tin của xã hội đối với môi trường số. Việc phát triển nhân lực có chuyên môn vững, đạo đức nghề nghiệp và ý thức trách nhiệm là yêu cầu thiết thực.

Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó cục trưởng An ninh mạng - Bộ Công an, khuyến khích thí sinh tiếp tục học tập, rèn luyện và phát huy năng lực trong công tác bảo vệ an ninh mạng sau cuộc thi.

Theo ban tổ chức, cuộc thi hướng tới phát hiện, bồi dưỡng và kết nối nhân lực an ninh mạng chất lượng cao, đồng thời tăng cường giao lưu giữa sinh viên Việt Nam và quốc tế

Trên "bộ não 3D" này, TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, Trưởng khoa Ngoại Thần kinh - Cột sống, Trung tâm Khoa học Thần kinh, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, cùng êkíp đánh giá các yếu tố: vị trí, kích thước máu tụ, vùng não tổn thương, đường đi của các bó sợi thần kinh xung quanh, từ đó đưa ra phương án tiếp cận loại bỏ máu tụ phù hợp, an toàn.

Hệ thống ghi nhận khối máu tụ khoảng 80 ml tại nhân bèo phải. Nhân bèo là bộ phận nằm sâu trong não, gần các đường dẫn truyền thần kinh quan trọng. Bác sĩ đánh giá phương pháp mổ não truyền thống không thể can thiệp tốt. Thay vào đó, êkíp ứng dụng robot AI với kỹ thuật mổ xâm lấn tối thiểu, tạo một ống nong đường kính 1,5-3 cm để dao mổ đi vào, chạy song song bó sợi thần kinh, đóng vai trò hành lang phẫu thuật. Kỹ thuật này giúp bác sĩ tiếp cận loại bỏ khối máu tụ dễ dàng và an toàn hơn.

Vai trò của AI là giúp cánh tay robot định hướng không gian và dẫn đường dao mổ thực hiện theo kế hoạch đã lập ra trên "bộ não 3D". Nếu thao tác lệch khỏi hành lang an toàn, hệ thống định vị lập tức phát cảnh báo. AI của robot cũng hỗ trợ điều khiển camera và ánh sáng tự động, duy trì hình ảnh ổn định ở các vùng sâu khó tiếp cận.

Ngay sau phẫu thuật, ông Hà tỉnh lại, ý thức cải thiện rõ. Ông được xuất viện sau 5 ngày.

"Nhờ AI và robot, chúng tôi đã bảo tồn tối đa mô não lành, hạn chế tổn thương đường dẫn truyền thần kinh để bệnh nhân có cơ hội phục hồi chức năng tốt hơn và sớm trở lại cuộc sống bình thường", TTƯT Chu Tấn Sĩ nói. Đường mổ nhỏ, ít xâm lấn cũng đồng nghĩa bệnh nhân ít đau, ít mất máu, thời gian hồi phục và nằm viện ngắn hơn.

Theo TTƯT.ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ, ứng dụng AI giúp bác sĩ "nhìn thấy" mối tương quan trong không gian ba chiều giữa khối máu tụ với các bó sợi dẫn truyền thần kinh quan trọng - những gì mắt thường và các phương pháp định vị kinh điển không thấy được. Từ đó, bác sĩ kiểm soát tốt hơn đường tiếp cận, giảm tối đa nguy cơ đưa dao mổ đi qua các cấu trúc chức năng quan trọng. Trên mô hình giải phẫu 3D trực quan do AI cung cấp trước khi mổ, bác sĩ có thể lựa chọn đường mổ cá thể hóa, thay vì áp dụng một đường tiếp cận giống nhau cho mọi bệnh nhân.

Dữ liệu theo dõi 60 bệnh nhân đột quỵ xuất huyết não tại Bệnh viện Tâm Anh TP HCM được phẫu thuật lấy máu tụ bằng ống nong dưới hỗ trợ của robot AI Modus V Synaptive, giai đoạn tháng 10/2025-4/2026, cho thấy có tới 95% đạt mục tiêu thể tích máu tụ tồn dư còn dưới 15 ml (ngưỡng bệnh nhân có thể hồi phục chức năng tốt).

Bệnh viện không ghi nhận ca tử vong trong thời gian nằm viện, thời gian nằm viện trung bình rút ngắn còn khoảng 8,6 ngày. Tỷ lệ bệnh nhân hồi phục chức năng tốt sau 180 ngày đạt 95%. Chỉ 5% trong tổng số bệnh nhân chảy máu tái phát.

Tại Hội nghị Khoa học quốc tế 2026 của Hệ thống Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh diễn ra từ ngày 16 đến 20/9, bác sĩ Tấn Sĩ đã báo cáo kỹ thuật ứng dụng AI trong phẫu thuật đột quỵ xuất huyết não vùng sâu này, đồng thời cho biết hiện xuất huyết não chiếm khoảng 10-15% tổng số ca đột quỵ nhưng để lại hậu quả rất nặng nề. Cụ thể, 30-55% bệnh nhân có nguy cơ tử vong trong 30 ngày đầu, và trong số những người sống sót, khoảng 80% mang di chứng nặng nề, tàn tật. Cơ chế tổn thương không chỉ đến từ bản thân khối máu tụ chèn ép mô não mà còn từ các sản phẩm thoái hóa của máu như thrombin, hemoglobin gây độc tế bào, kích hoạt phản ứng viêm và làm giảm tưới máu vùng lân cận - hình thành tổn thương thứ phát khiến bệnh nhân diễn tiến xấu hơn theo thời gian.

Với phẫu thuật mở sọ kinh điển - vốn đòi hỏi đường mổ rộng 10-15 cm và thao tác vén, banh mô não để tiếp cận khối máu tụ, các nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ tử vong dao động 20-40%, tỷ lệ tàn phế 30-60%, thời gian hồi phục kéo dài 4-8 tuần. Trong khi đó, các phương pháp phẫu thuật ít xâm lấn gần đây với hỗ trợ của AI, robot giúp cải thiện đáng kể: tỷ lệ tử vong giảm còn 5-15%, tỷ lệ tàn phế còn 10-25%, thời gian hồi phục rút ngắn chỉ còn 1-2 tuần.

Ngoài đột quỵ xuất huyết não, hệ thống robot Modus V Synaptive còn được ứng dụng trong điều trị nhiều bệnh lý thần kinh - cột sống khác: các loại u não (u thần kinh đệm, u màng não, u tuyến yên, u góc cầu tiểu não...), dị dạng mạch máu não (dị dạng động-tĩnh mạch, phình động mạch não), cũng như các bệnh lý cột sống và tủy sống như thoát vị đĩa đệm, hẹp ống sống, u tủy.

Robot AI Modus V Synaptive đã được Bệnh viện Tâm Anh đưa vào sử dụng từ cuối năm 2022, tính đến nay đã thực hiện thành công hơn 250 ca bệnh lý não, cột sống và tủy sống. Vào tháng 2, bệnh viện xác lập kỷ lục Việt Nam và kỷ lục châu Á về số ca phẫu thuật thành công bằng robot AI này nhiều nhất, với 208 ca phẫu thuật não và tủy sống trong giai đoạn 2023-2025.

ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ cho biết việc ứng dụng AI vào phẫu thuật thần kinh không chỉ đơn thuần là đầu tư robot mà đòi hỏi một hệ sinh thái đồng bộ: phòng mổ đạt chuẩn phẫu thuật thần kinh, hệ thống chẩn đoán hình ảnh hiện đại, tích hợp AI, hạ tầng lưu trữ và xử lý dữ liệu hình ảnh, cùng khả năng cấp cứu - chẩn đoán - phẫu thuật đột quỵ liên tục. Lý do, xuất huyết não là bệnh lý cần được đánh giá và can thiệp trong "thời gian vàng".

Bên cạnh công nghệ, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định. Bác sĩ vận hành hệ thống vừa phải thành thạo công nghệ, vừa phải có nền tảng chuyên sâu về giải phẫu não, khả năng đọc và tích hợp dữ liệu hình ảnh để lập kế hoạch, đồng thời chủ động đưa ra quyết định chuyên môn khi diễn biến thực tế trong mổ khác với hình ảnh đã lập kế hoạch trước đó.

"AI hỗ trợ định hướng, định vị, quyết định cuối cùng vẫn thuộc về bác sĩ", ThS.BS.CKII Chu Tấn Sĩ nói.

Làn sóng AI "nổi loạn" vài tháng qua, bao gồm 700 tác nhân từ OpenAI tấn công nền tảng Hugging Face và mô hình Claude của Anthropic xâm nhập hệ thống của ba tổ chức khác, làm dấy lên lo ngại về AI phát triển vượt tầm kiểm soát.

Nỗi lo trở nên lớn hơn vào giữa tuần trước, khi Jacob Coxon, nhà nghiên cứu cấp cao của Anthropic và từng làm cho OpenAI, tuyên bố từ chức, khẳng định hai công ty này không hành động một cách có trách nhiệm. "Họ đang tiến thẳng đến siêu trí tuệ có khả năng tự cải tiến, đánh cược với cuộc sống của chúng ta", Coxon viết trên X hôm 9/9, cảnh báo AI có thể hủy diệt nhân loại.

Thông báo này khiến các nhà nghiên cứu và lãnh đạo tranh luận gay gắt, đồng thời đưa ra nhiều giải pháp khắc phục, trong đó có tạo nút tắt khẩn cấp AI. Cuộc tranh luận lan đến Đồi Capitol hôm 16/9, khi Thượng nghị sĩ Rand Paul ngăn chặn dự luật do Thượng nghị sĩ John Kennedy đề xuất, trong đó yêu cầu các hệ thống AI tiên tiến phải có công tắc ngắt. Ông Paul cho rằng Quốc hội Mỹ nên nghiên cứu công nghệ này trước khi áp đặt quy định trên diện rộng.

"Từ góc độ an ninh mạng, thuật ngữ 'công tắc ngắt' đề cập đến khả năng làm gián đoạn quá trình tác nhân AI hành động", giáo sư Nicolas Papernot tại Đại học Toronto, chuyên gia về an ninh máy tính và trí tuệ nhân tạo, giải thích với AFP.

Theo GS Papernot, cá nhân hoặc tổ chức đã triển khai tác nhân AI, hay bot có khả năng hoạt động tự chủ, có thể ngăn chặn chúng bằng cách từ chối cung cấp sức mạnh tính toán cần thiết.

Hussein Abbass, giáo sư khoa học máy tính tại Đại học New South Wales, cũng cho rằng việc tắt một hệ thống khi nắm quyền kiểm soát máy móc và dịch vụ mà hệ thống đó phụ thuộc là khả thi.

Ông chia các hệ thống AI thành ba cấp độ phức tạp. Với cấp đầu tiên - hệ thống tập trung, nằm hoàn toàn dưới sự kiểm soát của đơn vị vận hành, thì cơ chế tắt khẩn cấp sẽ "khả thi về mặt lý thuyết và thực tiễn". Tuy nhiên, với hai cấp "phi tập trung" - hệ thống được cấp quyền tác động lên phần mềm, tệp tin, máy móc, thậm chí hệ thống khác, thì việc dừng mọi thứ sẽ khó khăn hơn nhiều.

GS Papernot cũng nhận định, tình hình sẽ rất phức tạp nếu AI được phép hoạt động vượt ra ngoài môi trường ban đầu. Papernot đề cập đến tình huống công nghệ này được sử dụng để phát tán sâu máy tính - một dạng phần mềm độc hại tự nhân bản. "Trong trường hợp đó, chúng ta sẽ phải đồng thời ngắt hoạt động của mọi bản sao mà sâu máy tính tự tạo ra, từng thiết bị một", ông nói.

Theo Thierry Poibeau, chuyên gia AI tại Trung tâm Nghiên cứu Khoa học Quốc gia Pháp (CNRS), hình ảnh về một nút bấm duy nhất cho phép "tắt trí tuệ nhân tạo" là "gây hiểu lầm". "Bạn không thể loại bỏ AI đơn giản như vậy. Thế giới có vô số công ty, với đủ loại phần mềm và dịch vụ khác nhau. Không có cá nhân đơn lẻ nào kiểm soát toàn bộ AI".

Một số chuyên gia coi công tắc ngắt khẩn cấp là biện pháp phòng vệ cần thiết nhưng hiệu quả có giới hạn. Nhà nghiên cứu an toàn AI Nate Soares cho biết, công tắc ngắt có thể hoạt động khi hệ thống AI vẫn gắn liền với một địa điểm vật lý, nhưng không nhất thiết hiệu quả khi nó đã thoát ra ngoài, tự nhân bản hoặc tích hợp vào cơ sở hạ tầng quan trọng.

Trong cuộc phỏng vấn với Sky News hôm 16/9, Soares cảnh báo có những ngưỡng "không thể quay đầu" và nhân loại không nên đến gần. Theo ông, cần ngăn việc xây dựng những hệ thống nguy hiểm ngay từ đầu.

Dario Amodei, CEO Anthropic, đưa ra quan điểm tương tự. Amodei nói với CBS hôm 14/9, "nút tắt khẩn cấp có thể là ý tưởng hay", nhưng không phải "thuốc chữa bách bệnh". Ông giải thích, mô hình AI đủ mạnh có thể vượt qua các nỗ lực tắt nó, nên công tắc chỉ là một lớp bảo vệ trong chiến lược an toàn rộng hơn gồm kiểm thử, đánh giá bên ngoài và giới hạn triển khai.

Quan điểm của Geoffrey Hinton, nhà khoa học máy tính được mệnh danh "bố già AI", thậm chí có phần bi quan hơn. "Khi đạt đến mức siêu thông minh, AI sẽ giỏi hơn con người rất nhiều. Vì vậy, nó có thể thuyết phục những người phụ trách không nên gạt công tắc", ông nói với CNN hôm 17/9, thêm rằng ông không nghĩ giải pháp này sẽ hiệu quả về lâu dài.

Ngoài ra, tắt AI cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro khi công nghệ này hiện diện phổ biến trong công việc và cuộc sống thường nhật. Số lượng người dùng AI đang ngày càng lớn. Gemini, ứng dụng AI của Google, cán mốc một tỷ người dùng hoạt động hàng tháng vào tháng trước, trong khi ứng dụng ChatGPT của OpenAI đạt mốc này hồi tháng 5.

"Khi AI ngày càng tích hợp sâu vào mọi tổ chức, doanh nghiệp, và chúng ta dùng AI để tự động hóa ngày càng nhiều khía cạnh của cuộc sống thường nhật, việc sử dụng sức mạnh tính toán làm công tắc ngắt sẽ khó khăn hơn, vì điều đó đồng nghĩa mọi chức năng hợp pháp khác cũng sẽ ngừng hoạt động", GS Papernot nhận định.

Việc dừng một hệ thống AI có thể làm suy giảm chất lượng dịch vụ của doanh nghiệp, cơ quan hành chính công hoặc tổ chức y tế. Papernot nhận định, những bất lợi và chi phí mà hành động này gây ra sẽ "vô cùng lớn"

X-59 được thiết kế để vượt qua rào cản âm thanh mà không tạo ra tiếng nổ siêu thanh. Sau nhiều năm phát triển, máy bay đã đạt tốc độ tối đa Mach 1,1 (tương đương 1.147 km/h) hôm 5/6. Từ sau đó, NASA tiếp tục nâng cao hiệu suất của máy bay qua các chuyến bay thử trước khi tiến hành giai đoạn tiếp theo.

Interesting Engineering cho biết, trước khi bắt tay vào chế tạo, các kỹ sư NASA đã phát triển một "bản sao kỹ thuật số" để mô phỏng động lực bay của X-59. Hiện nay, dữ liệu cảm biến thời gian thực từ đợt bay thử nghiệm xác nhận mô hình máy tính ban đầu có độ chính xác cao. Các bộ phận đều vượt qua thử thách khi máy bay cất cánh. Hệ thống điều khiển bay hoạt động mượt mà và nhạy bén dưới áp lực cao trong khi lực khí động học duy trì ở giới hạn an toàn mà không làm xoắn khung máy bay. Cửa hút khí đều đặn cung cấp không khí cho động cơ GE-F414 duy nhất của máy bay trong nhiều thao tác và điều kiện khác nhau. Các phi công thử nghiệm của NASA mô tả chuyến bay rất êm ái, cho phép đội kỹ sư tập trung vào đánh giá hiệu suất trên toàn bộ tầm hoạt động của máy bay.

Theo Aerospace Testing International, X-59 hoạt động tốt trong đợt bay thử nghiệm và không gặp sự cố bất ngờ nào như, mất ổn định hoặc rung quá mức do lực khí động học. Giữa mỗi chuyến bay, phi công, kỹ sư và nhân viên bảo trì đều xem xét dữ liệu máy bay để kịp thời điều chỉnh nếu cần. Tính đến nay, họ chỉ phải thực hiện một số điều chỉnh nhỏ đối với phần mềm điều khiển của máy bay.

Trong giai đoạn kiểm tra độ ồn, các nhà nghiên cứu sẽ đo lường kỹ lưỡng tiếng nổ siêu thanh của máy bay để xác nhận X-59 thực sự hoạt động như dự định và tạo ra âm thanh tương tự tiếng sập cửa xe trên mặt đất. Họ sẽ sử dụng nhiều cảm biến trên mặt đất và microphone trong không trung để đo và xác định đặc điểm âm thanh của X-59. Thiết kế thuôn dài của X-59 sẽ giảm bớt thay đổi áp suất truyền qua mặt đất trong khi động cơ được gắn ở phần trên giúp hạn chế tiếng ồn từ máy bay đến mặt đất.

Nếu kết quả kiểm tra trên mặt đất cho thấy âm thanh của máy bay đủ êm để bay qua khu vực ngoại ô, NASA dự định lái X-59 qua một số cộng đồng dân cư ở Mỹ để thu thập phản hồi từ công chúng. Dữ liệu này có thể thuyết phục nhà quản lý dỡ bỏ lệnh cấm lâu dài đối với hoạt động bay siêu thanh thương mại trên đất liền, mở đường cho các máy bay chở khách giảm một nửa thời gian di chuyển mà không ảnh hưởng tới người dân dưới mặt đất.

cre: vnexpress

PGS.TS Phạm Ngọc Lãng là chuyên gia trong lĩnh vực hàng không - vũ trụ, viễn thám và máy bay không người lái. Ông từng là Phó chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, và hiện là Chủ tịch Hội hàng không - vũ trụ Việt Nam (VASA).

Trao đổi với VnExpress, ông Lãng cho hay Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn từ sự phát triển của kinh tế tầm thấp, nhưng để làm chủ lĩnh vực cần đầu tư và tạo môi trường thử nghiệm cho các sản phẩm UAV phát triển.

- Ông đánh giá thế nào về tiềm năng phát triển kinh tế tầm thấp của Việt Nam?

- Ở Việt Nam chưa có một định nghĩa thống nhất về giới hạn độ cao của kinh tế tầm thấp. Tuy nhiên, theo tôi, đây là các hoạt động kinh tế diễn ra ở độ cao dưới 5.000 m, nơi Việt Nam cần có cơ chế quản lý và bảo đảm an toàn phù hợp.

Tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới, các nhà khoa học, nhà đầu tư và tập đoàn lớn đều nhận định dư địa phát triển của nền kinh tế tầm thấp trên thế giới vô cùng lớn, quy mô không chỉ dừng ở mức 4,6 tỷ USD như một số dự báo, mà có thể còn lớn hơn nhiều lần.

Kinh tế tầm thấp đang tạo ra giá trị rất lớn và mở ra nhiều cơ hội mới. Việt Nam cũng không đứng ngoài cuộc chơi. Chúng ta đã có chuẩn bị để khi các dự đoán về nền kinh tế tầm thấp ứng nghiệm có thể ứng dụng ngay vào đất nước mình.

- Việc Chính phủ đưa công nghệ hàng không - vũ trụ vào nhóm công nghệ chiến lược sẽ tạo ra cơ hội nào cho Việt Nam trong lĩnh vực?

- Hàng không - vũ trụ là lĩnh vực rất cao, tổng hợp nhiều ngành khoa học khác nhau và là một trong những ngành chúng ta phải tập trung, bởi nó là lĩnh vực mũi nhọn của thế giới.

Với UAV, cần nhìn rộng hơn một chiếc máy bay. UAV chỉ là phương tiện. Những dữ liệu mà UAV mang lại, cũng như giá trị công nghệ sau khi được ứng dụng, mới là nền tảng quan trọng. UAV giúp chúng ta thu thập thông tin. Nhưng việc xử lý, tập hợp và chuyển dữ liệu đó thành thứ có ích cho doanh nghiệp, người dân và đất nước mới là điều cần làm và phải đầu tư mạnh.

- Việt Nam đã làm chủ được những gì trong chế tạo UAV?

- Chúng ta đã làm chủ khá nhiều. Khoảng 17 năm trước, chúng tôi được giao một nhiệm vụ, cũng là đề tài khoa học cấp Nhà nước đầu tiên về UAV.

Chúng tôi sau đó nghiên cứu được 6 mẫu máy bay không người lái. Mẫu lớn nhất có sải cánh 22 m, đặt tên HS-6L. Nó sử dụng động cơ Rotax 914, tương tự loại động cơ trên UAV MQ-9 của Mỹ, giúp máy bay có thể bay liên tục 35 giờ, với hành trình bay khoảng 4.000 km.

Về cơ bản, chúng ta làm được nhiều thứ, ví dụ toàn bộ phần cơ khí, điều khiển hay các phần liên quan đến ứng dụng. Tất nhiên, có nhiều thứ chúng ta chưa làm được và phải nhập khẩu, như động cơ và một số linh kiện điện tử.

Với UAV, vật liệu cũng là một thành phần quan trọng và là lĩnh vực chúng ta cần tiếp tục đầu tư.

- Trong quá trình đó, đâu là khó khăn, thách thức khi làm chủ công nghệ?

- Chúng ta thiếu nhân lực khoa học. Nhiều bạn trẻ học rất giỏi, nhưng có xu hướng thích những ngành có điều kiện tốt hơn, như tài chính, ngân hàng. Trong khi đó, những người có năng lực về toán học và tư duy nên được khuyến khích theo đuổi khoa học cơ bản, vốn vất vả, đòi hỏi thời gian dài, nhưng vô cùng quan trọng với đất nước.

Trước đây, thu nhập của đội ngũ làm khoa học tại các viện nghiên cứu rất thấp. Có những cán bộ tốt nghiệp ở nước ngoài về, lương khởi điểm khoảng 2,8 triệu đồng. Từ khi có Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, điều kiện và tinh thần của đội ngũ trí thức đã tốt lên rất nhiều. Họ cảm thấy được ghi nhận và yên tâm hơn khi tham gia làm những việc mới.

Trong lĩnh vực hàng không - vũ trụ, có những công nghệ và thiết bị không dễ tiếp cận, quá trình nghiên cứu, phát triển gặp khó khăn. Vì vậy, người làm khoa học cần được che chở, tạo điều kiện để mạnh dạn "vượt rào".

- Vậy chúng ta cần làm gì để tạo điều kiện cho doanh nghiệp và nhà khoa học?

- Đầu tiên là tạo điều kiện về con người. Thứ hai là cơ chế chính sách. Thứ ba là phải bảo vệ những người làm khoa học - công nghệ để họ "dám làm hơn".

Có những việc mà nếu nhiều thủ tục ràng buộc quá sẽ rất khó thực hiện. Để hoàn thiện một mẫu UAV phải có khoảng 1.000 lần bay, nhưng chúng ta chưa có điều kiện làm được điều đó. Vì vậy, chúng tôi đang đề nghị thành lập các trung tâm thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), cho phép các bên đưa sản phẩm đến bay thử để hoàn thiện sản phẩm của mình.

Hiện Việt Nam chưa có môi trường như vậy nên việc phát triển UAV còn khó khăn. Nhưng cũng phải nhìn nhận đây là vấn đề nhạy cảm nên cần tiến hành thận trọng.

Sự phát triển của kinh tế tầm thấp mở ra cơ hội lớn. Nhưng muốn nắm bắt được, phải nhanh chóng đào tạo nguồn nhân lực. Chúng tôi đang tập hợp trí thức trẻ và đào tạo phi công tham gia vào công cuộc này. Mục tiêu là tạo môi trường hợp tác thực chất để cùng nghiên cứu, ứng dụng, thiết kế, chế tạo và từng bước làm chủ sản phẩm, thiết bị, hệ thống công nghệ hàng không - vũ trụ.

- Khi UAV trở nên phổ biến, có cần định danh và quản lý như các loại phương tiện giao thông?

- Rất nên và rất cần. Việc quản lý giúp lĩnh vực tốt lên, cũng là để xã hội an toàn hơn. Chúng tôi từng khuyến nghị với cơ quan chức năng về việc đặt định danh cho từng chiếc UAV.

Để định danh UAV, cần quan tâm đến các thông số quan trọng như tầm cao, tầm bay và khả năng mang tải trọng có ích. Trong tương lai, cũng rất nên có cơ chế khai báo danh tính khi những chiếc UAV cất cánh.

Quản lý chặt chẽ UAV không có nghĩa làm mọi thứ trở nên trì trệ. Hiện nay, việc đăng ký bay đã có thể thực hiện trực tuyến, không còn khó khăn như trước. Tuy nhiên, cấp phép phải đi kèm điều kiện. Chúng ta cần đào tạo người điều khiển, quản lý phương tiện và kiểm tra xem phương tiện đó có an toàn hay không.
cre: vnexpres

Ngày 7/9, Reuters đưa tin về một bài đăng của PLA Daily ngay sau khi Thế vận hội robot hình người tại Bắc Kinh kết thúc, kêu gọi các nhà nghiên cứu đẩy nhanh chuyển giao công nghệ robot từ phòng thí nghiệm sang các thao trường huấn luyện quân sự. PLA Daily là tờ báo chính thức của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc.

Hãng thông tấn cũng rà soát hơn 100 thông báo mua sắm quân sự, nghiên cứu học thuật, bằng sáng chế, ấn phẩm chính thức, hồ sơ và tài liệu của các công ty quốc phòng.

Các văn bản cho thấy Trung Quốc thử nghiệm robot hình người theo các yêu cầu chiến trường, cách tương tác với binh sĩ, mua sắm robot và các công nghệ phục vụ huấn luyện. Nghiên cứu năm 2025 và 2026 tập trung vào khả năng nhận thức môi trường, thao tác với vật thể và dữ liệu huấn luyện. Qua đó, Reuters nhận định giới quốc phòng Trung Quốc đang lên triển khai robot hình người trong chiến tranh tương lai.

Chẳng hạn, một nghiên cứu tháng 8 năm ngoái của Đại học Công nghệ Quốc phòng Trung Quốc (NUDT) xây dựng một kịch bản trong đó 6 "robot chiến đấu", gồm robot hình người, phối hợp với binh sĩ để tấn công một tòa nhà do đối phương chiếm giữ. Nghiên cứu dự đoán các robot có thể thành hiện thực trong 5-10 năm.

Vào tháng 10/2025, PLA Daily cũng phân tích về việc triển khai các robot chiến đấu hình người nhằm thay thế bộ binh và giảm đáng kể tổn thất về người trong các cuộc chiến. Theo bài đăng này, các mô hình chỉ huy và kiểm soát robot sẽ phát triển từ điều khiển từ xa đến bán tự chủ và hoàn toàn tự chủ. Các robot hình người sau khi được chế tạo sẽ trải qua huấn luyện phối hợp "mắt - não - tay" được thiết kế riêng cho các nhiệm vụ quân sự khác nhau.

Juo-Min Chou, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Đài Loan (Trung Quốc), cho biết robot hình người hữu ích trong chiến đấu vì tay và chân giúp chúng cùng lúc di chuyển, leo trèo và thao tác vật thể. Sự kết hợp này là cần thiết trong các môi trường như tòa nhà, đường hầm hay bên trong các phương tiện. Tuy nhiên, đối với những nhiệm vụ trinh sát hoặc hậu cần đơn giản hơn, robot bốn chân, robot bánh xích hoặc bánh xe vẫn thực dụng hơn.

Trung Quốc không phải quốc gia duy nhất nghiên cứu việc sử dụng người máy trên chiến trường. Năm ngoái, Lục quân Mỹ phát động một cuộc thi nhằm phát triển "robot hình người được quân sự hóa" có thể hoạt động cùng binh sĩ.

Lục quân Mỹ cho biết các vai trò tiềm năng có thể bao gồm trinh sát, bảo vệ an ninh, dọn chướng ngại vật, xử lý vật liệu nguy hiểm, thực hiện các nhiệm vụ tấn công và phòng thủ trong môi trường đô thị. Các đội vào chung kết dự kiến thử nghiệm hệ thống của họ với các chuyên gia quân sự Mỹ trong năm nay, với tổng giá trị đầu tư tiếp theo có thể lên tới 1,25 triệu USD.

Tuy nhiên, ngành công nghiệp robot của Trung Quốc vẫn chiếm ưu thế. Theo bộ phận nghiên cứu của Bank of America, các nhà sản xuất Trung Quốc chiếm khoảng 95% lượng người máy xuất xưởng trên toàn cầu trong năm 2025. Vị thế này giúp họ tiếp cận công nghệ và năng lực sản xuất để phát triển các ứng dụng quân sự.

Theo các chuyên gia, hiện robot hình người chưa phù hợp để sử dụng trên chiến trường thực tế do vẫn tiêu tốn nhiều năng lượng, hoạt động thiếu ổn định bên ngoài những màn trình diễn được kiểm soát hoặc có kịch bản sẵn.

Wang Yonghua, một nhà nghiên cứu tại Viện Khoa học Quân sự Trung Quốc, cho rằng công nghệ này vẫn còn nhiều vấn đề chưa được giải quyết về khả năng vận động, nhận thức và trí thông minh. Theo ông, cần có những đột phá về kỹ thuật, chi phí và quy mô sản xuất trước khi robot hình người có thể trở thành các hệ thống quân sự được sử dụng rộng rãi.

Ngoài rào cản kỹ thuật, các hệ thống robot hình người còn gặp phải vấn đề đạo đức. Luật Nhân đạo Quốc tế yêu cầu rằng các lực lượng vũ trang phải phân biệt giữa chiến binh và dân thường, không tấn công những người bị thương hoặc những chiến binh đã đầu hàng. Trong khi đó, theo cảnh báo của Ủy ban Chữ thập đỏ Quốc tế, vũ khí tự động có thể gặp khó khăn trong việc nhận biết một cách đáng tin cậy các dấu hiệu đầu hàng, bởi những đánh giá như vậy có thể phụ thuộc vào bối cảnh, hành vi và ý định.

Đến nay, Quân đội Mỹ yêu cầu vũ khí tự động phải trải qua đánh giá pháp lý và thử nghiệm trong điều kiện thực tế, đồng thời yêu cầu chỉ huy và người vận hành phải thực hiện sự phán đoán phù hợp đối với việc sử dụng vũ lực. Bộ Quốc phòng Trung Quốc hồi tháng 3 cũng tuyên bố rằng các loại vũ khí sử dụng trí tuệ nhân tạo cần tiếp tục nằm dưới sự kiểm soát của con người.

cre: vnexpres

Chiều 9/9, công ty Đấu giá hợp danh số 5 quốc gia tổ chức đấu giá quyền sử dụng ba cặp khối băng tần 900 MHz. Giá khởi điểm của mỗi cặp là 1.056.943.950.000 đồng. Kết quả, cả ba nhà mạng tham gia đều trúng đấu giá.

VNPT trúng cặp khối băng tần C3-C3' (900-905 MHz và 945-950 MHz) với giá gần 1.079 tỷ đồng. Viettel trúng cặp C4-C4' (905-910 MHz và 950-955 MHz), trong khi Vietnamobile trúng cặp C5-C5' (910-915 MHz và 955-960 MHz), cùng với giá gần 1.077 tỷ đồng.

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, 900 MHz là băng tần truyền thống của thông tin di động và có "bốn điểm đặc biệt". Phiên đấu giá diễn ra ngay trước thời điểm Việt Nam tắt sóng 2G vào ngày 15/9, trong khi băng tần 900 MHz vốn từng được sử dụng cho hạ tầng di động 2G.

Đây cũng là lần đầu Việt Nam đấu giá một băng tần đã được khai thác nhiều năm. Các băng tần được đấu giá trước đây gồm 2,6 GHz và 3,7 GHz, vốn chưa từng được cấp phép cho thông tin di động, còn băng tần 700 MHz được giải phóng từ truyền hình tương tự mặt đất.

Phiên lần này cũng áp dụng phương thức mới, đấu giá đồng thời cả ba cặp khối băng tần. Quá trình gồm hai giai đoạn: xác định số lượng và vị trí cặp khối băng tần trúng đấu giá. Cách thức "đấu giá tiên tiến" này tạo điều kiện để các doanh nghiệp chủ động tham gia, phù hợp với nhu cầu và diễn biến của phiên đấu giá.

Cuối cùng, việc đấu giá băng tần 900 MHz bổ sung tài nguyên băng tần cho IMT, tên gọi chung của các hệ thống thông tin di động như 4G và 5G. Qua đó, mạng viễn thông được nâng cao chất lượng, mở rộng vùng phủ, phổ cập dịch vụ và thúc đẩy chuyển đổi số.

Trên thực tế, tổng lượng băng tần dành cho thông tin di động IMT của Việt Nam đã tăng gấp đôi, từ 340 MHz năm 2020 lên 680 MHz năm 2025. Vùng phủ 5G cũng tăng từ dưới 1% dân số cách đây hai năm lên hơn 91,9% dân số.

Song song đó, tốc độ tải xuống di động băng rộng của Việt Nam đạt 205,6 Mbps vào tháng 7, tăng gấp bốn lần mức 50,9 Mbps của tháng 4/2024. Những kết quả này cho thấy năng lực triển khai hạ tầng số của Việt Nam "đang phát triển mạnh mẽ", đưa nước ta vào nhóm 10 quốc gia có tốc độ Internet di động cao nhất thế giới.

cre: vnexpres

"Những đám mây tầng thấp và trung bình che phủ làm giảm lượng nắng chiếu xuống 73-82%. Chúng tôi có thể khắc phục điều đó mà không cần xây hạ tầng mới", kỹ sư Mete Karslioglu từ Đại học Cambridge (Anh), đồng sáng lập kiêm CEO Meteoric, cho biết.

Theo Karslioglu, những đội gồm hàng chục hoặc hàng trăm drone tự động sẽ bay vào mây ở độ cao khoảng 1-5 km phía trên trang trại điện mặt trời, tác động đến những giọt nước bên trong mà không dùng bất cứ hóa chất nào. Điều này làm giảm độ phản xạ của chúng, giúp tăng lượng ánh sáng chiếu xuống các tấm pin bên dưới. Mô hình của startup Meteoric ước tính, phương pháp này có thể tăng 10-30% sản lượng điện hàng năm với hạ tầng hiện tại ở những khu vực lưới điện lớn của Mỹ, trị giá khoảng 5.000-28.000 USD/MW.

"Mục tiêu cuối cùng của chúng tôi là giảm cường độ những cơn bão và lốc xoáy dữ dội", CEO Karslioglu chia sẻ.

Hiện chưa rõ phương pháp mà Meteoric sẽ dùng để làm tan mây, nhưng startup này tuyên bố đã chế tạo nguyên mẫu hoạt động được, có thể làm tan một đám mây nhân tạo khoảng 13% với các thử nghiệm trong buồng mây.

Trước đó, giới chuyên gia đã phát triển một số kỹ thuật làm tan sương mù và mây tầng thấp, chẳng hạn rải CO2 dạng rắn hoặc lỏng bên trong, làm tăng kích thước các giọt nước lơ lửng và thúc đẩy chúng rơi xuống. Một kỹ thuật khác là trộn cơ học, ví dụ cho trực thăng bay qua vùng không khí bão hòa để trộn lẫn với không khí khô hơn, giúp hơi nước dễ bay hơi hơn.

Nhưng theo Meteoric, những phương pháp này rất tốn kém, chi phí vận hành máy bay có thể lên tới 2.000 USD mỗi giờ hoặc hơn. Trong khi đó, drone điện của công ty chỉ tốn 30-60 USD mỗi giờ.

Tom's Hardware đánh giá, đây là giải pháp độc đáo cho một trong những vấn đề lớn nhất của điện mặt trời - giảm sản lượng do sự thay đổi thời tiết và chu kỳ ngày đêm. Nhiều công ty cũng đang tìm cách giải quyết vấn đề này. Ví dụ, Meta muốn phóng vệ tinh thu năng lượng mặt trời lên quỹ đạo địa đồng bộ, sau đó chiếu ánh sáng xuống bộ thu nhận dưới mặt đất.

Startup Mỹ Reflect Orbital cũng đang đề xuất phóng loạt vệ tinh trang bị gương để phản chiếu ánh sáng mặt trời ở nhiều khu vực khác nhau, nhờ đó kéo dài thời gian ban ngày. Theo PC Mag, hôm 9/7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) cấp phép cho startup này phóng và vận hành vệ tinh thử nghiệm Earendil-1 trên quỹ đạo Trái Đất thấp. Ánh sáng phản chiếu từ vệ tinh dự kiến bao phủ khu vực rộng khoảng 4,8 km trên mặt đất.

Giải pháp của Meteoric được đánh giá có thể triển vọng khi ứng dụng cục bộ, chẳng hạn triển khai ở trang trại điện mặt trời để tối đa hóa sản lượng. Tuy nhiên, tham vọng mở rộng quy mô để tác động đến bão và lốc xoáy lại đặt ra nhiều nghi vấn.

Theo Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO), năng lượng liên quan đến các hệ thống thời tiết lớn đến mức không thể thay đổi hay loại bỏ hiện tượng cực đoan. Tổ chức này cảnh báo, nên xem xét thận trọng "những công nghệ điều chỉnh thời tiết tuyên bố đạt được hiệu quả quy mô lớn". Một số chuyên gia lo ngại, ngay cả ở phạm vi cục bộ, việc điều chỉnh thời tiết cũng có thể gây ra hậu quả không mong muốn đến hệ sinh thái địa phương.

cre: vnexpres

Tại đại hội World Humanoid Robot Games (WHRG) diễn ra ở Bắc Kinh ngày 22-26/8, robot hình người Tiangong Ultra của Trung Quốc đã đạt tốc độ trung bình 42 km/h và hoàn thành cự ly chạy 100 m trong 8,64 giây, bỏ xa kỷ lục thế giới 9,58 giây của vận động viên Usain Bolt.

"Đây là bước tiến lớn về công nghệ, khi robot hình người có thể giữ thăng bằng và chạy nước rút với tốc độ vượt con người", Jung Moon-hyun, giáo sư ngành khoa học thể thao tại Đại học Quốc gia Chungnam của Hàn Quốc, nhận xét.

Một số chuyên gia cũng cho rằng sự khác biệt giữa kỷ lục thế giới của Bolt năm 2009 và màn thi tài ở WHRG cho thấy sức mạnh của robot, dù còn nhiều lĩnh vực mà chúng vẫn thua kém con người, điển hình là sự nhận thức và khả năng ra quyết định.

Khởi đầu chậm

Trong giai đoạn xuất phát, Usain Bolt bùng nổ với thời gian phản ứng chỉ 0,146 giây. Khối xuất phát cho phép các vận động viên tạo ra lực đẩy theo phương ngang và tăng tốc ngay từ đầu cuộc đua.

Ngược lại, robot như Tiangong lại bắt đầu từ vị trí đứng thẳng. Trong vòng đầu tiên, nó cũng chờ gần một giây rồi mới bắt đầu chạy, dường như do không ghi nhận được tín hiệu xuất phát.

"Nếu dùng khối xuất phát, tôi nghĩ robot còn nhanh hơn nhiều", Iain Hunter, giáo sư ngành khoa học vận động ở Đại học Brigham Young kiêm nhà khoa học thể thao tại tổ chức quản lý điền kinh quốc gia USA Track and Field của Mỹ, cho hay.

Trung tâm Đổi mới robot hình người Bắc Kinh (BHRIC), nhà phát triển Tiangong Ultra cho biết họ đã điều chỉnh nhiều bộ phận ở thân trên và vòng eo robot để giảm khối lượng, hạn chế tiêu tốn năng lượng để cử động cơ thể khi chạy.

"Chúng tôi cũng cải thiện mô-tơ, biên độ vận động và phần mềm kiểm soát của robot", Guo Yijie, quản lý bộ phận đổi mới robot hình người tại BHRIC, cho hay.

Kết quả là, trong khi những bước chạy ngắn với nhịp độ phi thường giúp Bolt hoàn thành phần thi 100 m trong 41 bước, còn phân tích của Reuters cho thấy Tiangong cần hơn 50 bước chạy nhưng với nhịp độ nhanh hơn nhiều.

Park Suhan, giáo sư ngành robot tại Đại học Kwangwoon của Hàn Quốc, nói dáng chạy của robot phản ánh khả năng tối đa của mô-tơ, chứ không phải nỗ lực nhằm mô phỏng bước chạy của con người.

Parunchaya Jamkrajang, nhà khoa học thể thao thuộc Đại học Mahidol ở Thái Lan, nhận định những bước chạy nhỏ và gập ghềnh có thể đã giúp robot giữ thăng bằng. "Chúng cố tăng tốc độ, nhưng sẽ ngã nếu sải bước quá rộng", bà nói.

Không bị vướng rào cản sinh lý

Con người chạy nước rút nhờ kết hợp các khối cơ bắp và gân xung quanh các khớp linh hoạt. Cổ chân, đầu gối và hông hấp thụ lực và hoàn trả lại một phần lực trong mỗi sải bước. Robot tạo ra lực chạy nhanh hơn nhiều thông qua mô-tơ điện và hộp số.

"Mô-tơ điện chỉ tạo ra chuyển động xoay đơn thuần. Nó không cần tạo lực kéo và co giãn như cơ bắp. Có thể lắp nó thẳng vào khớp chuyển động", giáo sư Park Hae-won, lãnh đạo phòng thí nghiệm robot hình người tại Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc (KAIST), cho hay.

Ngay cả những vận động viên chạy nước rút hàng đầu thế giới cũng sẽ xuống sức và chậm lại trong 20 m cuối do tình trạng mệt mỏi thần kinh - cơ. "Tiangong không có dấu hiệu chậm lại. Robot không chịu những giới hạn như vậy và có thể duy trì tốc độ liên tục", Matt Bundle, chuyên gia cơ sinh học tại Đại học Montana của Mỹ, nhận xét.

Tuy nhiên, hình ảnh từ cuộc đua cho thấy Tiangong duy trì tốc độ tối đa trong suốt hành trình, trước khi lao vào tấm đệm ở cuối đường chạy. "Sẽ thật vô nghĩa nếu con người đạt tốc độ tối đa rồi chịu thương tích nặng chỉ vì không thể dừng lại", Bundle cho hay.

Nhà khoa học Jamkrajang đồng tình, cho rằng robot có khả năng ra quyết định độc lập hoặc chuyển hướng tốt hơn trong tương lai sẽ gây ấn tượng hơn nhiều so với tăng tốc tối đa một cách đơn thuần. "Đổi hướng chạy, hoặc vừa chạy vừa ra quyết định như 'tôi sẽ không đâm vào chỗ kia', cũng như giảm tốc. Đó là thứ chúng ta chưa thấy ở robot", bà nêu quan điểm.

cre: vnexpres

Cụ thể, gói GIGA6 có tốc độ 2 Gbps, giá 485.000 đồng mỗi tháng, đi kèm ONT Wi-Fi 7 và một thiết bị Mesh Wi-Fi 7. GIGA7 và GIGA8 có cùng tốc độ, giá lần lượt 500.000 và 515.000 đồng, tương ứng hai và ba thiết bị Mesh Wi-Fi 7. Trong trường hợp chỉ có nhu cầu trải nghiệm Wi-Fi 7, người dùng có thể chọn thuê bao GIGA tốc độ 1 Gbps, giá từ 279.000 đồng.

Với sự tham gia của Viettel, thị trường Internet gia đình tốc độ 2 Gbps hiện có hai nhà cung cấp. Trước đó, FPT đã triển khai loạt gói cước SpeedX2 sử dụng hạ tầng XGS-PON và Wi-Fi 7, tốc độ 2 Gbps cho cả đường tải xuống và lên, giá từ 999.000 đồng mỗi tháng.

Đường truyền tốc độ 2 Gbps, về lý thuyết, có thể chuyển khoảng 250 MB dữ liệu mỗi giây. Chẳng hạn, một tệp dung lượng 10 GB chỉ cần 40 giây để tải lên hoặc xuống trong điều kiện lý tưởng, thay vì vài phút với đường truyền 500 Mbps.

Với gia đình có nhiều người cùng sử dụng Internet, khác biệt dễ nhận thấy hơn khi nhiều thiết bị đồng thời xem video độ phân giải cao, tải dữ liệu, chơi game hoặc sao lưu ảnh, video lên đám mây mà ít phải chia sẻ băng thông với nhau.

Đứng sau các đường truyền Internet tốc độ cao là sự kết hợp giữa hạ tầng cáp quang và công nghệ Wi-Fi thế hệ mới. Cả hai nhà mạng đều cho biết sử dụng XGS-PON - công nghệ truyền dẫn cáp quang có khả năng cung cấp tốc độ lý thuyết đến 10 Gbps cho cả chiều tải xuống và lên, tạo nền tảng để các nhà mạng triển khai các gói Internet tốc độ cao hơn.

Khi nhu cầu sử dụng Internet tăng và mỗi gia đình có nhiều thiết bị kết nối cùng lúc, việc nâng băng thông giúp đáp ứng tốt hơn tác vụ như xem video chất lượng cao, chơi game, sao lưu dữ liệu hoặc tải tệp dung lượng lớn.

Ngoài ra, Wi-Fi 7 cũng là yếu tố cạnh tranh. Đây là thế hệ wifi thương mại mới nhất, tập trung vào việc tăng tốc độ tải dữ liệu, cải thiện khả năng kết nối nhiều thiết bị đồng thời và nâng độ ổn định của mạng không dây.

Theo chuyên gia Viettel, Wi-Fi 7 có tốc độ lý thuyết tới 46 Gbps, cao hơn nhiều lần Wi-Fi 6. Chuẩn cũng hỗ trợ các kênh truyền rộng hơn và cho phép thiết bị sử dụng đồng thời nhiều băng tần, qua đó tăng hiệu quả kết nối.

"Những cải tiến này đặc biệt có ý nghĩa trong gia đình có nhiều thiết bị cùng truy cập Internet, như điện thoại, máy tính, TV, camera, thiết bị nhà thông minh", đại diện Viettel cho biết, thêm rằng Wi-Fi 7 cũng phù hợp với các nhu cầu cần nhiều băng thông như xem video độ phân giải cao, chơi game trực tuyến và ứng dụng thực tế ảo.

Dù đưa ra mức 2 Gbps, đây là tốc độ trên lý thuyết và dành cho kết nối trong nước. Các nhà mạng đều không cam kết về băng thông quốc tế cho các gói cước này. Tốc độ khi truy cập máy chủ hoặc dịch vụ đặt ở nước ngoài thường khó đạt 2 Gbps. Ngoài ra, trải nghiệm còn phụ thuộc vào tuyến kết nối quốc tế, máy chủ đích và lưu lượng từng lúc.

Thời gian qua, các nhà cung cấp mạng cố định tại Việt Nam liên tục thay đổi về mức giá và băng thông cho người dùng. Hồi đầu năm, cả ba nhà mạng lớn đồng loạt tăng giá cước Internet cố định. Người đăng ký Internet cố định sẽ phải trả ít nhất 195.000 đồng mỗi tháng, tăng từ mức 180.000 đồng trước đây.

Vài tháng sau, nhà mạng tiếp tục chạy đua về công nghệ và tốc độ, đưa đường truyền 1 Gbps trở nên phổ biến và dần mở rộng lên 2 Gbps như hiện nay. Theo thống kê của Ookla SpeedTest, mạng băng rộng cố định của Việt Nam liên tục cải thiện về tốc độ và thứ bậc. Số liệu tính đến tháng 7 cho thấy Việt Nam đứng thứ 7 thế giới với tốc độ hơn 300 Mbps

Nhân sự kiện hợp tác với Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) ngày 25/8 ở Hà Nội, ông Lâm Trung Quân, Giám đốc quốc gia Canva Việt Nam, chia sẻ với VnExpress về những thay đổi của thị trường sáng tạo số, tác động của AI đến người làm nội dung và yêu cầu đặt ra với giáo dục thời kỳ mới.

- Vì sao Canva quyết định có mặt chính thức tại thị trường Việt Nam lúc này?

- Người dùng Việt Nam đã sử dụng Canva từ lâu. Đó là tín hiệu rõ nhất cho thấy thị trường đã sẵn sàng cho một sự đầu tư nghiêm túc hơn, thay vì chỉ dừng ở một sản phẩm được tiếp cận và sử dụng tự phát.

Việt Nam là một trong những nền kinh tế sáng tạo tăng trưởng nhanh trong khu vực, với lượng thiết kế được tạo ra mỗi tháng rất lớn. Trước khi hiện diện chính thức, chúng tôi đã dành nhiều tháng phân tích hành vi của người dùng, làm việc với các đối tác và chính quyền địa phương, trong đó có thỏa thuận hợp tác với TP HCM cuối 2025. Chúng tôi cũng trò chuyện trực tiếp với cộng đồng nhà sáng tạo, giáo viên và doanh nghiệp nhỏ để hiểu nhu cầu thực tế.

Những gì quan sát được cho thấy nhu cầu công cụ sáng tạo tại Việt Nam không chỉ nằm ở việc làm ra thiết kế đẹp, mà còn ở khả năng tạo nội dung nhanh, phù hợp với bối cảnh địa phương và phục vụ trực tiếp cho công việc. Đây là thay đổi quan trọng, bởi sáng tạo số đang dần trở thành một kỹ năng phục vụ công việc hàng ngày của nhiều nhóm người dùng, thay vì một lĩnh vực chuyên môn riêng biệt.

- Vậy người dùng Việt khác biệt thế nào, và những khác biệt đó nói lên điều gì về thị trường?

- Điểm đáng chú ý nhất là người dùng Việt Nam không chỉ tiêu thụ nội dung mà còn tạo ra rất nhiều nội dung. Đây là thị trường có cộng đồng người dùng trẻ, sử dụng thiết bị di động nhiều và làm nội dung nhiều cho mạng xã hội cũng như hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ.

Bối cảnh đó khiến nhu cầu sáng tạo không còn chỉ đến từ các nhà thiết kế chuyên nghiệp, mà còn một lực lượng rất lớn những người không xem họ là nhà thiết kế nhưng vẫn làm nội dung mỗi ngày. Họ có thể là chủ cửa hàng nhỏ cần hình ảnh quảng bá, giáo viên chuẩn bị tài liệu giảng dạy hay một cá nhân xây dựng thương hiệu trên mạng xã hội.

Một điểm khác là yếu tố văn hóa và ngôn ngữ. Người dùng muốn những công cụ và tài nguyên phản ánh đúng cách họ giao tiếp, những dịp lễ, văn hóa, bối cảnh kinh doanh tại Việt Nam. Có nghĩa, khi các nền tảng toàn cầu phát triển ở Việt Nam, dịch sang tiếng Việt chưa đủ. Họ phải hiểu cách người Việt sử dụng sản phẩm và những loại nội dung thực sự cần.

Chẳng hạn, chúng tôi bổ sung hơn 500 font chữ tiếng Việt cùng các mẫu thiết kế và học liệu gắn với văn hóa, lễ hội và bối cảnh kinh doanh trong nước. Nhưng rộng hơn câu chuyện sản phẩm, tôi cho rằng đây là dấu hiệu cho thấy thị trường sáng tạo số Việt Nam đang trưởng thành. Người dùng không còn chỉ tìm kiếm một công cụ có sẵn mà bắt đầu kỳ vọng nó phải phù hợp với nhu cầu và văn hóa.

- Khi ai cũng có thể tạo ra một thiết kế, một video hay một nội dung tương đối hoàn chỉnh nhờ AI, kỹ năng của người làm sáng tạo sẽ giữ vai trò gì?

- AI đang giúp hạ thấp đáng kể rào cản để bước vào lĩnh vực sáng tạo. Một người trước đây không có kỹ năng thiết kế giờ có thể làm sản phẩm tương đối chuyên nghiệp trong thời gian ngắn.

Nhưng tôi không nghĩ điều đó đồng nghĩa kỹ năng sáng tạo không còn cần thiết. Khi mọi thứ trở nên dễ hơn, khả năng xác định mình muốn làm điều gì, vì sao và đánh giá sản phẩm có phù hợp hay không lại càng quan trọng. AI có thể giúp một người thực hiện ý tưởng nhanh hơn, nhưng ý tưởng, bối cảnh, bản sắc và khả năng đánh giá vẫn cần con người.

Điều này cũng thúc đẩy sự thay đổi trong cách chúng ta nhìn nhận kỹ năng thiết kế. Trước đây, một phần giá trị nằm ở khả năng sử dụng phần mềm. Trong tương lai, giá trị có thể dịch chuyển nhiều hơn sang khả năng tư duy, xây dựng ý tưởng, kể chuyện và đưa ra quyết định sáng tạo. Đây vừa là cơ hội vừa là thách thức.

Cơ hội là nhiều người hơn có thể tham gia vào nền kinh tế sáng tạo. Thách thức là tốc độ thay đổi công nghệ đòi hỏi đầu tư R&D liên tục, cạnh tranh trong ngành cũng sôi động hơn, và chúng tôi phải đảm bảo AI hỗ trợ chứ không thay thế tư duy sáng tạo của con người. Điều này sẽ giúp họ giữ được sự tin cậy và bản sắc trong từng sản phẩm.

- Từ góc độ đó, giáo dục cần thay đổi ra sao khi AI đã trở thành một phần của quá trình?

- Giáo dục là một trong ba trụ cột chiến lược của Canva tại Việt Nam, bên cạnh kinh tế và văn hóa.

Tôi cho rằng mục tiêu không nên chỉ là dạy học sinh sử dụng một công cụ AI cụ thể. Điều quan trọng là giúp các em hiểu cách khai thác công nghệ trong tư duy, sáng tạo và giải quyết vấn đề. Với giáo viên cũng vậy. Công cụ hỗ trợ soạn bài hoặc tạo tài liệu nhanh hơn, nhưng giáo viên vẫn là người quyết định nội dung nào phù hợp với học sinh, cách tổ chức lớp học và mục tiêu của bài giảng.

Đó là lý do chúng tôi quan tâm đến việc đo lường không chỉ số lượng giáo viên hay học sinh đăng ký sử dụng công cụ, mà cả mức độ công nghệ thực sự thay đổi cách dạy và học. Nếu có thêm hàng trăm nghìn tài khoản nhưng phương pháp giảng dạy không thay đổi, đó chưa phải kết quả mà chúng tôi hướng tới.

Tôi nghĩ giáo dục sẽ là một trong những nơi thể hiện rõ nhất sự thay đổi do AI mang lại. Nếu muốn công nghệ đi vào lớp học, phải bắt đầu từ người đứng lớp. Một giáo viên được trang bị tốt không chỉ sử dụng AI cho công việc mà còn giúp nhiều thế hệ học sinh hình thành cách làm việc với công nghệ.

Canva dự kiến cùng các đối tác đào tạo khoảng 30.000 giáo viên tại Việt Nam. Nội dung kéo dài tám giờ, từ thiết kế bài giảng tương tác đến sử dụng AI trong dạy học. Bên cạnh giúp giáo viên "biết dùng Canva", chương trình hướng đến việc mang những kỹ năng đó vào lớp học, bài giảng thực tế.

- Sau thời gian tìm hiểu để chính thức hoạt động tại Việt Nam, ông nhận thấy thị trường sáng tạo số trong nước đang thiếu điều gì để phát triển nhanh hơn?

- Việt Nam sẵn có một cộng đồng người dùng rất năng động và nhu cầu sáng tạo lớn. Điều tiếp theo là tiếp tục đầu tư vào kỹ năng số, đặc biệt khả năng sử dụng những công cụ mới một cách có trách nhiệm và hiệu quả. Chúng ta cũng cần có thêm điều kiện để doanh nghiệp nhỏ, giáo viên, học sinh và các nhà sáng tạo tiếp cận công nghệ mà không bị giới hạn bởi chi phí hay thiếu hụt kỹ năng.

Một yếu tố khác là nội dung và công cụ phải phù hợp thị trường địa phương. Với những nền tảng toàn cầu, sự hiện diện tại Việt Nam không nên được hiểu là cung cấp một sản phẩm đã có sẵn, mà cần là quá trình học hỏi từ người dùng và xây dựng cùng hệ sinh thái trong nước.

Việt Nam cũng có thể có vị trí lớn hơn trong bức tranh sáng tạo số của Đông Nam Á. Khu vực có dân số trẻ và tốc độ số hóa nhanh, ngày càng đóng vai trò quan trọng trong chiến lược toàn cầu của Canva. Điều chúng tôi quan tâm không chỉ quy mô người dùng, mà cả cách xây dựng quan hệ sâu hơn với chính phủ, giáo dục và cộng đồng sáng tạo địa phương.

Việt Nam là phép thử quan trọng cho cách tiếp cận này. Nếu mô hình tạo ra hiệu quả, chúng tôi có thể nhân rộng kinh nghiệm sang các thị trường tương tự trong khu vực

Công nghệ mang tên SweepLED do giáo sư Han Jun thuộc Khoa máy tính - Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc (KAIST) dẫn dắt, hợp tác cùng Đại học Quốc gia Singapore (NUS) và Đại học Quản lý Singapore (SMU). Kết quả nghiên cứu đã được báo cáo tại Hội nghị Quốc tế về Máy tính Di động (ACM MobiSys 2026) hồi tháng 6.

Khác với các phương pháp truyền thống vốn yêu cầu người dùng tự soi đèn pin tìm điểm phản quang hoặc sử dụng camera quét hồng ngoại, vốn tốn thời gian và dễ nhầm lẫn với bề mặt kim loại, thủy tinh hay nhựa bóng, SweepLED giải quyết bài toán nhờ thuật toán deep learning.

Theo Tom's Hardware, phụ kiện có thiết kế dạng lưới đèn LED, dễ dàng hít bằng nam châm vào mặt lưng smartphone. Khi hoạt động, hệ thống đèn liên tục thay đổi hướng chiếu sáng. Ánh sáng phản xạ từ các vật dụng thông thường sẽ di chuyển hoặc biến mất theo góc chiếu. Tuy nhiên, do cấu trúc quang học phức tạp gồm nhiều lớp thấu kính, khẩu độ và cảm biến ảnh, ống kính camera sẽ tạo ra một mô hình phản xạ ánh sáng rất đặc trưng khi chiếu từ nhiều góc độ khác nhau.

Ứng dụng AI cài trên điện thoại sẽ phân tích biến đổi của mô hình phản xạ theo thời gian thực thay vì chỉ nhận diện một điểm sáng đơn lẻ. Trong thử nghiệm thực tế trên 30 vật dụng sinh hoạt quen thuộc như sạc điện thoại, đồng hồ báo thức, điều khiển từ xa và đồ trang trí, SweepLED đạt độ chính xác 93,9%, cho kết quả trong chưa đầy 5 giây.

Tình trạng lắp đặt camera quay lén tại các khu vực riêng tư như nhà vệ sinh, phòng thay đồ, nhà thuê hay phòng khách sạn đang trở thành nhức nhối tại nhiều quốc gia. Giáo sư Han Jun nhận định việc kết hợp phần cứng chi phí thấp với AI tạo ra một công cụ bảo vệ riêng tư tiện lợi, giúp ngay cả người không am hiểu công nghệ cũng có thể tự bảo vệ bản thân. Tuy nhiên, thời gian thương mại hóa phụ kiện chưa được nhóm nghiên cứu đề cập.

Các chuyên gia cũng lưu ý công cụ có chi phí 7 USD này chỉ hỗ trợ phát hiện camera ẩn tại chỗ. Thiết bị không thể ngăn chặn rủi ro từ hàng chục nghìn camera an ninh hổng bảo mật đang phát trực tiếp dữ liệu công khai trên toàn cầu, hay sự phổ biến của các loại kính thông minh có khả năng ghi hình lén.

Theo công ty nghiên cứu thị trường Smart Analytics Global (SAG), Trung Quốc chiếm 97% số robot hình người xuất xưởng nửa đầu năm nay. Cụ thể, sản lượng toàn cầu tính đến hết tháng 6 đạt 19.100 robot, tăng 272% so với cùng kỳ năm trước, với 5 công ty hàng đầu đều đến từ Trung Quốc.

Vị trí dẫn đầu "đổi chủ" khi Agibot thế chỗ Unitree để đứng số một với 8.400 robot, Unitree xếp thứ hai với 5.900 robot. Năm ngoái, hai công ty này áp đảo thị trường khi xuất xưởng hơn 5.000 robot mỗi hãng. Những cái tên nổi bật khác gồm Galbot, UBTech, Leju, cũng sản xuất vài trăm robot hình người hoặc hơn mỗi năm.

Vậy ai đang mua lượng robot hình người hùng hậu này? Một số người tiêu dùng mua để trải nghiệm, các công ty mua với mục đích biểu diễn hoặc làm việc, trong khi trường đại học mua phục vụ giáo dục và nghiên cứu. Nhưng theo Financial Times, nhiều hãng robot hình người Trung Quốc đang kiếm phần lớn doanh thu từ bán sản phẩm cho những trung tâm đào tạo được chính phủ hậu thuẫn.

Khi bỏ ra 159.800 nhân dân tệ (23.680 USD) để mua phiên bản nữ của robot đồng hành U1 Pro do công ty UBTech chế tạo, nhà đầu tư Song ở Bắc Kinh biết rằng nó sẽ không nấu ăn hay lau nhà. Với anh, điều quan trọng là trở thành một trong những cá nhân đầu tiên ở Trung Quốc sở hữu robot hình người dành cho người tiêu dùng.

Yang, người đam mê công nghệ 30 tuổi đến từ tỉnh Vân Nam, cũng mua robot U1 Pro phiên bản nữ với lý do tương tự. "Tôi thường xuyên mua thiết bị tự động và sản phẩm công nghệ mới nổi", anh nói với SCMP, thừa nhận bản thân "không kỳ vọng quá cao".

Với nhiều người mua sớm như Song và Yang, sức hút không nằm ở tính tiện dụng hàng ngày mà là đón đầu công nghệ tiên tiến.

UBTech cho biết, dòng sản phẩm U1 đã nhận được 13.361 đơn đặt hàng tính đến 30/6, chưa đầy một tháng sau khi mở bán trước, dự kiến bắt đầu giao hàng ngày 16/9. Dòng sản phẩm gồm ba mẫu Lite, Pro, Ultra, từ loại chỉ có một phần cơ thể đến robot hình người kích thước đầy đủ, với giá dao động khoảng 119.800-990.000 nhân dân tệ (17.820-147.270 USD). Theo UBTech, chúng được thiết kế chủ yếu để làm bạn đồng hành cảm xúc với khả năng biểu lộ nét mặt, tương tác bằng giọng nói và trò chuyện nhờ AI.

Ngoài phục vụ người tiêu dùng thông thường, robot hình người cũng có thể biểu diễn hoặc làm việc cho những công ty có nhu cầu. Ví dụ, tại Nhật Bản, hãng Japan Airlines triển khai thử nghiệm robot hình người từ đầu tháng 5 như một giải pháp lâu dài cho tình trạng thiếu hụt lao động. Đội robot này do công ty Unitree sản xuất, giúp vận chuyển hành lý và hàng hóa của hành khách tại sân bay Haneda, nơi phục vụ hơn 60 triệu lượt khách mỗi năm.

Startup Matrix Robotics tại Thượng Hải sản xuất robot hình người AI. Sản phẩm chủ lực Matrix-3 có giá 99.000 USD, cao gần 1,7 m và trang bị bàn tay có khả năng thực hiện những chuyển động tinh vi. Theo nhà sáng lập kiêm CEO Allen Zhang, công ty đã nhận khoảng 1.000 đơn đặt hàng, bao gồm các chuỗi cà phê và khách sạn. Tính đến đầu tháng 6, Matrix mới chỉ sản xuất vài trăm robot Matrix-3, nhưng công ty cho biết có thể giao 5.000 robot ngay trong năm nay, tùy vào số lượng đơn đặt hàng.

Startup EngineAI tại Thâm Quyến cho biết, ngoài biểu diễn như nhảy múa hay đấm bốc, robot hình người kích thước thật của họ cũng có thể làm bảo vệ và hướng dẫn viên bảo tàng. Phiên bản cơ bản có giá 180.000 nhân dân tệ (26.600 USD). "Bước tiếp theo là chuyển sang các tình huống thực tế hơn", Issac Li, người đứng đầu bộ phận marketing của EngineAI, nói với AP.

Trong khi đó, theo CNBC, gần 3/4 doanh thu robot hình người của Unitree trong 9 tháng đầu năm 2025 đến từ lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu, với bên mua là trường đại học và tổ chức khác.

Những trường hợp sử dụng trên có thể không chiếm đa số. Georg Stieler, nhà phân tích robot chuyên tư vấn cho doanh nghiệp Trung Quốc, chia sẻ với Reuters, 50-70% robot hình người xuất xưởng năm nay có thể được đưa vào trung tâm thay vì làm việc thực sự.

Những trung tâm này thường do chính quyền địa phương và nhà sản xuất robot đồng tài trợ, tạo ra dữ liệu huấn luyện rồi bán lại cho chính các hãng robot để cải tiến công nghệ. Chỉ một phần nhỏ dữ liệu được bán cho doanh nghiệp ngoài lĩnh vực robot, chẳng hạn nhà sản xuất ôtô, để dùng trong dây chuyền lắp ráp.

Theo kế hoạch phát triển lĩnh vực robot hình người, Trung Quốc khuyến khích chính quyền địa phương xây dựng các trung tâm huấn luyện quy mô lớn, nơi con người "dạy" robot cách thực hiện nhiệm vụ vật lý thông qua điều khiển từ xa. Điều này góp phần thúc đẩy làn sóng startup robot, với gần 370 startup ra đời trong hai năm qua.

"Mô hình này lan rộng nhanh chóng vì giúp giảm chi phí xây dựng cơ sở vật chất, mua sắm thiết bị và tổ chức đội ngũ điều khiển từ xa", Poe Zhao, nhà phân tích độc lập về Trung Quốc kiêm nhà sáng lập nền tảng phân tích công nghệ Hello China Tech, giải thích.

Theo công ty tư vấn Interact Analysis, tính đến tháng 6, hơn 90 trung tâm đào tạo đã được thành lập hoặc đang xây dựng trên khắp Trung Quốc. Các trung tâm hàng đầu cho biết, họ tạo ra hơn 10 triệu điểm dữ liệu mỗi năm. Giá cả khác nhau, nhưng một người bán tiết lộ với Financial Times, mức giá cho dữ liệu huấn luyện điệu nhảy robot 5 phút có thể lên tới một triệu nhân dân tệ (148.000 USD).

Làn sóng xây trung tâm đào tạo cũng đang định hình lại các dự báo của ngành. Ngân hàng Morgan Stanley đã nâng ước tính về số lượng robot hình người Trung Quốc được bàn giao năm 2026 từ 28.000 lên 50.000, với lý do nhu cầu mua hàng từ chính quyền địa phương và người dùng thương mại cao hơn dự kiến.

Với nhà sản xuất và nhà phân phối robot, trung tâm đào tạo mang tới nguồn thu đáng kể trong bối cảnh nhu cầu thương mại còn hạn chế. Công ty Leju tại Thâm Quyến cho biết, trung tâm đào tạo chiếm 45% doanh số bán robot hình người Kuavo chủ lực của hãng năm ngoái, trở thành nguồn doanh thu lớn nhất.

UBTech tiết lộ nhận được 140 triệu nhân dân tệ (21 triệu USD) giá trị đơn hàng từ các trung tâm đào tạo do chính phủ hậu thuẫn năm 2025. Dù vẫn thua lỗ, công ty cho biết đơn giao robot chiếm 41% trong tổng doanh thu 2 tỷ nhân dân tệ năm ngoái, và kỳ vọng đơn đặt hàng từ chính phủ sẽ thúc đẩy tăng trưởng hơn nữa trong năm nay.

Những người ủng hộ lập luận, trung tâm đào tạo sẽ giúp xây dựng ngành robot và chuỗi cung ứng, dẫn chứng ví dụ về xe điện và pin mặt trời - những lĩnh vực Trung Quốc đang thống trị sau khi đơn đặt hàng của chính phủ giúp thúc đẩy nhu cầu ban đầu.

Với chính quyền địa phương, mô hình này giúp thu hút đầu tư, nhân tài và chuỗi cung ứng đến những khu vực mà nguồn thu từ bán đất đang giảm. Một số trung tâm cũng góp phần thúc đẩy kinh tế và giáo dục bằng cách tuyển sinh viên làm người huấn luyện robot, cung cấp tour tham quan thu phí dành cho trẻ em, thanh thiếu niên trong kỳ nghỉ.

Tuy nhiên, mô hình mua bán robot - dữ liệu của trung tâm đào tạo cũng đặt ra nhiều nghi vấn. Một câu hỏi còn bỏ ngỏ là dữ liệu thu được có tương xứng với số tiền đầu tư hay không.

Marco Wang, nhà phân tích tại công ty nghiên cứu Interact Analysis, đánh giá dữ liệu từ trung tâm "không hữu ích 100%" vì robot không hoạt động trong môi trường thực. "Ứng dụng thực tế, dây chuyền sản xuất và kho hàng thực tế luôn khác với kịch bản", Wang nói.

Quản lý cấp cao tại một trung tâm đào tạo ở miền bắc Trung Quốc tiết lộ, dữ liệu của mỗi hãng sản xuất robot chỉ có thể được chính hãng đó sử dụng, gây lo ngại về khả năng tương thích. Bà nói thêm, trung bình chỉ hai hoặc ba giờ dữ liệu từ một ca huấn luyện 8 giờ thực sự hữu dụng.

Giới đầu tư cũng đặt câu hỏi, liệu hoạt động mua sắm do chính phủ thúc đẩy có thể dẫn đến nhu cầu thương mại thực sự hay không. "Điều này làm mờ đi ranh giới giữa nhu cầu độc lập và nhu cầu phát sinh trong hệ sinh thái được chính sách hỗ trợ", nhà phân tích Zhao nhận định.

"Mô hình này rất khó tồn tại lâu dài. Nếu nhà sản xuất không chứng minh được robot của họ có thể triển khai trên quy mô lớn trong các nhà máy, giới đầu tư sẽ bắt đầu đánh giá lại trong năm tới", một nhà đầu tư nhận định

Đầu tháng 7, Andy Fang, nhà đồng sáng lập DoorDash, cho biết công ty giao đồ ăn này đang chuyển "công việc cấp thấp" cho Kimi K2.6, mô hình của startup Trung Quốc Moonshot AI, và chỉ dùng Claude Fable của startup Mỹ Anthropic cho "những công việc khó nhất". Ông chia sẻ trên X, cách phối hợp mới mang lại hiệu quả "vượt trội với chi phí thấp hơn trước", khi công ty luôn dùng mô hình tiên tiến từ Anthropic.

Tập đoàn kỹ thuật Siemens (Đức) cũng nói với Financial Times rằng họ muốn có "sự linh hoạt" nên đã sử dụng đồng thời nhiều mô hình, gồm sản phẩm từ startup DeepSeek và Z.ai (Zhipu AI) của Trung Quốc, Nvidia và các phòng thí nghiệm tiên tiến của Mỹ, startup AI Mistral của Pháp.

Một số công ty thậm chí chuyển hoàn toàn sang mô hình Trung Quốc. Chẳng hạn từ tháng 6, Lindy, có trụ sở tại San Francisco, đã ngừng sử dụng Claude, chuyển sang V4 của DeepSeek.

"Chúng tôi thấy đường cong chi phí đi xuống, gần như rơi thẳng đến đáy", Flo Crivello, CEO Lindy, nói với CNBC và ca ngợi đây là sự thay đổi "mang tính đột phá", giúp công ty tiết kiệm hàng triệu USD nhưng vẫn cải thiện hiệu suất trong nhiều nhiệm vụ cốt lõi.

Theo Financial Times, sự thay đổi này một phần bắt nguồn từ việc các công ty AI Mỹ, bao gồm Anthropic và OpenAI, chuyển một số dịch vụ doanh nghiệp từ đăng ký trọn gói sang tính theo mức sử dụng, khiến chi phí tăng đáng kể.

Các sản phẩm hàng đầu của Trung Quốc cũng đang tiến bộ nhanh, đặc biệt về lập trình. GLM-5.2 do Z.ai phát hành hồi tháng 6 được nhiều chuyên gia công nghệ ở Thung lũng Silicon đánh giá cao, nhận xét khoảng cách giữa mô hình Mỹ và Trung Quốc đang thu hẹp.

"Doanh nghiệp có động lực để chuyển một phần khối lượng công việc sang mô hình rẻ hơn. Tại sao phải trả cao cho mô hình của Anthropic, OpenAI, khi sản phẩm Trung Quốc nhìn chung vẫn đáp ứng nhiều công việc mà bạn cần?", Sam Bresnick, nhà nghiên cứu tại Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi thuộc Đại học Georgetown, nói.

Một điểm hấp dẫn của nhiều mô hình AI hàng đầu Trung Quốc là chúng thuộc loại trọng số mở, tức công khai tham số dùng trong quá trình đào tạo, cho phép người khác tải xuống và sửa đổi. Theo Vipul Ved Prakash, nhà đồng sáng lập kiêm CEO công ty dịch vụ đám mây Together AI, những mô hình trọng số mở tốt nhất rẻ hơn 10-60 lần so với mô hình độc quyền tương đương.

"Rất nhiều việc có thể thực hiện bằng mô hình cũ hơn, kém hơn, hoặc mô hình ngôn ngữ nhỏ", chuyên gia phân tích công nghệ Jack Gold, nhà sáng lập J.Gold Associates, giải thích với AFP. Ông nói thêm, dù AI rất hữu ích, doanh nghiệp chịu nhiều áp lực và không thể trả cho AI mức lương gấp đôi nhân viên.

Trước tình hình đó, các công ty Mỹ cũng bắt đầu hành động. "Tôi hơi do dự nếu gọi đây là cuộc chiến giá vì vẫn chưa đến mức đó. Nhưng chắc chắn đang có sự cạnh tranh về giá nhằm thu hút thêm người dùng", Gold nhận định.

Đầu tháng 7, OpenAI phát hành GPT-5.6 gồm ba phiên bản Sol, Terra và Luna với hiệu năng, mức giá khác nhau. Theo TechCrunch, Sol là sản phẩm chủ lực, được giới thiệu là AI mạnh nhất của công ty đến nay với khả năng tác nhân trong lập trình, sinh học và an ninh mạng tăng đáng kể. Xét theo token - đơn vị dữ liệu đầu vào cơ bản của mô hình AI, Sol yêu cầu 5 USD cho mỗi triệu token đầu vào và 30 USD mỗi triệu token đầu ra. Terra là lựa chọn tầm trung, phù hợp sử dụng hàng ngày với chi phí bằng một nửa. Luna có tốc độ nhanh và chi phí thấp, mỗi triệu token đầu vào và đầu ra tốn lần lượt 1 và 6 USD.

Ngày 14/7, CEO OpenAI Sam Altman viết trên X: "GPT-5.6 Sol rẻ bằng nửa và trong nhiều trường hợp, dùng token hiệu quả gấp khoảng hai lần Fable khi hoàn thành cùng một tác vụ", khẳng định thêm công ty "rất sẵn lòng" cung cấp mô hình chủ lực này với giá chỉ bằng 1/4.

Đến 30/7, OpenAI thông báo giảm giá Luna tới 80%, đưa nó trở thành một trong những mô hình tiên tiến rẻ nhất thị trường, tính cả mô hình từ Trung Quốc. Phiên bản tầm trung, GPT-5.6 Terra, cũng giảm giá 20%.

"Khi chi phí cho trí tuệ nhân tạo hữu ích giảm, nhiều công việc trở nên đáng làm hơn. Khi mức độ ứng dụng tăng, chúng tôi sẽ có thêm doanh thu, phản hồi thực tế và hiểu rõ hơn về nhu cầu thị trường, nhờ đó tiếp tục đầu tư vào thế hệ nghiên cứu và hạ tầng tiếp theo", OpenAI cho biết.

Anthropic, đối thủ của OpenAI, cũng ra mô hình Claude Opus 5 cuối tháng 7, giới thiệu sản phẩm có "trí tuệ tiên tiến" với giá chỉ bằng nửa Claude Fable 5, mô hình mạnh nhất của công ty. Cụ thể, Opus 5 yêu cầu 5 USD cho mỗi triệu token đầu vào và 25 USD mỗi triệu token đầu ra. Tuần trước, công ty hủy kế hoạch tăng giá Sonnet 5, vốn dự kiến có hiệu lực từ tháng 9.

Logo ứng dụng AI Claude của Anthropic trên điện thoại. Ảnh: Lưu Quý

Theo chỉ số giá token trên nền tảng Silicon Data, các động thái trên giúp khách hàng giảm gần 1/4 số tiền phải trả cho mô hình hàng đầu của Mỹ từ giữa tháng 7. Điều này cũng đánh dấu sự chuyển đổi đang diễn ra tại các công ty AI của quốc gia phương Tây, từ tập trung phát triển mô hình "đóng" độc quyền và cạnh tranh gay gắt về hiệu năng, sang chú trọng hơn đến giá.

Ngoài OpenAI và Anthropic, một số công ty AI Mỹ cũng đang nỗ lực cạnh tranh trên phương diện này. SpaceXAI của Elon Musk hạ mức phí cho một số mô hình Grok, trong khi gã khổng lồ mạng xã hội Meta vừa ra sản phẩm giá phải chăng Muse Spark 1.2 đầu tháng 8.

Leo Feng, nhà sáng lập hệ điều hành tác nhân Cola.App của Trung Quốc, nhận định giảm giá là "xu hướng tất yếu" và có thể dẫn đến sự bùng nổ ứng dụng "hạ nguồn". Trong khi đó, chuyên gia Max Liu của nền tảng tác nhân LobeHub, coi cuộc cạnh tranh quốc tế về giá là "điều tốt cho toàn thế giới".

"Trí tuệ nhân tạo càng rẻ càng tốt", Liu nói.

Cre: vnexpres

SCMP đưa tin Cơ quan Vũ trụ có người lái Trung Quốc (CMSA) hôm 23/8 thông báo hoãn nhiệm vụ Hằng Nga 7 sau khi tiến hành một đánh giá toàn diện nhằm tuân thủ nguyên tắc an toàn và độ tin cậy.

"Nhiệm vụ Hằng Nga 7 không đáp ứng được các điều kiện phóng và không thể tiến hành trong khung thời gian dự kiến năm nay", Xinhua trích thông báo của CMSA.

Theo dự kiến, tàu Hằng Nga 7 mang theo tàu quỹ đạo, tàu đổ bộ, xe tự hành và robot nhảy nhằm tìm kiếm băng nước gần cực nam Mặt Trăng sẽ phóng bằng tên lửa Trường Chinh 5 từ trung tâm phóng tàu vũ trụ Văn Xương ở tỉnh Hải Nam phía nam Trung Quốc sớm nhất vào ngày 24/8.

Trước đó, Viện Nghiên cứu Thiên văn Quốc gia Thái Lan (Narit), đơn vị phát triển thiết bị khoa học trên tàu Hằng Nga 7, thông báo nhiệm vụ bị hoãn do ảnh hưởng từ bão Narra ở Biển Đông. Bão Narra lưu lại ở vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam, khu tự trị Quảng Tây phía nam Trung Quốc và đảo Hải Nam trong vài ngày qua. Cuối tuần trước, cơ quan khí tượng Hải Nam phát cảnh báo xanh, mức thấp nhất trong thang cảnh báo bão gồm 4 cấp của Trung Quốc.

Theo Space, sau khi phóng, tàu Hằng Nga 7 sẽ đến quỹ đạo Mặt Trăng trong khoảng 5 ngày và mất vài tuần để lập bản đồ vị trí hạ cánh trước khi đưa tàu đổ bộ xuống bề mặt. Tàu đổ bộ chở theo xe tự hành và robot nhảy sẽ đáp xuống vành miệng núi lửa Shackleton rộng 21 km gần cực nam Mặt Trăng. Khu vực này được cho là chứa nhiều băng nước, tập trung ở phần đáy miệng hố chìm trong bóng tối suốt hàng tỷ năm. Nhiệm vụ thành công có thể giúp Trung Quốc dẫn trước Mỹ trong nỗ lực xây dựng căn cứ định cư dài hạn trên Mặt Trăng.

Theo CNN, Trung Quốc và Mỹ đang chạy đua xây dựng khu định cư tại cực nam Mặt Trăng, nơi có nguồn băng nước dồi dào trong những miệng núi lửa khuất bóng vĩnh cửu. Dù Mỹ phát hiện và bắt đầu ước tính quy mô của nguồn băng nước bằng cảm biến từ xa trên vệ tinh quay quanh quỹ đạo, nước này vẫn chưa phóng thành công tàu thăm dò khoan tìm tài nguyên.

Mỹ có một số tàu vũ trụ đang hướng tới cùng khu vực Mặt Trăng như tàu Hằng Nga 7 trong thời gian tới. Công ty Astrobotic Technologies có trụ sở tại Pittsburgh có thể phóng tàu đổ bộ Griffin tới cực nam Mặt Trăng sớm nhất cuối năm 2026. Công ty Blue Origin của Jeff Bezos cũng lên kế hoạch đưa hai tàu đổ bộ robot lên Mặt Trăng vào năm sau, một trong số đó có thể bao gồm xe tự hành VIPER, một robot thăm dò mà NASA đặc biệt thiết kế để tìm kiếm băng nước và tài nguyên khác.

Băng nước là tài nguyên có giá trị lớn đối với công cuộc khám phá không gian sâu và xây dựng căn cứ Mặt Trăng do có thể biến đổi thành không khí để hít thở, nước uống hoặc thậm chí nhiên liệu tên lửa. James Head, giáo sư danh dự tại Đại học Brown từng trong chương trình Apollo của NASA, cho biết giới nghiên cứu vẫn chưa xác định rõ số lượng băng nước ở cực nam Mặt Trăng có đủ phục vụ những mục đích trên hay không. Theo ông, nhiệm vụ Hằng Nga 7 có thể giải đáp câu hỏi với các thí nghiệm thăm dò và kiểm tra.

Cre: vnexpres

Tại hội nghị phổ biến Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân ngày 21/8, Thượng tá Nguyễn Đình Đỗ Thi, Phó trưởng phòng 1, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, đánh giá tình trạng xâm phạm dữ liệu cá nhân diễn biến phức tạp.

Một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng này, theo ông Thi là hoạt động tấn công mạng. Trong sáu tháng đầu năm, hệ thống giám sát của VNCERT ghi nhận khoảng hai triệu cảnh báo tấn công mạng. "Gần 50% cuộc tấn công này có gắn với AI, chủ yếu nhằm tự động hóa quá trình dò quét lỗ hổng, lây nhiễm mã độc và xâm nhập hệ thống", ông nói. Theo ông, việc ứng dụng AI khiến tốc độ và quy mô tấn công tăng lên, đồng thời gây thêm khó khăn cho công tác điều tra, phát hiện và phòng ngừa.

Trên thế giới, sự phát triển của AI cũng được đánh giá là một trong những nguy cơ lớn với an ninh mạng. Trong công bố hồi tháng 7, nhóm chuyên gia từ công ty bảo mật đám mây Sysdig (Mỹ) cũng phát hiện một tác nhân AI tấn công mạng bằng mã độc tống tiền mà không cần con người. Chúng có thể thực hiện toàn bộ quá trình diễn ra tự động bao gồm đột nhập, đánh cắp thông tin xác thực, xâm nhập sâu hơn vào hệ thống, mã hóa và xóa cơ sở dữ liệu sản xuất của công ty trước khi đòi tiền chuộc bằng tiền điện tử.

Bên cạnh tấn công mạng, một vấn đề được A05 nhấn mạnh là hoạt động mua bán và khai thác trái phép dữ liệu cá nhân. Theo thống kê được chia sẻ tại hội nghị, riêng năm 2025, lực lượng chức năng phối hợp với công an các địa phương phát hiện hơn 30 vụ rao bán, chiếm đoạt trái phép, với khoảng 160 triệu bản ghi dữ liệu.

Các dữ liệu bị rao bán có thể bao gồm thông tin cơ bản và những dữ liệu nhạy cảm như tài khoản ngân hàng, thông tin sinh trắc học. Ông Thi dẫn một số vụ án gần đây, trong đó có vụ đường dây mua bán 56 triệu bản ghi dữ liệu tại Thừa Thiên Huế năm 2025, vụ khởi tố đối tượng mua bán 50 triệu dữ liệu tại Nghệ An tháng 7/2026 và vụ một học sinh tại Lâm Đồng bị khởi tố vì tấn công hệ thống để chiếm đoạt, rao bán 20 triệu bản ghi dữ liệu.

Một nguy cơ khác là tình trạng xâm phạm đời tư thông qua các thiết bị kết nối Internet như TV, điện thoại, camera giám sát. Tin tặc có thể lợi dụng lỗ hổng bảo mật để chiếm quyền kiểm soát thiết bị, trích xuất hình ảnh riêng tư nhằm tống tiền hoặc phát tán.

Dữ liệu cá nhân trở thành đầu vào của tội phạm mạng

Nhấn mạnh dữ liệu cá nhân đang trở thành đầu vào của hàng chục loại hình tội phạm mạng, ông cho biết các tổ chức tội phạm có thể mua dữ liệu để xây dựng nhiều kịch bản lừa đảo, bám sát các sự kiện và thông tin cá nhân của nạn nhân nhằm tăng độ tin cậy. Chẳng hạn, kẻ gian có thể từ giả danh công an, ngân hàng, bảo hiểm, giáo viên, bác sĩ, shipper để lừa đảo. Trong giai đoạn 2020-2025, lực lượng chức năng đã triệt phá 24.000 vụ lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng, với số tiền bị chiếm đoạt hơn 40.000 tỷ đồng.

Theo đại diện A05, tình trạng trên xuất phát từ cả nguyên nhân chủ quan và khách quan. Trong đó, người dùng còn có tâm lý chủ quan, dễ chia sẻ giấy tờ tùy thân lên mạng xã hội; trong khi nhiều cơ quan, doanh nghiệp chưa đầu tư tương xứng cho việc bảo vệ dữ liệu. Quy trình quản trị nhân sự tại các vị trí có quyền truy cập kho dữ liệu cũng chưa được kiểm soát chặt, dẫn tới nguy cơ nhân viên sao chép dữ liệu trước khi nghỉ việc.

Năm 2025, Luật An ninh mạng và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân cùng được xây dựng nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý trước các rủi ro mới trên không gian mạng. Luật An ninh mạng có hiệu lực từ 1/7/2026; trong khi Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ 1/1/2026. Hai luật tập trung vào bảo vệ hệ thống thông tin, dữ liệu cá nhân, quyền của chủ thể dữ liệu, trách nhiệm của cơ quan, doanh nghiệp và xử lý các nguy cơ mới như tấn công mạng, AI, dữ liệu xuyên biên giới.

Luật quy định các nhóm hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có xử lý dữ liệu trái pháp luật, sử dụng dữ liệu của người khác để vi phạm pháp luật, mua bán dữ liệu cá nhân và chiếm đoạt, cố ý làm lộ hoặc làm mất dữ liệu.

Hành vi mua bán dữ liệu có thể bị phạt tối đa 10 lần khoản thu có được từ hành vi vi phạm. Vi phạm quy định về chuyển dữ liệu xuyên biên giới có thể bị phạt tối đa 5% tổng doanh thu của năm liền kề trước đó tại Việt Nam, trong khi các hành vi vi phạm khác có thể bị phạt tối đa 3 tỷ đồng, bên cạnh nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự và bồi thường thiệt hại.

Đối với doanh nghiệp, đại diện A05 khuyến nghị trước hết cần rà soát và phân loại toàn bộ dữ liệu đang quản lý, đánh giá rủi ro và mức độ tuân thủ. Việc bảo vệ dữ liệu cần được thực hiện xuyên suốt chuỗi xử lý, từ thu thập, lưu trữ, phân tích đến chuyển giao, đồng thời kiện toàn nhân sự phụ trách bảo vệ dữ liệu và đào tạo thường xuyên cho nhân viên.

Với người dùng, ông Thi đưa ra nguyên tắc "5 không", gồm không chia sẻ thông tin đời tư và giấy tờ nhạy cảm lên mạng; không cắm thiết bị lạ vào máy tính chứa dữ liệu quan trọng; không mở đường link, tệp tin chưa xác thực; không chuyển tiền theo yêu cầu của người lạ; và không tải ứng dụng, nhập thông tin tài chính khi chưa kiểm chứng nguồn gốc.

"Dữ liệu vừa được coi là nguyên liệu vừa được coi là tài sản. Vì vậy là các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cần có trách nhiệm tuân thủ bảo vệ. Bảo vệ dữ liệu cá nhân là một phần không thể tách rời của văn hóa quản trị", ông Thi nhấn mạnh.

Hội nghị phổ biến luật nằm trong khuôn khổ các hoạt động hưởng ứng Ngày An ninh mạng Việt Nam, thu hút gần 800 người tham gia, là đại diện các bộ, ban, ngành, đại sứ quán, cơ quan đại diện ngoại giao nước ngoài, các tổ chức, hiệp hội, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, cùng cộng đồng doanh nghiệp.

Phát biểu khai mạc, Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng A05 nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng hành lang pháp lý, nhằm kiến tạo không gian mạng thiết yếu, phục vụ phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội. Theo ông, cùng với những cơ hội từ nền kinh tế số, các nguy cơ, thách thức về an ninh mạng, lộ lọt dữ liệu, lừa đảo trực tuyến và tội phạm mạng đang ngày càng gia tăng, diễn biến vô cùng phức tạp.

Cre: vnexpres

Hồ Việt Hải, nhà đồng sáng lập kiêm CEO Alternō cho biết, ý tưởng bắt đầu từ câu hỏi liệu Việt Nam có thể tự phát triển một hệ thống lưu trữ điện dài hạn mà không phụ thuộc lithium và các vật liệu dễ cháy.

Sản phẩm mang tên Alternō E, với tế bào pin sử dụng thành phần chính từ muối và vật liệu vô cơ, không dùng lithium, cobalt và dung môi hữu cơ dễ cháy. Hệ thống giới thiệu tại Diễn đàn và Triển lãm Quốc tế về Đổi mới sáng tạo - InnoEx 2026, do Bộ Khoa học và Công nghệ bảo trợ, diễn ra tại TP HCM ngày 19/8.

Theo ông Hải, Việt Nam có nhiều nguồn phát điện, nhưng khoảng trống nằm ở khả năng lưu trữ. Phần lớn hệ thống lưu trữ trên thị trường sử dụng lithium - khoáng sản khan hiếm và không phải quốc gia nào cũng có sẵn. Công nghệ này cũng đặt ra vấn đề về an toàn khi cell lithium dễ phát nổ và bắt lửa.

Sau 18 tháng nghiên cứu, đội ngũ Alternō tạo ra một loại cell pin dùng natri kết hợp beta-alumina, có nguồn gốc từ gốm làm chất điện ly. Đây là vật liệu đặc biệt, rất mỏng, đến mức ánh sáng có thể xuyên qua, nhưng đủ chắc để giữ natri, tức muối, bên trong pin.

Ở nhiệt độ phòng, nó hoạt động giống như gốm thông thường. Khi nhiệt độ tăng lên khoảng 300 độ C, nó cho phép các ion natri di chuyển, qua đó giúp lưu trữ điện. Chất điện ly sau đó kết hợp với natri-niken tạo thành cell pin hoàn chỉnh, đặt bên trong một lớp "chăn nhiệt" bằng cát, ở nhiệt độ khoảng 300 độ C.

"Sự kết hợp tạo nên một công nghệ rất thú vị, trong đó điện được lưu trữ bên trong cát. Cát có thể giữ nhiệt và điện trong thời gian rất dài", ông Hải nói, thêm rằng người dùng không còn phải lo lắng về vấn đề cháy nổ.

Alternō cho biết hệ thống đã được công ty kiểm chứng về khả năng loại bỏ nguy cơ cháy và cháy lan so với các dòng pin sử dụng vật liệu dễ bắt lửa. Theo thông số thiết kế, mỗi Alternō E có dung lượng khoảng 500 kWh, công suất liên tục 62,5 kW.

Hệ thống có cấu trúc mô-đun, có thể xếp chồng tối ưu diện tích lắp đặt. Tuổi thọ thiết kế "pin muối" khoảng 30 năm. Các vật liệu chính có thể thu hồi khi hết vòng đời gồm muối, sắt, niken, thép và cát.

Startup cũng đưa ra ước tính về hiệu quả kinh tế của công nghệ. Theo mô hình nội bộ, nếu hệ thống đạt tuổi thọ gấp ba lần các dòng pin phổ biến cùng phân khúc trong khi có mức giá tương đương, chi phí lưu trữ quy đổi theo vòng đời có thể thấp hơn gần 70%.

Pin Alternō E vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện, chưa vận hành thương mại. Theo kế hoạch, startup dự kiến thử nghiệm Alternō E trong quý I/2027 với một tập đoàn Nhật Bản hoạt động trong lĩnh vực hạ tầng viễn thông và trung tâm dữ liệu. Đây là bước kiểm chứng thông số kỹ thuật, mức độ an toàn và hiệu quả vận hành của hệ thống trong điều kiện thực tế.

Ông Erik Jonsson, đại diện quỹ đầu tư Antler, nhận xét Alternō E "thú vị, an toàn và đột phá", cho rằng hệ thống có thể cung cấp năng lượng mà không gặp nguy cơ cháy nổ như với pin lithium. Trong khi đó, ông Daiki Kumamoto từ quỹ UntroD Capital Asia đánh giá cao việc startup Việt đã tìm hiểu nhu cầu và vấn đề cụ thể của từng khách hàng để phát triển ra những sản phẩm phù hợp.

Alternō được kỹ sư Nguyễn Quốc Nam và Hồ Việt Hải sáng lập năm 2023. Trước pin muối, công ty được biết đến với sản phẩm pin cát lưu trữ nhiệt. Pin sử dụng cát để lưu trữ năng lượng dưới dạng nhiệt, phục vụ sấy, gia nhiệt và nhu cầu nhiệt công nghiệp. Sản phẩm sau đó được thương mại hóa tại nhiều thị trường.

Startup cũng nhận tài trợ từ nhiều tổ chức quốc tế, như 250.000 USD từ quỹ Temasek và 350.000 USD từ P4G. Tháng 4/2024, Alternō huy động 1,5 triệu USD từ nhiều quỹ đầu tư, vượt mục tiêu vòng hạt giống. Đến tháng 5/2025, họ hoàn tất vòng gọi vốn A1 - vòng đầu tư do UntroD Capital Asia (Nhật Bản) dẫn dắt, với sự đồng hành của quỹ Antler và Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB).

Công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến là một trong 10 nhóm công nghệ chiến lược được Chính phủ xác định hồi tháng 5. Trong nhóm này, các sản phẩm chiến lược bao gồm vật liệu tiên tiến, pin và ắc quy, hệ thống tích trữ năng lượng tích hợp (BESS), hydrogen xanh, nhiên liệu sinh học cùng các thiết bị điện và hệ thống truyền tải hiện đại.

Tại Việt Nam, pin natri-niken clorua còn khá mới ở cấp độ sản phẩm lưu trữ điện thương mại, trong khi trên thế giới đây là một hướng công nghệ được ứng dụng cho hệ thống lưu trữ điện cố định. Phần lớn hệ thống lưu trữ điện mà doanh nghiệp Việt phát triển dựa trên pin lithium-ion hoặc vanadium.

Cre: vnexpress

Ngày 20/8, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã có buổi làm việc với Phó chủ tịch kiêm Giám đốc khu vực ASEAN của Nvidia Vikram Rao.

Đại diện hãng thiết kế chip đánh giá, Việt Nam đã đạt nhiều tiến triển trong xây dựng hệ sinh thái AI. Hãng đã có hợp tác với một số công ty công nghệ lớn của Việt Nam như Viettel, FPT. Nvidia tiếp tục đề xuất 4 hướng hợp tác trong tương lai.

Thứ nhất, Nvidia đề xuất phối hợp với Việt Nam xây dựng mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) do Việt Nam làm chủ, phù hợp với dữ liệu, ngôn ngữ và nhu cầu nội địa dựa trên các mô hình mã nguồn mở, công cụ mà Nvidia phát triển.

Thứ hai, hai bên trao đổi về phát triển hạ tầng AI và năng lực GPU. Việt Nam hiện có khoảng 10.000-15.000 GPU, trong khi một số quốc gia như Hàn Quốc đã có 50.000-60.000 và đang có kế hoạch mở rộng lên 200.000-250.000 GPU trong 5 năm tới. Nvidia đề xuất Việt Nam xây dựng kế hoạch phát triển năng lực tính toán AI ở quy mô quốc gia, phục vụ các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp, trường đại học và các hoạt động nghiên cứu phát triển.

Thứ ba, hãng thiết kế chip đề xuất mở rộng các chương trình đào tạo của hãng tại Việt Nam, hướng tới triển khai ở quy mô quốc gia và tích hợp sâu hơn vào chương trình đào tạo. Hai bên cũng trao đổi về việc hỗ trợ các nhà khoa học, nghiên cứu sinh và sinh viên tham gia vào hệ sinh thái AI của Nvidia.

Cuối cùng, Nvidia đề xuất kết nối hệ sinh thái AI Việt Nam với hệ sinh thái toàn cầu, đưa các sản phẩm, doanh nghiệp và năng lực AI của Việt Nam tham gia sâu hơn vào thị trường ASEAN, sau đó mở rộng ra thị trường quốc tế.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân đánh giá, 4 hướng đề xuất của Nvidia phù hợp với chiến lược và định hướng phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Việt Nam. Người đứng đầu Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị các đơn vị đầu mối của Bộ phối hợp với Nvidia cụ thể hóa các đề xuất thành kế hoạch hành động chung, xác định mục tiêu, nguồn lực và lộ trình triển khai.

Cre: vnexpres

Theo Space, hoạt động của vệ tinh phụ thuộc phần lớn vào các kỹ sư trên mặt đất đưa ra mọi quyết định quan trọng từ hướng quay ống kính máy ảnh, thời điểm kích hoạt động cơ đẩy đến lộ trình truyền tín hiệu. Tuy nhiên, mô hình đó đang dần thay đổi do số lượng vệ tinh trên quỹ đạo bùng nổ. Hiện nay, một công ty có thể vận hành hàng nghìn vệ tinh cùng lúc nhưng đội ngũ kỹ sư trên mặt đất không thể giám sát cùng lúc nhiều tàu vũ trụ đang chuyển động như vậy theo thời gian thực. Đây là lúc trí tuệ nhân tạo (AI) phát huy khả năng điều khiển tàu vũ trụ, quản lý chòm vệ tinh và mạng lưới truyền thông do vệ tinh tạo ra.

AI điều khiển tàu vũ trụ

Nhờ AI, các vệ tinh bắt đầu tự đưa ra nhiều quyết định hơn mà không cần chờ chỉ dẫn từ Trái Đất. Vệ tinh hoạt động ở quỹ đạo thấp chỉ có thể liên lạc vô tuyến với trạm mặt đất trong vài phút mỗi lần. Ngay cả vệ tinh địa tĩnh cũng gặp vấn đề liên lạc chậm trễ và băng thông trạm mặt đất bị giới hạn. Trong khi quá trình chờ đợi các kỹ sư phát hiện vấn đề, thông qua giải pháp và truyền lệnh xử lý có thể mất hàng giờ, hệ thống AI trên có thể nhận biết sự cố và hành động ngay lập tức.

Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực của NASA đang thử nghiệm sử dụng AI để phân tích dữ liệu thu thập và ra quyết định. Theo Đại học Công nghệ Capitol, Hệ thống ASPEN (Automated Scheduling and Planning Environment) của NASA có thể hỗ trợ lập kế hoạch và điều chỉnh hoạt động nhiệm vụ. Thuật toán AI sẽ theo dõi tình trạng của tàu vũ trụ, dự đoán hỏng hóc hệ thống, thậm chí tự động sửa chữa nếu có thể. Lực lượng Không gian Mỹ cũng áp dụng AI cho hoạt động vệ tinh như tự động thu thập dữ liệu, phát hiện bất thường và cải thiện định vị. Các mô hình dựa trên AI đang theo dõi mảnh vỡ trên quỹ đạo để bảo vệ vệ tinh và tàu vũ trụ khỏi vụ va chạm sắp xảy ra. Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Không quân Mỹ phát triển mạng nơron điều khiển hướng của vệ tinh trên quỹ đạo mà không cần sự can thiệp của con người.

Những vệ tinh quan sát Trái Đất thế hệ mới trang bị bộ xử lý nhỏ, được thiết kế đặc biệt để chúng tổng hợp nhiều loại dữ liệu cảm biến khác nhau tại chỗ và gửi thông tin hoàn chỉnh thay vì lượng lớn dữ liệu thô cần phân loại.

AI quản lý chòm vệ tinh

Vấn đề với hàng trăm hoặc hàng nghìn vệ tinh bay theo chòm là khả năng phối hợp nhịp nhàng thay vì hoạt động riêng lẻ. Quỹ đạo thấp của Trái Đất ngày càng chật chội với vệ tinh đang hoạt động và rác vũ trụ. Một chòm vệ tinh cỡ vừa có thể trải qua hàng chục cảnh báo về nguy cơ va chạm cự ly gần mỗi ngày, đòi hỏi quyết định có nên điều chỉnh đường bay của vệ tinh hay không. Việc điều phối hoạt động của lượng lớn vệ tinh vượt quá khả năng của con người, do đó các công ty vận hành đang chuyển sang hệ thống AI để đánh giá dữ liệu giám sát, tính toán nguy cơ và tự động lên kế hoạch tránh va chạm.

Theo Tech Port, NASA đang thử nghiệm dự án Starling với mục tiêu dạy các vệ tinh vệ nhỏ chia sẻ dữ liệu với nhau, phân chia nhiệm vụ quan sát, và điều chỉnh kế hoạch chung như một đội thống nhất.

AI điều phối mạng lưới truyền thông

Do mỗi vệ tinh di chuyển ở tốc độ khoảng 27.400 km/h, kết nối giữa các vệ tinh và trạm mặt đất thường xuyên bị gián đoạn và tái thiết lập, nhu cầu băng thông cũng thay đổi theo thời gian trong ngày và vị trí. Nhà vận hành cần liên tục tính toán vệ tinh sẽ truyền tín hiệu tới trạm mặt đất nào, cách truyền gói dữ liệu qua mạng lưới vệ tinh và điều chỉnh chùm sóng vô tuyến của mỗi vệ tinh để phục vụ những khu vực có lượng truy cập cao nhất. Mô hình AI có thể giúp họ dự đoán mô hình lưu lượng trước hàng giờ, liên tục tối ưu hóa hình dạng chùm sóng, đường truyền và chuyển tiếp kết nối tín hiệu từ vệ tinh này sang vệ tinh khác trong chòm.

Chòm vệ tinh Starlink của SpaceX đang sử dụng hệ thống điều khiển bằng AI như vậy để quản lý lưu lượng qua kết nối laser giữa các vệ tinh và điều chỉnh chùm sóng theo thời gian thực khi nhu cầu thay đổi trên toàn cầu.

Cre: vnexpres

Pila, công ty công nghệ Việt Nam, đang thử nghiệm giải pháp dùng chứng chỉ số để rút ngắn khâu kiểm tra thư tín dụng trong giao dịch quốc tế. Tuần này, doanh nghiệp công bố hợp tác với TOTM Technologies, công ty công nghệ Singapore, thực hiện các thử nghiệm đầu tiên.

Thư tín dụng (L/C) là phương thức thanh toán phổ biến trong thương mại quốc tế, trong đó ngân hàng phát hành cam kết thanh toán cho doanh nghiệp xuất khẩu khi bộ chứng từ đáp ứng các điều kiện. Với L/C do ngân hàng nước ngoài phát hành, việc kiểm tra hiện có thể cần nhiều bước như liên hệ ngân hàng phát hành, tra cứu qua SWIFT và đối chiếu chứng từ. Theo Pila, quy trình này có thể kéo dài nhiều ngày, phát sinh chi phí và tiềm ẩn rủi ro sai sót hoặc giả mạo.

Giải pháp được doanh nghiệp thử nghiệm là bổ sung một lớp xác thực số vào quy trình hiện tại. Ngân hàng vẫn xử lý L/C như bình thường, nhưng đồng thời cấp thêm một Chứng chỉ số (VC) để chứng thực thông tin của L/C.

Khi ngân hàng đối tác nhận chứng từ, VC cho phép kiểm tra nguồn phát hành, xác định thông tin có bị chỉnh sửa hay không và kiểm tra chứng chỉ còn hiệu lực hay đã bị thu hồi. Việc xác minh được thực hiện thông qua hạ tầng tin cậy chung, thay vì bên nhận phải kết nối trực tiếp với ngân hàng phát hành.

Trong các thử nghiệm ban đầu, công ty của Việt Nam vận hành hạ tầng phát hành và xác minh VC trong nước qua NDAKey. Nền tảng sử dụng blockchain để đăng ký và kiểm chứng nguồn phát hành, trạng thái của chứng chỉ và bằng chứng về tính toàn vẹn của thông tin. Đối tác Singapore phụ trách năng lực kỹ thuật tại thị trường này và tích hợp giải pháp với TradeTrust, khung kỹ thuật do Cơ quan Phát triển Truyền thông và Thông tin Singapore (IMDA) phát triển, nhằm hỗ trợ xác minh, trao đổi và liên thông chứng từ thương mại điện tử.

"Giải pháp hướng tới rút ngắn thời gian xác thực chứng từ, giảm đối soát thủ công và hình thành một mạng lưới nhiều ngân hàng ở Việt Nam và Singapore cùng tin cậy lẫn nhau trên một hạ tầng chung trong các giao dịch xuyên biên giới", đại diện Pila nói. Ngoài ra, lớp xác thực được thiết kế để hoạt động song song với L/C, có thể được thử nghiệm mà không thay đổi quy trình pháp lý hiện hành.

Nếu hoạt động hiệu quả, doanh nghiệp cho biết muốn mở rộng sang những loại chứng từ và giao dịch khác. Một hướng được hai bên đề cập là Hộ chiếu số cho sản phẩm, giúp doanh nghiệp xuất nhập khẩu chia sẻ và xác minh thông tin về sản phẩm, chuỗi cung ứng và nguồn gốc hàng hóa. Hai bên dự kiến nghiên cứu ứng dụng trước mắt tại Việt Nam, Singapore và Indonesia.

Theo ông Chan Wei Jie, CEO của TOTM Technologies, hạ tầng niềm tin số dựa trên danh tính số tự chủ (Self-Sovereign Identity) và các thông tin xác thực có thể kiểm chứng (Verifiable Credentials) sẽ là nền tảng cốt lõi, tạo dựng niềm tin cho các mô hình thương mại xuyên biên giới phát triển bền vững trong tương lai.

Nguyễn Phú Dũng, CEO Pila, cho rằng kinh tế số không chỉ cần hạ tầng kết nối mà còn cần cơ chế để danh tính số, chứng từ điện tử và dữ liệu có thể được xác minh an toàn, đáng tin cậy và được công nhận. Theo ông, khi lớp xác thực này được thiết lập, các giao dịch xuyên biên giới có thể nhanh hơn, minh bạch và hiệu quả hơn.

Doanh nghiệp kỳ vọng công nghệ này có thể tạo thêm một lớp kiểm chứng cho chứng từ điện tử, từ đó giảm phụ thuộc vào các bước đối soát thủ công giữa các tổ chức ở những quốc gia khác nhau. Mục tiêu dài hạn là phát triển các giải pháp xác thực có thể sử dụng trong nhiều loại giao dịch xuyên biên giới.

Theo Gizchina, trong kỳ nhật thực ngày 12/8, nhiều người phàn nàn ảnh chụp bởi điện thoại Xiaomi tự động chèn thêm bề mặt rỗ và các hố thiên thạch vào khu vực Mặt Trời. Sự cố được chia sẻ trên mạng xã hội và theo tài khoản International Cyber Digest, hiện tượng này rõ nhất trên mẫu cao cấp Xiaomi 17 Ultra khi người dùng cố hướng ống kính lên bầu trời để chụp nhật thực.

Nguyên nhân được cho là cách hoạt động của chế độ chụp siêu trăng (Supermoon). Đây là tính năng Xiaomi thiết kế riêng cho ảnh chụp Mặt Trăng ở mức zoom cao, có thể lên tới 60x. Khi nhật thực diễn ra, camera phát hiện vật thể tròn, sáng rực trên bầu trời, thuật toán AI lập tức nhận diện nhầm đó là Mặt Trăng. Máy tự động kích hoạt quá trình xử lý theo cài đặt, "đắp" thêm các chi tiết bề mặt giả lập.

Thực tế, khi có hiện tượng nhật thực, hình tròn tối đen mới là Mặt Trăng trong khi vật thể sáng rực lại là Mặt Trời. Để khắc phục, người dùng phải tắt hẳn chế độ Supermoon nhưng khi đó ảnh rất dễ bị cháy sáng, mất chi tiết.

Hiện tượng nhầm quầng sáng thành Mặt Trăng không mới nhưng lỗi thuật toán lần này của Xiaomi thổi bùng tranh luận về giới hạn của AI trong nhiếp ảnh di động: đâu là giới hạn của việc "nâng cấp" ảnh chụp và ảnh bị "làm giả".

Thực tế, người dùng từ lâu đã quen và chấp nhận các thuật toán AI thông thường như kết hợp nhiều ảnh (HDR), chế độ chụp đêm giúp làm sáng khung hình, hay khử nhiễu để bù đắp cho những hạn chế vật lý về kích thước cảm biến và ống kính nhỏ.

Tuy nhiên, việc phần mềm tự chèn họa tiết hoàn toàn không tồn tại trong bối cảnh thực tế lại là câu chuyện khác. Theo Gizchina, bước đi này vượt qua ranh giới của việc xử lý ảnh thông thường, cho thấy thiết bị đang tự quyết định ảnh trông như thế nào thay vì ghi nhận trung thực những gì diễn ra trước ống kính.

Thời gian qua, các smartphone Trung Quốc tận dụng tối đa AI trong việc xử lý ảnh chụp ở mức zoom lớn. Do hạn chế của cảm biến, ống kính, các chi tiết vật thể, chữ viết thường được "vẽ" lại, và tạo cảm giác sắc nét. Tuy nhiên, với các ngôn ngữ không phải tiếng Anh và tiếng Trung, ảnh chụp zoom thường mắc lỗi "bịa" chữ viết sai thực tế.

Trước Xiaomi, Samsung cũng vấp phải làn sóng chỉ trích tương tự trong nhiều năm khi các dòng điện thoại Galaxy xử lý và "vẽ" thêm chi tiết cho ảnh chụp Mặt Trăng.

Đại diện Adobe cho biết thời gian gần đây, hãng ghi nhận nhiều phản ánh về việc tài khoản phần mềm bị chấm dứt dịch vụ (terminate) và không được hoàn tiền, dù người dùng khẳng định đã thanh toán trước đó. Theo doanh nghiệp, trường hợp này liên quan đến thực trạng sở hữu bản quyền qua kênh không chính thống và "cạm bẫy" từ lời chào mời "phần mềm giá rẻ" trên mạng.

Hãng chỉ ra nhiều người than phiền dù mua trực tiếp từ hãng vẫn bị hệ thống xóa tài khoản không lý do. Trong thông cáo báo chí hôm 31/7, hãng công bố "không bao giờ tự nhiên vô hiệu hóa một tài khoản nếu không có vi phạm".

"Đội ngũ kiểm toán (audit) của chúng tôi luôn rà soát kỹ lưỡng trước khi thực thi lệnh khóa. Việc tài khoản bị vô hiệu hóa sau vài ngày sử dụng là do người dùng mua nhầm từ các kênh lậu hoặc tài khoản đó được kích hoạt bằng phương thức thanh toán gian lận", thông báo có đoạn.

Trước thông tin "Adobe hỗ trợ thanh toán trực tiếp bằng các ví điện tử tại Việt Nam" đang lan truyền trên mạng xã hội, phía hãng lẫn nhà phân phối Tech Data xác nhận điều này không chính xác.

"Cổng thanh toán trực tuyến toàn cầu của Adobe hiện không tích hợp chi trả qua ví hay các kênh trung gian thứ ba nội địa", người đại diện nói. Việc các gian hàng không chính thống nhận tiền qua ví điện tử thực chất là bước đệm để họ dùng thẻ tín dụng lậu, thẻ ảo kích hoạt tài khoản, dẫn đến việc bị hệ thống hãng phát hiện và khóa ngay sau đó.

Bên cạnh lỗi thanh toán, phía Tech Data chỉ ra hình thức "trục lợi tinh vi" khác đang đẩy nhiều doanh nghiệp vào thế rủi ro là thực trạng dùng email cá nhân (như gmail) để mua gói bản quyền dành riêng cho giáo dục (education) hoặc gói cá nhân, sau đó bán lại cho công ty với mục đích thương mại.

"Hành vi này vi phạm nghiêm trọng chính sách bản quyền của hãng, khiến người dùng cuối đối mặt nguy cơ mất trắng tài khoản và toàn bộ dữ liệu đám mây", đại diện nhà phân phối cho hay.

Phía Adobe cũng nhấn mạnh thông điệp: sản phẩm công nghệ từ trí tuệ không bao giờ có mức giá rẻ bất ngờ. Nếu một báo giá phần mềm chỉ bằng 1/10 hay 1/20 so với mặt bằng chung, chắc chắn đó là phần mềm vi phạm bản quyền (pirated software).

Cũng trong thông báo mới nhất, hệ thống đại lý ủy quyền chính thức của Adobe và nhà phân phối Tech Data tại Việt Nam mong sự chung tay, đồng hành của đơn vị lẫn tổ chức nhằm bảo vệ tài sản số, đảm bảo tiến độ công việc.

Phía Tech Data lý giải khi mua phần mềm các đại lý ủy quyền, doanh nghiệp không chỉ sở hữu bản quyền hợp pháp, có hóa đơn VAT hợp lệ mà còn nhận hỗ trợ kỹ thuật (First-class support) trực tiếp từ đại lý lẫn hãng Adobe khi phát sinh vấn đề.

Cre: vnexpres

Mục tiêu được nêu trong Chương trình khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia đặc biệt về công nghệ chiến lược, theo Quyết định 1493 được Thủ tướng ban hành ngày 6/8.

Đến năm 2035, Việt Nam hướng tới làm chủ 6 công nghệ chiến lược, phát triển và thương mại hóa tối thiểu 25 sản phẩm công nghệ chiến lược. Các sản phẩm công nghệ chiến lược được thương mại hóa phải đạt tỷ lệ nội địa hóa tối thiểu 40%, với ít nhất 30 doanh nghiệp trong nước tham gia. Trong đó, 10 doanh nghiệp có sản phẩm công nghệ chiến lược trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Tại Hội nghị phổ biến các văn bản hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển công nghệ chiến lược, ngày 10/8, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Lê Xuân Định, nêu "ba yêu cầu cốt lõi" để triển khai các nhiệm vụ công nghệ chiến lược thời gian tới.

Thứ nhất, quản lý theo kết quả đầu ra thay vì nặng về thủ tục. Theo ông, công nghệ chiến lược không thể quản lý bằng tư duy hành chính thông thường.

Hệ thống văn bản mới được thiết kế để chuyển mạnh từ quản lý đầu vào sang quản lý đầu ra, khoán chi, sản phẩm và mốc tiến độ. "Chúng ta sẽ trao quyền chủ động tối đa cho đơn vị thực hiện, gắn với đó là cơ chế giải trình minh bạch", ông nói.

Thứ hai, bắt đầu từ bài toán thực tế thay vì đề xuất nhiệm vụ. Chương trình không tìm kiếm nhiệm vụ đơn thuần mà hướng đến tìm lời giải cho các bài toán công nghệ của đất nước. Do đó, người thực hiện phải trả lời được câu hỏi Việt Nam cần làm chủ công nghệ chiến lược gì, sản phẩm chiến lược cuối cùng là gì và doanh nghiệp nào sẽ là lực lượng chủ đạo.

Do nguồn lực Nhà nước có hạn, các nhiệm vụ cần tập trung vào những khâu thị trường chưa thể tự giải quyết. Doanh nghiệp được yêu cầu tham gia thực chất ngay từ khâu xác định nhiệm vụ để đảm bảo kết quả nghiên cứu có điều kiện đi vào thị trường, phục vụ ngay cho sản xuất và đời sống.

Yêu cầu thứ ba, kết quả phải đo bằng năng lực công nghệ thực tế. Với công nghệ chiến lược, theo ông Định, báo cáo hay bài báo khoa học chỉ là phương tiện, còn năng lực làm chủ công nghệ và sản phẩm ứng dụng mới là đích đến. Ông đề nghị các đơn vị phải chú trọng tốc độ, "bởi vì công nghệ thay đổi từng ngày".

Thứ trưởng Lê Xuân Định đề nghị bộ, ngành và địa phương chủ động xác định bài toán ưu tiên trên cơ sở yêu cầu thực tiễn và lợi thế cạnh tranh. Các viện nghiên cứu, các trường đại học, doanh nghiệp, chuẩn bị nguồn lực, tăng cường liên kết, coi đây là cơ hội để xây dựng năng lực công nghệ dài hạn.

Phương châm hành động được Thứ trưởng nêu là "lấy bài toán của đất nước làm điểm xuất phát, lấy công nghệ chiến lược cần làm chủ làm mục tiêu, lấy sản phẩm công nghệ chiến lược làm đầu ra và lấy doanh nghiệp và thị trường làm nơi kiểm chứng".

Danh mục công nghệ chiến lược được Chính phủ ban hành đầu tháng 5, gồm 10 nhóm công nghệ và 30 sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên phát triển.

10 nhóm công nghệ bao quát nhiều lĩnh vực, gồm: công nghệ số; công nghệ mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.

Trong đó, công nghệ số được xác định là nhóm trung tâm, với AI, dữ liệu lớn, bản sao số, điện toán đám mây, điện toán biên, Internet vạn vật và chuỗi khối. Đây là nền tảng cho chuyển đổi số quốc gia và phát triển kinh tế số.

30 sản phẩm công nghệ chiến lược được chia thành hai nhóm. Nhóm thứ nhất gồm 22 sản phẩm đã có thị trường, có thể tạo tác động trực tiếp đến phát triển kinh tế. Nhóm 8 sản phẩm còn lại mang tính nền tảng cho tương lai, tạo động lực tăng trưởng mới và bảo đảm tự chủ về an ninh, quốc phòng

Cre: vnexpress

Phát biểu tại diễn đàn khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, đầu tư, giáo dục đào tạo và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam - Australia hôm nay, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết đối với Việt Nam, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực chất lượng cao không còn chỉ là một lựa chọn, mà đã trở thành yêu cầu tất yếu để thực hiện khát vọng trở thành quốc gia phát triển, có thu nhập cao vào năm 2045, theo TTXVN.

Việt Nam đang chuyển mạnh từ mục tiêu thu hút đầu tư sang hợp tác cùng phát triển, từ tiếp nhận công nghệ sang đồng sáng tạo công nghệ, từ tham gia chuỗi giá trị sang từng bước giữ những vị trí có giá trị gia tăng cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Australia là một trong những đối tác có nhiều thế mạnh mà Việt Nam đặc biệt coi trọng và mong muốn cùng đồng hành trong quá trình phát triển. Hai nước hội tụ những lợi thế chiến lược và yếu tố bổ trợ rất tự nhiên cho nhau.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước mong muốn chia sẻ tầm nhìn về quan hệ đối tác kiểu mới mạnh mẽ hơn, sâu sắc hơn và ở tầm mức chiến lược hơn giữa Việt Nam - Australia trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển nguồn nhân lực.

Hai nước cần chuyển từ hợp tác sang đồng kiến tạo, từ chuyển giao công nghệ sang đồng nghiên cứu và đồng phát triển, từ kết nối giữa các tổ chức riêng lẻ sang liên kết hai hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mang tầm khu vực, nơi doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và các quỹ đầu tư cùng kết nối, sáng tạo và phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị hai nước xây dựng và triển khai thực hiện chiến lược kết nối về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo với tầm nhìn dài hạn, coi đây là trụ cột mới của quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Australia.

Hai nước mở rộng những chương trình nghiên cứu chung, tăng cường kết nối các trung tâm nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp và quỹ đầu tư đổi mới sáng tạo; hình thành mạng lưới hợp tác nghiên cứu chung trong các lĩnh vực ưu tiên như AI, bán dẫn, công nghệ số, công nghệ sinh học, công nghệ lượng tử, năng lượng sạch, khoáng sản chiến lược và kinh tế biển.

Phát biểu dẫn đề tại diễn đàn, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đề xuất hai bên tập trung nguồn lực đầu tư vào các lĩnh vực có thế mạnh và công nghệ chiến lược như AI, bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, sinh học, năng lượng sạch và đặc biệt là công nghệ biển.

Điều quan trọng là mỗi nghiên cứu phải xây dựng được chuỗi hợp tác liền mạch từ bài toán của thị trường, thử nghiệm đến thương mại hóa.

Hai bên cần tiếp tục phát triển Trung tâm Công nghệ Chiến lược thành nền tảng chung, kết nối các quỹ đầu tư mạo hiểm, nguồn vốn công nghệ để những sáng chế xuất sắc có cơ hội đi thẳng từ phòng thí nghiệm ra thị trường.

Việt Nam - Australia có nền tảng đặc biệt thuận lợi về giáo dục và kết nối con người. Australia sở hữu các trường đại học, tổ chức nghiên cứu mạnh, trong khi Việt Nam có lực lượng kỹ sư trẻ, doanh nghiệp công nghệ phát triển nhanh và cộng đồng tri thức người Việt đông đảo tại Australia.

Hai bên có thể phát triển các nhóm nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm chung và những chương trình để nhà khoa học cùng làm việc với doanh nghiệp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm cấp nhà nước đến Australia ngày 9-12/8 theo lời mời của Toàn quyền Sam Mostyn. Đây là lần đầu tiên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tới Australia trên cương vị mới, cũng là chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo chủ chốt Việt Nam kể từ khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 3/2024.

Lãnh đạo hai nước sẽ trao đổi định hướng chiến lược về hợp tác công nghệ, chuyển đổi năng lượng và đào tạo nhân lực trình độ cao. Điểm nhấn là Diễn đàn TechConnect, thúc đẩy liên kết giữa chính phủ, doanh nghiệp và các trường đại học, viện nghiên cứu hai nước, hướng tới một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo chung.

Nhiều văn kiện hợp tác quan trọng cũng dự kiến được ký ở cấp chính phủ và giữa các cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp.

Cre: vnexpres

"Australia có thể là một quốc gia rộng lớn, nhưng vùng biển còn lớn hơn cả diện tích đất và đóng vai trò trung tâm trong bản sắc quốc gia", Murray Watt, Bộ trưởng Môi trường và Nước Australia, nói tại Hội nghị Đại dương của Liên Hợp Quốc ở Pháp tháng 6/2025. Ông nhận định nước này sở hữu một trong những vùng biển "đa dạng và tráng lệ nhất hành tinh".

Theo Cơ quan Khoa học Địa chất Australia (GA), vùng đặc quyền kinh tế của Australia rộng khoảng 10 triệu km2, lớn hơn đáng kể so với diện tích đất (7,69 triệu km2). Báo cáo công bố cuối năm ngoái của Viện Khoa học Biển Australia (AIMS) cho biết, nền kinh tế biển tại đây tạo ra hơn 160 tỷ USD và hơn 710.000 việc làm năm 2023.

Để bảo vệ và khai thác tiềm năng kinh tế biển, Australia tích cực ứng dụng công nghệ hiện đại những năm qua.

Đầu những năm 2020, AIMS nhận thấy tàu tự lái phát triển nhanh, nhưng gặp thách thức thiếu cơ sở thử nghiệm. Đến 2022, với sự hỗ trợ của chính quyền bang Queensland, AIMS khai trương cơ sở ReefWorks gần thành phố Townsville.

ReefWorks cung cấp chuyên môn và cơ sở vật chất để thường xuyên thử nghiệm và đánh giá robot, phương tiện tự động, hệ thống AI trên biển. Đây là cơ sở đầu tiên thuộc loại này ở Australia, cũng là một trong số ít cơ sở trên thế giới đặt tại vùng biển nhiệt đới.

Trong năm đầu hoạt động, các khu thử nghiệm của ReefWorks được 5 nhà phát triển dùng để thử nghiệm và đánh giá sản phẩm công nghệ hàng hải, gồm công ty ADR, Unique Group, Edge ROV, Surfbee, Đại học James Cook.

Cuối 2023, Tổ chức Nghiên cứu Khoa học và Công nghiệp Australia (CSIRO) hoàn thành thử nghiệm hệ thống AquaWatch tại Vịnh Spencer, nơi được mệnh danh là "vựa hải sản" của nước này với sản lượng hàng năm trị giá hơn 165 triệu USD. AquaWatch kết hợp dữ liệu từ cảm biến nước và vệ tinh, sau đó xử lý bằng mô hình máy tính và AI để giám sát, dự báo chất lượng nước gần như theo thời gian thực.

Giới chuyên gia nhận định, thông tin từ hệ thống mới có thể đem đến bước ngoặt cho ngành hải sản, giúp đưa ra cảnh báo sớm về thay đổi nhiệt và độ mặn, vốn ảnh hưởng lớn đến sinh vật biển. "Chúng tôi có theo dõi chất lượng nước, nhưng việc này tốn nhiều thời gian và công sức. Hệ thống thời gian thực giúp chúng tôi mở rộng quy mô giám sát và điều chỉnh chu kỳ cho ăn", nhà khoa học Kirsten Rough từ Hiệp hội Công nghiệp Cá ngừ vây xanh Nam Australia cho biết.

Ví dụ, dự báo sớm tảo nở hoa, hiện tượng có thể giết chết cá do làm giảm oxy trong nước, giúp chuyên gia nhanh chóng đưa ra quyết định như di chuyển lồng nuôi khỏi khu vực có tảo, nhờ đó ngăn ngừa thiệt hại.

Theo tiến sĩ Nagur Cherukuru tại CSIRO, AquaWatch giúp chống chọi tốt hơn với thời tiết khắc nghiệt và sự kiện bất lợi, chẳng hạn mưa lớn làm ngập trang trại nuôi hàu. Cherukuru cho biết thêm, hệ thống có thể dùng cho nhiều ngành khác ngoài hải sản, thậm chí mang lại lợi ích cho hoạt động giải trí.

Năm 2024, AIMS giới thiệu hệ thống giám sát rạn san hô ReefScan do viện phối hợp với một số đối tác cùng thiết kế. ReefScan sử dụng robot, cảm biến hình ảnh tiên tiến và công nghệ học máy để chuyển đổi dữ liệu thực địa thành thông tin sâu rộng về tình trạng của những hệ sinh thái biển quan trọng như rạn san hô. Theo AIMS, hệ thống giúp giải phóng sức lao động của con người khỏi nhiệm vụ lặp lại hàng ngày để dành nhiều thời gian hơn cho việc phát triển kiến thức và ra quyết định.

Rạn san hô đóng vai trò quan trọng với kinh tế biển Australia. Nước này sở hữu hệ thống rạn san hô lớn nhất thế giới, Great Barrier, thu hút lượng lớn khách du lịch với gần 3.000 rạn san hô lẻ trải rộng trên diện tích 344.400 km2 - xấp xỉ diện tích nước Đức. Không chỉ mang vẻ đẹp tự nhiên ấn tượng, theo số liệu của Bộ Biến đổi khí hậu, Năng lượng, Môi trường và Nước Australia (DCCEEW) cuối năm ngoái, Great Barrier còn cung cấp 77.000 việc làm và đóng góp 6,4 tỷ USD mỗi năm cho nền kinh tế nước này.

Do tầm quan trọng lớn với môi trường và kinh tế biển, rạn san hô được Australia chú trọng bảo vệ, phục hồi. Ngoài ReefScan, năm 2025, AIMS còn phát triển hệ thống hỗ trợ gieo trồng rạn san hô DGS, kết hợp những tiến bộ về robot biển và AI. Hệ thống cho phép đưa hàng loạt san hô non, đặt trong thiết bị chuyên dụng, đến những vị trí sinh trưởng thuận lợi ở Great Barrier.

"Hệ thống không phải công nghệ đơn lẻ mà gồm nhiều công nghệ kết hợp vào một quy trình, giúp tăng hiệu quả phát triển san hô. Mục tiêu là đảm bảo thiết bị gieo trồng được triển khai chính xác, an toàn, tại những vị trí chỉ định", tiến sĩ Ben Moshirian, kỹ sư dự án DGS, giải thích.

AIMS cho biết, họ dự định thực hiện công việc này ở quy mô mà gần như bất khả thi, hoặc cực kỳ tốn kém, nếu chỉ dựa vào lao động thủ công của con người. Một ưu điểm lớn là hệ thống tương thích với nhiều loại tàu, từ tàu nghiên cứu chuyên dụng đến tàu du lịch, giúp tăng khả năng triển khai quy mô lớn.

Năm 2026, Australia tiếp tục có nhiều sáng kiến ứng dụng công nghệ nhằm thúc đẩy kinh tế biển. Tháng trước, nhóm nghiên cứu tại Đại học Công giáo Australia (ACU) hé lộ hệ thống AI đếm cá thời gian thực, đạt hiệu quả tốt với thử nghiệm thực tế trong môi trường thương mại. Theo nhóm nghiên cứu, việc tự động hóa đếm cá có thể giúp giảm tổn thất, cải thiện hiệu quả cho ăn, đồng thời cung cấp cho người nuôi thông tin liên tục về đàn cá mà không cần nhiều nhân công.

Giáo sư Niusha Shafiabady tại ACU nhận định, với người nuôi cá, hệ thống AI mới giúp giảm gánh nặng và áp lực lao động nhờ thay thế việc đếm thủ công bằng hệ thống hoạt động liên tục. "Ở quy mô lớn, những công cụ như vậy giúp ổn định chuỗi cung ứng thực phẩm, bảo vệ sinh kế và giúp người dân dễ dàng tiếp cận nguồn protein chất lượng trong bối cảnh nhu cầu thế giới đang tăng cao", Shafiabady nhận xét

Theo báo cáo thị trường AI toàn cầu nửa đầu năm của công ty phân tích Sensor Tower, Việt Nam ghi nhận 18,6 tỷ phiên sử dụng ứng dụng AI trong sáu tháng, tăng hơn hai lần so với mức 8,82 tỷ của cùng kỳ năm trước.

Thời gian dùng ứng dụng AI trên điện thoại tăng lên 704 triệu giờ trong nửa đầu năm. Nếu so với cùng kỳ 2025, số giờ sử dụng của người Việt với các ứng dụng AI tăng hơn hai lần, từ mức 300 triệu giờ. Nếu tính chung cả thời gian trên web và app, số giờ sử dụng tăng nhẹ, có xu hướng chuyển từ web sang app.

Song song, số tiền người dùng Việt trả cho ứng dụng AI cũng tăng mạnh. Doanh thu từ mua hàng trong ứng dụng (In-app Purchase - IAP) tăng từ 7,44 triệu USD nửa đầu 2025, lên 14,4 triệu USD trong nửa đầu năm nay, phản ánh xu hướng người dùng không chỉ tải về trải nghiệm mà đã sẵn sàng bỏ tiền để sử dụng tính năng nâng cao.

Một điểm đặc biệt trong báo cáo là khu vực châu Á - Thái Bình Dương vào quý I/2026 lần đầu ghi nhận mức giảm 3,75% về lượng người dùng hoạt động hàng tháng (MAU), sau 13 quý tăng trưởng liên tiếp. Điều này được cho là thị trường AI đang chuyển từ giai đoạn mở rộng nhanh sang cạnh tranh về khả năng duy trì người dùng và gia tăng giá trị sử dụng. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn là một trong những thị trường có mức độ tương tác cao với AI, bao gồm cả ứng dụng nội địa.

Theo bảng xếp hạng mới nhất tính đến quý I/2026, ChatGPT và Gemini tiếp tục có lượng người dùng hoạt động hàng tháng lớn nhất tại Việt Nam. Đứng ở vị trí thứ ba là AI Hay, ứng dụng do doanh nghiệp Việt phát triển vượt nhiều sản phẩm AI quốc tế như Grok hay DeepSeek.

Đây cũng là một trong số ít ứng dụng AI bản địa vẫn duy trì được vị trí trong nhóm dẫn đầu tại thị trường nội địa, trong khi nhiều ứng dụng AI địa phương ở các quốc gia khác đã giảm thứ hạng. Chẳng hạn, Wrtn của Hàn Quốc từ vị trí thứ 5 năm ngoái tụt xuống vị trí thứ 7 năm nay tại thị trường nước này. Luzia của Brazil cũng từ vị trí thứ 4 xuống thứ 7.

Chia sẻ với VnExpress, đại diện AI Hay cho biết để đáp ứng nhu cầu thị trường, startup đã mở rộng từ ứng dụng hỏi đáp thành trợ lý đa năng cho học tập, công việc và đời sống. Theo thống kê, tính năng được dùng nhiều nhất là hỏi bằng hình ảnh. Người dùng thường chụp tài liệu để dịch, chụp bài tập để được hướng dẫn cách giải hoặc chụp hóa đơn, thông báo để hỏi nhanh thông tin cần thiết, thay vì nhập câu lệnh bằng văn bản như trước. Ứng dụng AI Hay hiện đạt hơn 22 triệu lượt tải, tăng từ 15 triệu một năm trước.

"Việc tối ưu hóa cho người dùng trong nước về khả năng hiểu ngôn ngữ, bối cảnh, cũng như các tính năng được phát triển theo nhu cầu thực tế là yếu tố giúp AI nội địa thu hút được người dùng Việt", đại diện AI Hay nhận định. Dẫn ví dụ sau kỳ thi tốt nghiệp THPT vừa qua, công ty đã phát triển tính năng giải đề thi, dự đoán khả năng trúng tuyển đại học, tư vấn hướng nghiệp dựa trên điểm thi, thu hút hàng triệu lượt sử dụng.

Trước đó, trong báo cáo Gemini, Google cho biết Việt Nam dẫn đầu Đông Nam Á về sử dụng ngôn ngữ bản địa với 89% câu lệnh được gửi bằng tiếng Việt - tỷ lệ cao nhất trong khu vực. Theo chuyên gia, số liệu này phản ánh AI đang thay đổi từ một chatbot trả lời câu hỏi sang công cụ hỗ trợ giải quyết công việc cụ thể. Người dùng không chỉ tìm kiếm thông tin mà còn nhờ AI dịch tài liệu, phân tích dữ liệu, hỗ trợ lập trình, tóm tắt nội dung hoặc giải thích các vấn đề chuyên môn.

Xu hướng này diễn ra khi AI dần bước qua giai đoạn bùng nổ ban đầu. Trên phạm vi toàn cầu, Sensor Tower ước tính người dùng đã chi hơn 4 tỷ USD cho các ứng dụng AI trong nửa đầu năm 2026, với khoảng 2,3 tỷ lượt tải. Thời gian sử dụng và số phiên truy cập đều tăng mạnh so với một năm trước.

Để thúc đẩy ứng dụng AI cho người dùng trong nước, đại diện AI Hay cho biết đang hoàn thiện để mở API, cho phép các ứng dụng, phần mềm khác kết nối trực tiếp và sử dụng nền tảng AI Hay để xây dựng sản phẩm. Việc này về lâu dài giúp các nhà phát triển ứng dụng, doanh nghiệp, trường đại học sẽ có thể dễ dàng tích hợp tính năng của AI Hay vào sản phẩm của họ, thay vì phải tự xây dựng từ đầu.

"Đây được xem là bước đi quan trọng của AI Hay, không chỉ chứng minh năng lực công nghệ do người Việt phát triển, mà còn góp phần giúp các doanh nghiệp, tổ chức trong nước có thêm lựa chọn nền tảng AI do người Việt phát triển thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các nền tảng nước ngoài", đại diện startup Việt cho biết.

cre: vnexpress

"Điểm dễ nhận thấy của thị trường điện năng lượng mặt trời tại Việt Nam là tốc độ phát triển cực nhanh trong khi phân khúc lưu trữ năng lượng cũng bước vào giai đoạn bùng nổ", ông Hermit Zhang, Chủ tịch tập đoàn Uniview Chiết Giang và Hopetrek, chia sẻ khi có mặt tại Hà Nội cuối tháng 7.

Hopetrek là thương hiệu phát triển giải pháp về năng lượng thông minh toàn cầu, thuộc tập đoàn công nghệ Uniview (UNV), cung cấp giải pháp điện mặt trời, hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS), trạm sạc xe điện và hệ sinh thái nhà thông minh. Công ty có mặt tại nhiều nước châu Âu như Anh, Italy, Đức, Ba Lan, trước khi gia nhập thị trường Việt Nam từ tháng 7.

So với các thị trường lớn mà Hopetrek đang phát triển mạnh là châu Âu, Australia vốn ưu tiên sự ổn định của hệ thống, nghiên cứu của công ty cho thấy thị trường Việt lại nhạy bén với hiệu quả kinh tế. Theo ông Zhang, người tiêu dùng Việt đang có sự chuyển dịch tư duy rõ rệt. Thay vì chỉ hỏi "giá thiết bị bao nhiêu", họ bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến việc hệ thống có vận hành ổn định trong suốt 10 năm tới hay không.

Theo đó, giá trị đầu tư dài hạn (TCO) là tiêu chí quan trọng hàng đầu khi người dùng tính toán tổng khoản phí tiết kiệm được trong 10 năm vận hành thay vì chỉ nhìn vào chi phí ban đầu. "Cuộc cạnh tranh trên thị trường điện mặt trời trong tương lai không nằm ở việc ai bán được nhiều thiết bị mà ở việc công ty nào đưa ra được giải pháp tối ưu lâu dài", ông Zhang nhấn mạnh.

Cũng theo người đứng đầu Hopetrek, Việt Nam sở hữu tài nguyên nắng dồi dào, nhưng nhiệt độ cao vào mùa hè thường gây áp lực quá tải lên lưới điện. Việc một số khu vực vẫn gặp tình trạng dung lượng lưới chưa đáp ứng hoặc điện áp chập chờn khiến nhu cầu sở hữu nguồn năng lượng tự chủ, ổn định và an toàn của nhiều gia đình tăng mạnh.

Mô hình "tự sản tự tiêu" lớn mạnh

Đồng quan điểm về tiềm năng thị trường, ông Phạm Ngọc Tú, CEO của GPG Solar, nhận định thói quen của người Việt đang thay đổi mạnh mẽ từ việc "bán điện" cho lưới điện sang mô hình "tự sản tự tiêu". Trước đây, việc lắp đặt điện mặt trời mái nhà chủ yếu nhằm mục đích bán điện dư cho lưới điện quốc gia, hiệu quả đầu tư phụ thuộc nhiều vào chính sách trợ giá (FIT). Khi chính sách thay đổi, thị trường trở lại với giá trị cốt lõi của năng lượng là đáp ứng nhu cầu tự dùng của gia đình, nâng cao năng lực tự chủ và giảm chi phí tiền điện về lâu dài.

Ngoài ra, mô hình "tự sản tự tiêu" lớn mạnh cũng xuất phát từ việc chi phí thiết bị đã giảm đáng kể so với trước đây, giúp việc đầu tư trở nên có lợi hơn cho người sử dụng. "Không chỉ miền Nam có bức xạ cao với 4-5 giờ nắng và thường xuyên trong năm, hiện miền Bắc với 3-4 giờ nắng cũng đã đạt đến giai đoạn phù hợp để đầu tư hiệu quả", ông Tú cho biết.

Trong bối cảnh giá năng lượng tăng cao và tình trạng thiếu hụt điện cục bộ vào mùa hè, đại diện GPG Solar cũng cho rằng việc trang bị hệ thống lưu trữ không còn là lựa chọn bổ sung mà có thể đóng vai trò quan trọng đảm bảo an ninh năng lượng cho các hộ gia đình và doanh nghiệp nhỏ.

Nhận định hiệu quả dài hạn đã rõ ràng, nhưng ông Mai Danh Hiền, Phó chủ tịch HĐQT Công ty tài chính tổng hợp cổ phần Điện lực (EVN Finance) thừa nhận chi phí đầu tư ban đầu vẫn là rào cản lớn khiến nhiều hộ gia đình e dè. Ông đánh giá số lượng hơn 100.000 hộ dân tiếp cận điện mặt trời hiện nay vẫn còn quá nhỏ bé so với quy mô gần 100 triệu dân tại Việt Nam.

Theo ông, năng lượng phân tán, đặc biệt là điện mặt trời mái nhà kết hợp lưu trữ từ các hộ gia đình sẽ giúp giảm tải áp lực cho lưới điện vào giờ cao điểm, tối ưu hiệu quả sử dụng năng lượng. Vì vậy, EVN Finance sẽ phối hợp với các công ty điện năng lượng mặt trời như Hopetrek, hệ thống phân phối chuyên biệt như GPG Solar để đưa ra các gói vay ưu đãi, chương trình trả góp để người dân dễ tiếp cận với các khoản đầu tư ban đầu hàng trăm triệu đồng.

Giải pháp cho khu vực lưới điện không ổn định

Theo đại diện Hopetrek, một số khu vực tại Việt Nam gặp vấn đề như điện áp sụt giảm, dao động, dung lượng lưới chưa đáp ứng, mất điện thường xuyên hoặc điện áp chập chờn. Đây là lý do các hệ thống mới mà công ty phát triển được tối ưu cho môi trường lưới điện yếu. Ví dụ, khi nguồn điện có bất thường, hệ thống sẽ lập tức nhận biết và tự động chuyển đổi nguồn cấp. Tốc độ chuyển mạch EPS của công ty hiện dưới 4 ms, cao hơn tiêu chuẩn 10 ms của ngành, giúp các thiết bị nhạy cảm không bị khởi động lại khi mất điện.

Ngoài ra, để đáp ứng khí hậu nóng ẩm tại khu vực Đông Nam Á nói chung và tại Việt Nam nói riêng, hệ thống cần yêu cầu cao hơn về thiết kế chống chịu độ ẩm lớn, tiêu chuẩn IP cao (IP65, IP66) cũng như các bài kiểm tra nghiêm ngặt về chu kỳ nhiệt độ, hoạt động đầy tải (full-load) ở nhiệt độ 45 độ C, sốc nhiệt ẩm, sương muối và lão hóa dài hạn. Giải pháp AI Safe Home sẽ ứng dụng AI để liên tục theo dõi nhiệt độ, dòng điện, dung lượng (SOC) và độ chai pin (SOH) để dự báo sớm bất thường.

Theo ông Zhang, dựa trên dữ liệu về thói quen sử dụng và môi trường, AI trong hệ thống của Hopetrek có thể tự động quyết định thời điểm sạc/xả pin, ưu tiên dùng điện mặt trời hay điện lưới EVN. "Trong tương lai, khi thị trường điện Việt Nam áp dụng cơ chế giá điện theo khung giờ (TOU) hoàn thiện hơn, AI sẽ tự động tận dụng chênh lệch giá giờ cao điểm, thấp điểm để tối ưu hóa chiến lược sạc xả, tiết kiệm chi phí tổng thể tốt hơn", ông nói.

Nhận định các giải pháp lắp ghép đơn lẻ từ ba thành phần chính gồm biến tần (Inverter), hệ thống quản lý pin (BMS) và hệ thống quản lý năng lượng (EMS) có thể có chi phí ban đầu rẻ hơn, nhưng đại diện Hopetrek cho rằng các công ty có giải pháp tổng thể có nhiều ưu điểm như lắp đặt nhanh, hiệu suất toàn hệ thống cao, vận hành ổn định, chi phí bảo trì thấp hơn, thời hạn bảo hành đến 10 năm và phần mềm liên tục được nâng cấp. "Đây là những yếu tố quan trọng để người dùng đạt được mức TCO tối ưu nhất", ông khẳng định.

cre: vnexpres

Cuối tuần trước, Tập đoàn Truyền thông và Công nghệ Trump (TMTG), công ty sở hữu Truth Social, đưa ra gói dịch vụ Truth API, cho phép nhận bài đăng từ "các tài khoản có thứ hạng cao nhất trong vài mili giây".

Theo Business Insider, dù không nêu đích danh Tổng thống Donald Trump, việc tài khoản của ông có lượng theo dõi lớn nhất cho thấy Truth Social thực tế chủ yếu bán quyền xem trước bài đăng của ông. Trên đây, ông có lượng theo dõi lớn nhất với 13 triệu. Tổng thống Mỹ thường xuyên sử dụng mạng xã hội này để cập nhật thông tin về các vấn đề toàn cầu và chính sách kinh tế, khác với các tổng thống tiền nhiệm thường công bố trên kênh chính thức như văn phòng báo chí, website của Nhà Trắng hay qua Twitter/X.

Giao diện lập trình ứng dụng (API) là phương thức chuẩn giúp một hệ thống máy tính giao tiếp với hệ thống máy tính khác. Có nghĩa, khách hàng mua gói Truth API có thể kết nối trực tiếp công cụ của họ với luồng dữ liệu từ Truth Social.

Thực tế, ngay khi một tài khoản Truth Social đăng nội dung, tất cả người theo dõi gần như lập tức thấy chúng qua thông báo đẩy, làm mới trang hoặc qua công cụ cảnh báo từ bên thứ ba. Tuy nhiên, khách hàng của Truth API sẽ nhận được thông báo sớm hơn "vài phần giây" do dữ liệu sẵn sàng truyền để máy tính đọc khi có thay đổi, thay vì mất thời gian chờ phần mềm tải trang web và xác định thông tin mới.

Theo giới chuyên gia, với người dùng thông thường, con số vài mili giây không mang lại ý nghĩa lớn. Tuy nhiên, với những doanh nghiệp thực hiện giao dịch tự động trên quy mô lớn, lợi thế nhỏ về tốc độ thông tin cũng có thể mang giá trị khổng lồ, nhất khi bài đăng tác động lớn đến thị trường.

"Trong thị trường hiện đại, từng mili giây đều rất quan trọng, và bài đăng trên mạng xã hội của tổng thống có thể tác động thị trường", Tyler Gellasch, CEO Healthy Markets Association và cựu cố vấn của Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC), nói với Fortune.

"Thị trường thường phản ứng nhanh với các bài viết trên Truth Social", Kevin McGurn, CEO tạm quyền của Trump Media, cho biết trong một sự kiện báo chí tháng 7.

CNBC đánh giá, nhiều bài đăng của Trump khiến thị trường chứng khoán biến động mạnh. Các nhà phân tích của Morgan Stanley cũng đưa ra nhận định tương tự, dù điều này "đang xảy ra ít thường xuyên hơn".

Bên cạnh ông Trump, một số tài khoản có tầm ảnh hưởng khác như của Nhà Trắng, Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert F. Kennedy Jr., hay Giám đốc Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) Kash Patel đều có hàng triệu người theo dõi.

Ai là khách hàng?

Trump Media chưa nhắc đến bất kỳ khách hàng nào, nhưng cho biết "đã có vài hợp đồng" trước khi công bố chính thức. Trong thông báo ngày 2/8, công ty nhấn mạnh dịch vụ "được thiết kế cho những tổ chức bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi chi phí do sự chậm trễ thông tin gây ra", gồm "các công ty giao dịch tần suất cao và giao dịch thuật toán". Theo TechCrunch, những doanh nghiệp dạng này có thể gồm quỹ đầu cơ, bộ phận giao dịch độc quyền, ngân hàng, đơn vị có hệ thống thực hiện giao dịch tự động không cần sự can thiệp của con người.

Dù chưa công bố giá cho Truth API, một số nguồn tin cho biết số tiền khá cao. Theo Guardian, mức giá cho việc truy cập sớm vào khoảng 100.000 USD/tháng. Nguồn của Reuters cũng đưa mức tương tự, nhưng ưu đãi 60.000 USD/tháng nếu cam kết sử dụng trong ba năm.

"Khi việc sử dụng ngày càng tăng, chúng tôi kỳ vọng Truth API trở thành nguồn doanh thu đáng kể, bền vững và tạo giá trị lâu dài cho công ty và các cổ đông", McGurn cho biết.

Trump Media không đưa ra thêm bình luận sau công bố. Tuy nhiên, việc ra mắt Truth API đang vấp phải chỉ trích. Shaun Maguire của quỹ Sequoia Capital và là người ủng hộ Trump nhiệt thành viết trên X rằng động thái "có thể làm giảm giá trị những thành quả chính sách của Trump".

Vuk Vuković, nhà đồng sáng lập quỹ đầu cơ Oraclum Capital, cho biết ông và nhóm cộng sự đã thu thập và so sánh các bài đăng của Trump với diễn biến thị trường nhưng "không tìm thấy tín hiệu đáng tin cậy nào".

"Ông ấy đang bán những thông tin nhiễu loạn", Vuković viết trên X ngày 3/8.

GS Renée Jones, cựu giám đốc tài chính doanh nghiệp của SEC và giảng dạy tại trường Luật Boston College, cho biết API Truth có thể xung đột với luật chứng khoán. "Những thông tin mật quan trọng thuộc về chính phủ Mỹ hoặc người dân Mỹ, không thuộc về Truth Social hay Tổng thống", Jones nói với Fortune.

Ngày 2/8, khi Truth API ra mắt, thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Elizabeth Warren và Adam Schiff cũng viết thư cho Chủ tịch SEC Paul Atkins, nhấn mạnh dịch vụ "dường như là sự lạm dụng chức vụ của Tổng thống", đồng thời kêu gọi điều tra tính hợp pháp.

cre: vnexpres

Cuộc thi diễn ra vào ngày 24-28/7, tại Trung tâm Quốc tế Khoa học và Giáo dục liên ngành (ICISE), phường Quy Nhơn Nam. Trước đó, vòng loại có hơn 500 hồ sơ đăng ký đến từ 30 quốc gia và vùng lãnh thổ. Ban tổ chức cho biết đây là lần đầu Việt Nam tổ chức một hackathon quốc tế chuyên sâu về tính toán lượng tử và là lần thứ hai tại Đông Nam Á.

Các đội sẽ phát triển những giải pháp ứng dụng điện toán lượng tử kết hợp trí tuệ nhân tạo (AI), học máy và các phương pháp tối ưu hóa để giải quyết các bài toán thực tiễn trong kinh tế, nông nghiệp, logistics, y tế, môi trường và phát triển bền vững. Nhiều đề tài hướng đến các lĩnh vực đang được quan tâm như an ninh mạng hậu lượng tử, tối ưu chuỗi cung ứng nông sản, quản lý năng lượng, dự báo dịch bệnh, cứu trợ khẩn cấp và hạ tầng số cho kỷ nguyên hậu lượng tử.

Bên cạnh phần thi, các đội sẽ làm việc trực tiếp với khoảng 50 chuyên gia, cố vấn và giám khảo quốc tế để hoàn thiện sản phẩm trước ngày trình diễn (Demo Day), đồng thời kết nối với doanh nghiệp và quỹ đầu tư thông qua chương trình VNQuantum Dealroom nhằm tìm cơ hội thương mại hóa các dự án.

PGS.TS Nguyễn Lương Quang, Giám đốc Khoa học và Phát triển Mạng lưới VNQuantum nhận định, thành công lớn nhất của QC4SG 2026 là việc quy tụ được gần 100 tài năng trẻ và 50 chuyên gia quốc tế cùng làm việc trên đất Việt Nam, trong đó có nhiều kỹ sư người Việt đang ở tuyến đầu công nghệ lượng tử thế giới.

Cuộc thi không chỉ tìm ra những giải pháp tốt, mà đang gieo những hạt giống đầu tiên cho một hệ sinh thái lượng tử của Việt Nam và khu vực.

Phát biểu tại buổi khai mạc, Lãnh đạo UBND tỉnh Gia Lai cho biết địa phương xác định 2026 là "Năm Lượng tử Gia Lai", coi đây là bước đi nhằm chủ động tiếp cận các công nghệ chiến lược và xây dựng hệ sinh thái kết nối giữa nhà khoa học, doanh nghiệp, nhà đầu tư và các tài năng trẻ. Tỉnh cam kết tạo điều kiện để các ý tưởng tiềm năng được tiếp tục phát triển và thương mại hóa sau cuộc thi.

GS. Trần Thanh Vân, Chủ tịch Hội Khoa học Gặp gỡ Việt Nam chia sẻ khoa học lượng tử là minh chứng cho sức mạnh của hợp tác quốc tế. Tuy nhiên, để trở thành đối tác bình đẳng với thế giới, Việt Nam cần xây dựng nền tảng nghiên cứu của chính mình thông qua đầu tư cho khoa học cơ bản và thế hệ nhà khoa học trẻ.

Cre: vnexpres

Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang lấy ý kiến dự thảo sửa đổi Nghị định 147 về quản lý việc cung cấp, sử dụng Internet và thông tin trên mạng. Trong đó, dự thảo đề xuất không cho người dưới 16 tuổi đăng bài, bình luận, chia sẻ hoặc bày tỏ cảm xúc trên mạng xã hội.

Ông Nguyễn Lâm Thanh, Giám đốc TikTok Việt Nam, đánh giá việc tăng cường bảo vệ trẻ em rất cần thiết, nhưng quy định cấm hoàn toàn tương tác nên được cân nhắc.

Theo ông, hầu hết ứng dụng trên mạng hiện nay thực tế đều có tính năng như của mạng xã hội. Nếu trẻ dưới 16 tuổi không thể đăng bài, bình luận, chia sẻ, "gần như chúng ta sẽ cấm hẳn người dùng U16 hoạt động trên không gian mạng", ông nói, thêm rằng quy định mới có thể mâu thuẫn với Chương trình bảo vệ và hỗ trợ trẻ em tương tác lành mạnh, sáng tạo trên môi trường mạng của Chính phủ.

Ông cho rằng các nền tảng đều có chế độ tài khoản dành cho trẻ em với sự giám sát của cha mẹ hoặc người giám hộ. Thay vì cấm, cơ quan quản lý có thể tăng trách nhiệm của người giám hộ bằng giải pháp kỹ thuật.

Bà Nguyễn Thu Thảo, Giám đốc Chính sách công phụ trách thị trường Việt Nam của Meta, đưa ra quan điểm tương tự. Theo bà, các nền tảng đang xác định tài khoản có khả năng là trẻ em dựa trên một số đặc điểm hành vi và hoạt động, kết hợp sử dụng AI để ước tính độ tuổi.

"Nếu trẻ chỉ dùng mạng xã hội một cách thụ động, các nền tảng sẽ không còn tín hiệu hành vi cần thiết để nhận diện người dùng là trẻ em, có thể làm giảm hiệu quả của biện pháp phát hiện và bảo vệ trẻ", đại diện Meta nói. Bà lấy dẫn chứng nhiều quốc gia ưu tiên biện pháp bảo vệ theo mức độ hoặc phù hợp từng nhóm tuổi chưa không cấm trẻ tương tác.

Lập luận của TikTok và Meta tại Việt Nam cũng giống với quan điểm của bà Bùi Thị Việt Lâm, đại diện Hội đồng kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABC) tại Việt Nam. Theo bà, USABC và các doanh nghiệp thành viên đồng tình với việc tăng cường bảo vệ trẻ trên môi trường mạng, nhưng cấm hoàn toàn tương tác có thể khiến họ khó phát hiện tài khoản của trẻ hơn.

Bà phân tích, người dùng khai báo ngày tháng năm sinh khi tạo tài khoản chỉ là lớp bảo vệ ban đầu và tương đối yếu. Trẻ có thể khai tăng tuổi để sử dụng đầy đủ tính năng của nền tảng, còn các nền tảng đều có công cụ phân tích tín hiệu hành vi để dự đoán độ tuổi.

Chẳng hạn, khi một tài khoản thường xuyên tương tác với nội dung cho lứa tuổi thiếu niên hoặc dành cho người trưởng thành, hệ thống sẽ nhận diện và đưa ra đánh giá phù hợp. Quy định cấm vô hình trung khiến việc phát hiện và áp dụng biện pháp bảo vệ trẻ em trở nên khó khăn hơn. Chưa kể, một lệnh cấm toàn diện có thể dẫn đến tình trạng khai báo tăng độ tuổi, lúc này trẻ không còn được bảo vệ bởi cơ chế dành riêng nữa.

"Chúng ta đang nhìn mạng xã hội dưới góc độ hoàn toàn tiêu cực. Còn những tác động tích cực thì sao, như giúp trẻ tăng tương tác xã hội, phục vụ học tập", bà Lâm đặt vấn đề.

Do đó, đại diện USABC kiến nghị điều chỉnh quy định theo hướng kiểm soát nội dung, bảo vệ quyền riêng tư, hạn chế liên hệ từ người lạ, quản lý thời gian sử dụng và trao cho cha mẹ công cụ giám sát phù hợp. "Đây là cách tiếp cận dựa trên độ tuổi và mức độ rủi ro, đã được chứng minh hiệu quả tại nhiều quốc gia", bà nói.

Giải thích về đề xuất, ông Lê Quang Tự Do, Cục trưởng Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử, cho biết ban soạn thảo nhận thấy việc để trẻ em bình luận và tương tác trên mạng xã hội có thể dẫn đến hai tình huống. Một là các bình luận mang tính xúc phạm, tiêu cực gây tác hại xấu đến nhận thức, cảm xúc của trẻ. Hai là nguy cơ về lừa đảo qua mạng.

"Đó là những lý do ban soạn thảo đề xuất quy định này", ông nói.

Ban soạn thảo cho biết sẽ cân nhắc các góp ý, đồng thời nghiên cứu phương án bổ sung trường thông tin để nền tảng nhận diện tài khoản trẻ em ngay từ khi phụ huynh đăng ký, qua đó áp dụng cơ chế phân phối nội dung và bảo vệ phù hợp.

Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định 147/2024 nhằm cập nhật các quy định về phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính và thể chế hóa các chủ trương theo Chỉ thị 05 về tăng cường quản lý thông tin trên môi trường mạng, bảo vệ trẻ em và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trong bối cảnh chuyển đổi số. Trong đó, dự thảo cũng quy định trẻ dưới 16 tuổi chỉ được chơi game 60 phút mỗi ngày, thay vì 180 phút như văn bản hiện hành.

Cre: vnexpress

Bà Laura Nguyễn là nhà sáng lập kiêm Giám đốc GenAI Fund, quỹ đầu tiên tại ASEAN tập trung đầu tư vào startup ứng dụng AI giai đoạn sớm, đồng thời hợp tác với chính phủ, doanh nghiệp và các tập đoàn công nghệ như Amazon Web Service (AWS), Google Cloud và Nvidia nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Bên cạnh vai trò đầu tư và tư vấn, bà còn là chuyên gia trong ứng dụng và đào tạo AI cho khu vực công tại Việt Nam.

Bên lề sự kiện Agentic AI Build Week 2026 giữa tháng 7 tại TP HCM, bà chia sẻ với VnExpress về xu hướng áp dụng tác nhân AI (AI Agent) tại khu vực Đông Nam Á và Việt Nam trong bối cảnh lĩnh vực trí tuệ nhân tạo bùng nổ.

- Tác nhân AI tạo ra sự thay đổi thế nào đối với thị trường lao động công nghệ, đặc biệt về nhu cầu tuyển dụng nhân sự công nghệ?

- AI tạo sinh cho bạn câu trả lời. Tác nhân AI thay bạn làm việc. Đó là sự khác biệt căn bản. Và nó thay đổi mọi thứ.

Khi ChatGPT ra đời, mọi người hỏi và nhận phản hồi nhưng vẫn phải tự quyết định, tự hành động. Tác nhân AI khác hoàn toàn khi tự lên kế hoạch, tự thực thi chuỗi hành động, tự điều chỉnh khi gặp sai sót, chỉ báo cáo lại kết quả khi hoàn thành.

Không chỉ thông minh, tác nhân còn có khả năng hành động độc lập trong thế giới thực, tạo bước ngoặt thực sự với thị trường lao động công nghệ, khiến định nghĩa về một kỹ sư giỏi đang thay đổi sâu sắc. Người viết code giỏi nhất không còn là người gõ phím nhanh nhất hay thuộc nhiều cú pháp nhất. Họ phải là người biết thiết kế hệ thống, biết đặt câu hỏi đúng cho doanh nghiệp, và biết đánh giá xem AI đang làm đúng hay sai.

Những người hưởng lợi lớn nhất từ tác nhân AI là nhóm am hiểu đồng thời công nghệ và nghiệp vụ. Họ biết thiết kế quy trình vận hành của các tác nhân, xác định đúng bài toán doanh nghiệp và đánh giá chất lượng đầu ra của hệ thống. Trong 3-5 năm tới, đây là lực lượng có giá trị cao trên thị trường lao động, bởi họ không chỉ sử dụng AI mà còn đóng vai trò xây dựng và vận hành các hệ thống AI.

Ở chiều ngược lại, nhóm đối mặt với nguy cơ bị thu hẹp không phải kỹ sư cấp cao hay nhà nghiên cứu, mà là những công việc có tính lặp lại lớn, kể cả trong lĩnh vực công nghệ. Đó có thể là kiểm thử thủ công, lập trình theo khuôn mẫu hay xử lý dữ liệu theo quy trình cố định - những vị trí từng được xem là ổn định nhờ yếu tố kỹ thuật, nhưng đang dần được thay thế bởi AI Agent có khả năng tự động hóa.

Trong báo cáo State of AI Builders in Southeast Asia 2026 của GenAI Fund công bố ngày 12/7, được xây dựng từ dữ liệu thực tế của 2.719 builder (lập trình viên tự tạo sản phẩm hoàn chỉnh của riêng họ) tại 55 quốc gia, chúng tôi thấy rõ điều này: tỷ lệ ứng dụng tác nhân AI tăng gần gấp đôi theo kinh nghiệm, từ 15% ở nhóm kỹ sư năm đầu lên gần 30% ở nhóm lâu năm.

Tác nhân AI không phải thứ người mới học ngay được, mà những người đã đi đủ xa trong nghề mới thực sự nhìn thấy và bắt đầu khai thác. Kỹ năng quan trọng giai đoạn hiện nay không còn dừng ở việc sử dụng AI, mà là khả năng thiết kế và vận hành các hệ thống AI.

Một lĩnh vực đang nổi lên nhanh chóng là Harness Engineering - kỹ thuật xây dựng khung vận hành cho AI Agent, gồm phân tách nhiệm vụ, quản lý trạng thái và kiểm soát chất lượng đầu ra. Dù chưa được giảng dạy phổ biến tại trường đại học, đây là năng lực được nhiều doanh nghiệp tìm kiếm và được xem là nền tảng của thế hệ kỹ sư AI tiếp theo.

- Từ thực tế đó, bà đánh giá gì về khoảng cách giữa nhu cầu tuyển dụng nhân lực AI và nguồn cung nhân tài tại Đông Nam Á? Kỹ năng nào thiếu hụt nhất?

- Khoảng cách rất lớn, nhưng không như nhiều người nghĩ. Người biết dùng AI không thiếu, nhưng khá ít biết triển khai AI vào hệ thống thực tế của doanh nghiệp và tạo ra kết quả đo lường được.

Báo cáo của chúng tôi chỉ ra một phát hiện đáng chú ý: 17% nhà phát triển biết sử dụng đồng thời 6 nền tảng AI trở lên. Nhóm "đa nền tảng" này là những người thực sự hiểu điểm mạnh, điểm yếu của từng công cụ và biết phối hợp chúng để giải bài toán phức tạp. Chính nhóm này đang dẫn dắt xu hướng ứng dụng AI thực sự trong khu vực, nhưng còn quá nhỏ so với nhu cầu doanh nghiệp.

Tác nhân AI đang thay đổi tiêu chí tuyển dụng rất rõ với lập trình viên. Thay vì hỏi "bạn biết ngôn ngữ lập trình nào" hay "điểm tốt nghiệp trung bình là bao nhiêu", các công ty tiên phong đang hỏi "bạn đã xây dựng và triển khai tác nhân nào chưa, nó giải quyết bài toán gì, kết quả ra sao".

- Việt Nam đứng ở đâu về chất lượng nguồn nhân lực, năng lực nghiên cứu và khả năng thu hút đầu tư?

- Có thể tự tin nói Việt Nam đang ở vị trí tốt hơn nhiều so với nhận thức phổ biến. Tiềm năng phía trước còn lớn hơn những gì chúng ta đang khai thác.

Về chất lượng nguồn nhân lực, dữ liệu của chúng tôi cho thấy Việt Nam đóng góp số lượng builder nhiều nhất trong 55 quốc gia tham gia Agentic AI Build Week, vượt qua cả Singapore và Indonesia. Đây không phải con số nhỏ, phản ánh nền tảng kỹ thuật thực sự của cộng đồng nhà phát triển Việt Nam. Các kỹ sư Việt Nam có tinh thần tự học mạnh, thích nghi nhanh, và có khả năng giải quyết bài toán thực tế tốt.

Năng lực nghiên cứu là lĩnh vực đang trên đà phát triển tích cực. Ngày càng có nhiều nhóm nghiên cứu AI tại trường đại học lớn và trong doanh nghiệp. Đang có sự trưởng thành dần của cộng đồng AI học thuật Việt Nam.

Thực tế, Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn của dòng vốn AI toàn cầu nhờ sự kết hợp giữa nhân tài chất lượng, chi phí cạnh tranh và thị trường nội địa đang tăng trưởng nhanh. Các tập đoàn lớn như AWS, Nvidia, OpenAI chọn Việt Nam cho các sự kiện và đầu tư chiến lược không phải ngẫu nhiên, mà phản ánh niềm tin vào tiềm năng thực sự của hệ sinh thái.

- Những thuận lợi và hạn chế lớn nhất của Việt Nam trong thu hút AI là gì?

- Lợi thế của Việt Nam không phải chi phí thấp, dù vẫn là một yếu tố. Thay vào đó, chúng ta có bài toán thật, quy mô thật, và cộng đồng lập trình viên đủ mạnh để giải những bài toán đó.

Hệ sinh thái doanh nghiệp Việt Nam đang trong giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ nhất. Mỗi doanh nghiệp lớn, từ ngân hàng, bất động sản, hàng không, đến hậu cần và bán lẻ đều đang đối mặt với những bài toán mà AI có thể giải quyết. Đây chính là nguyên liệu cho sự phát triển của hệ sinh thái tác nhân AI: bài toán thật, nhu cầu thật, ngân sách thật.

Về cộng đồng, lập trình viên Việt Nam có tinh thần tự học rất cao, chi phí vẫn cạnh tranh so với Singapore hay Nhật Bản. Chính phủ đang có định hướng rõ ràng về phát triển kinh tế số. Những yếu tố này tạo ra nền tảng tốt.

Dù vậy, hạn chế còn nằm ở hạ tầng dữ liệu. AI dù giỏi đến đâu cũng cần dữ liệu sạch, có cấu trúc, và có thể sử dụng được. Nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn trong giai đoạn xây dựng hạ tầng dữ liệu cơ bản - điểm nghẽn cần được ưu tiên giải quyết nếu muốn khai thác tối đa tiềm năng của tác nhân AI.

- Bà khuyến nghị gì đối với chương trình đào tạo tại Việt Nam cũng như sinh viên theo ngành công nghệ?

- Thay đổi lớn nhất không phải trong giáo trình, mà là triết lý đào tạo. Hầu hết chương trình hiện dạy sinh viên làm theo hướng dẫn: học lý thuyết, làm bài tập mẫu, thi theo đề cương. Tác nhân AI đòi hỏi loại tư duy hoàn toàn khác, đó là biết tự đặt câu hỏi, tự thiết kế giải pháp, tự đánh giá kết quả và điều chỉnh - những kỹ năng về tư duy hệ thống, không phải kỹ năng kỹ thuật đơn thuần.

Khoảng cách lớn nhất hiện nay là giữa biết và làm. Sinh viên ra trường biết lý thuyết máy học, biết thuật toán, nhưng phần lớn chưa bao giờ triển khai một hệ thống AI hoàn chỉnh vào môi trường thực tế, ít đối mặt với dữ liệu "bẩn", hệ thống không ổn định, hay yêu cầu của khách hàng thay đổi giữa chừng.

Vì vậy, đừng chỉ học AI, hãy xây dựng cùng AI. Mỗi dự án cá nhân là một mục trong danh mục tổng thể cần làm. Mỗi bài toán thực tế giải được là một lợi thế tuyển dụng cụ thể.

Hãy học cách làm việc cùng AI như một đồng nghiệp, không chỉ như một công cụ, bởi đó là cách thị trường lao động sẽ vận hành trong 5 năm tới.

Trong 5 năm tới, thị trường nhân lực công nghệ Việt Nam sẽ phân hóa rõ ràng hơn thành hai nhóm: người đã thích nghi và đang tạo ra giá trị bằng AI, và người đang bị AI thay thế dần trong những công việc lặp lại. Ranh giới giữa hai nhóm không phải bằng cấp hay kinh nghiệm, mà là thái độ và hành động ngay từ hôm nay.

Nếu Việt Nam đầu tư đúng vào hạ tầng dữ liệu doanh nghiệp, xây dựng được hệ sinh thái startup AI trong nước đủ mạnh, kết nối được cộng đồng lập trình viên với nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, hoàn toàn có thể trở thành trung tâm cung ứng nhân lực AI cho khu vực.

Không phải vì chúng ta rẻ, mà vì chúng ta giỏi và có bài toán thật để giải. Điều cần làm từ bây giờ không phải là chờ chính sách hay chờ đầu tư từ nước ngoài. Mà là mỗi người mang trong mình tinh thần tự xây dựng. Mỗi lập trình viên cần bắt đầu xây dựng dự án từ hôm nay, mỗi doanh nghiệp dám đặt bài toán thật cho cộng đồng công nghệ. Đó là những cơ hội tự tạo ra để hệ sinh thái trưởng thành.

Câu hỏi không phải liệu Việt Nam có bắt kịp không, mà là chúng ta có đủ dũng cảm để dẫn đầu không.

Cre: vnexpress

Ngày 14/7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Trình bày tờ trình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết dự thảo Luật Phòng, chống rửa tiền bổ sung "dịch vụ tài sản mã hóa" vào nhóm đối tượng báo cáo, đồng thời quy định các dấu hiệu đáng ngờ trong lĩnh vực này.

Theo dự thảo, có 15 dấu hiệu giao dịch đáng ngờ với các giao dịch tài sản mã hóa như chia nhỏ giao dịch để thấp hơn ngưỡng nhận biết khách hàng hoặc ngưỡng báo cáo. Hoặc giao dịch nạp, rút tài sản mã hóa liên tiếp trong thời gian ngắn ngay sau khi mở tài khoản; chuyển tài sản tới các quốc gia, vùng lãnh thổ có rủi ro cao về rửa tiền hoặc tài trợ khủng bố mà không có lý do hợp lý.

Các dấu hiệu khác gồm chuyển đổi tài sản mã hóa liên tục hoặc sang tiền pháp định trong điều kiện bất lợi về giá. Nhiều tài khoản hoặc ví cùng chuyển tài sản về một địa chỉ hoặc một tài khoản phân tán tài sản sang nhiều ví khác nhau trong thời gian ngắn. Việc sử dụng tài sản mã hóa có tính năng tăng cường ẩn danh hoặc dịch vụ trộn giao dịch nhằm che giấu nguồn gốc tài sản cũng là một dấu hiệu đáng ngờ.

Dự thảo cũng đưa vào diện đáng ngờ các trường hợp giao dịch với ví hoặc nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa từng bị cảnh báo liên quan đến lừa đảo, cờ bạc trực tuyến, tống tiền, tài sản bị đánh cắp. Hoặc các trường hợp truy cập nền tảng qua các công cụ ẩn danh, từ chối hoặc trì hoãn cung cấp thông tin nhận biết khách hàng, không giải trình được nguồn gốc tài sản.

Ngoài ra, diện đáng ngờ còn có các giao dịch với nhà cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa chưa được đăng ký, cấp phép; sử dụng các sàn giao dịch tại quốc gia, vùng lãnh thổ được xác định là điểm nóng về tội phạm lừa đảo xuyên quốc gia. Hoặc nguồn tài sản hình thành từ các đợt phát hành tài sản mã hóa thiếu minh bạch cũng được xếp vào nhóm dấu hiệu cần báo cáo.

Theo cơ quan soạn thảo, việc sửa đổi Luật nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về phòng, chống rửa tiền theo các chuẩn mực quốc tế, xử lý những khoảng trống pháp lý và chuẩn bị cho đợt đánh giá của Lực lượng đặc nhiệm tài chính (FATF).

Thẩm tra dự luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi đề nghị làm rõ khái niệm "dịch vụ tài sản mã hóa", phạm vi dịch vụ phải báo cáo và tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí nhận diện giao dịch đáng ngờ để bảo đảm cụ thể, khả thi. Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định rõ cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an trong thanh tra, giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền với lĩnh vực tài sản mã hóa.

Tài sản mã hóa là một loại tài sản số sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số để xác thực trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao. Thị trường này được thí điểm tại Việt Nam trong 5 năm, tính từ tháng 9/2025. Việc chào bán, phát hành, giao dịch và thanh toán tài sản mã hóa được thực hiện bằng VND. Trước khi có chính sách thuế riêng, hoạt động chuyển nhượng và kinh doanh tài sản mã hóa chịu thuế như chứng khoán.

Chính phủ định hướng tối đa 5 doanh nghiệp được thí điểm lập sàn giao dịch trong giai đoạn đầu, nhằm kiểm soát rủi ro và đánh giá tác động trước khi mở rộng. Các doanh nghiệp cần có vốn điều lệ tối thiểu 10.000 tỷ đồng, cao gấp ba lần vốn điều lệ tối thiểu của một ngân hàng thương mại và khoảng 33 lần nếu so với công ty vận tải hàng không. Nhà đầu tư nước ngoài được nắm tối đa 49% vốn.

Cre: vnexpres

Trong phân tích mới phát hành, Tổng giám đốc điều hành HSBC Việt Nam Tim Evans đánh giá "Việt Nam đã tiến nhanh hơn và xa hơn bất kỳ nền kinh tế nào khác" trong thương mại hàng hóa liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) như chip bán dẫn, linh kiện và thiết bị để công nghệ AI vận hành.

Theo báo cáo của Khối Nghiên cứu Đầu tư HSBC, thị phần thương mại toàn cầu của Việt Nam trong mảng thiết bị liên quan đến AI đã tăng từ 1,2% vào 2015 lên 12,4% năm 2025, cao nhất thế giới (tính riêng một nền kinh tế giai đoạn này).

Đầu 2026, xuất khẩu Hàn Quốc sang Việt Nam tăng mạnh nhất Đông Nam Á, cho thấy mối liên kết sản xuất sâu rộng và vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong lắp ráp phần cứng máy tính, gồm thiết bị liên quan đến máy chủ AI, theo ông Tim.

Trong khi, Đài Loan (Trung Quốc) lần đầu thâm hụt thương mại với Việt Nam hồi quý I. Ba tháng tính đến tháng 5, nhập khẩu của hòn đảo này từ Việt Nam tăng vọt 173% so với cùng kỳ 2025, chủ yếu là máy móc, thiết bị điện và đồ điện gia dụng.

Ông Tim cho rằng diễn biến này cho thấy sự "dịch chuyển lớn". Việt Nam không còn là cứ điểm lắp ráp chi phí thấp ở cuối chuỗi cung ứng, mà đã trở thành mắt xích trong mạng lưới đa phương, tức nhập khẩu đầu vào giá trị cao từ Đài Loan và Hàn Quốc, sau đó sản xuất tinh vi rồi xuất khẩu trở lại châu Á và thế giới.

"Các dòng chảy hai chiều đang ngày càng sâu sắc hơn và vị thế của Việt Nam trong các dòng chảy đó cũng đang được củng cố", ông nhận định.

Theo dữ liệu của HSBC, thương mại nội vùng châu Á với hàng hóa liên quan đến AI đạt gần 2.000 tỷ USD năm ngoái, gấp đôi trước Covid-19. Hàng hóa liên quan AI chiếm 35% tổng kim ngạch xuất khẩu của châu Á, so với mức 19% thập kỷ trước.

Việt Nam vươn lên nhờ yếu tố chính sách lẫn địa lý. Chính phủ đã đề ra chiến lược quốc gia về phát triển công nghiệp bán dẫn và xác định khoa học, công nghệ, chuyển đổi số là động lực tăng trưởng.

Các nhà sản xuất toàn cầu hưởng ứng bằng những khoản đầu tư lớn vào đóng gói, kiểm thử và sản xuất hàng điện tử. Việt Nam đồng thời hợp tác các tập đoàn công nghệ hàng đầu nhằm tiếp nhận năng lực nghiên cứu và thiết kế.

Nửa đầu năm, công nghiệp chế biến, chế tạo thu hút 17,91 tỷ USD vốn FDI, chiếm 63% tổng vốn đăng ký mới và tăng thêm, theo Cục Thống kê. Nhiều địa phương ghi nhận các dự án lớn liên quan đến điện tử, bán dẫn.

Ví dụ, Thái Nguyên dẫn đầu thu hút FDI với quy mô hơn 8 tỷ USD trong 6 tháng đầu, phần lớn đổ vào các tổ hợp công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn và sản xuất linh kiện điện tử. Hải Phòng đón 1,83 tỷ USD nhờ gỡ vướng thủ tục cho các dự án phụ trợ ngành bán dẫn và điện tử như LG Innotek.

Song song, Việt Nam cũng đang bắt đầu có nhu cầu AI cao. Với dân số trẻ, am hiểu công nghệ và cộng đồng doanh nghiệp năng động, Việt Nam có vị thế thuận lợi để trở thành thị trường tiêu thụ dịch vụ AI quan trọng, theo ông Tim.

Hồi tháng 4, TP HCM trao chứng nhận đăng ký đầu tư cho 4 dự án công nghệ cao chiến lược với tổng vốn hơn 1,23 tỷ USD. Trong đó, hai dự án chính gồm Trung tâm dữ liệu Evolution DC VN HCMC của liên danh 3 nhà đầu tư Singapore, giá trị hơn 508 triệu USD và Tổ hợp trung tâm dữ liệu siêu lớn STARMASON vốn đầu tư khoảng 480 triệu USD do Starmason đầu tư.

Hưởng lợi từ làn sóng thương mại liên quan đến AI nhưng cũng đi kèm rủi ro. Theo ông Tim, chuyên môn hóa sâu hơn đồng nghĩa Việt Nam dễ bị ảnh hưởng trước các cú sốc chung, như chi tiêu vốn cho AI hạ nhiệt, siết chặt kiểm soát xuất khẩu hay biến động mạnh về giá bán dẫn. Ngoài ra, giá chip cùng hàng điện tử tăng cũng có thể gia tăng áp lực lạm phát trong toàn khu vực.

Tuy vậy, các động lực mang tính cấu trúc vẫn tốt. Chuỗi cung ứng đang đa dạng hóa khắp châu Á, các hiệp định như RCEP và CPTPP giúp giảm rào cản thương mại. Việt Nam cũng đã chứng minh khả năng hấp thụ được vốn quy mô lớn.

"Trong bối cảnh châu Á chuyển mình từ bệ phóng xuất khẩu thành trung tâm nhu cầu AI của chính mình, Việt Nam đang đứng ở vị trí trung tâm trong quá trình chuyển dịch đó xét cả về kinh tế lẫn địa lý", Tổng giám đốc HSBC Việt Nam, nói.

Theo ông, nếu Việt Nam chuyển hóa được đà tăng trưởng sản xuất thành một hệ sinh thái AI thực thụ, kết hợp quy mô phần cứng với kỹ năng, hạ tầng và mức độ ứng dụng trong doanh nghiệp, lợi ích không chỉ ở kim ngạch xuất khẩu mà còn lan tỏa đến năng suất nhà máy, khu vực dịch vụ và trong vận hành thường nhật của hàng trăm nghìn doanh nghiệp.

Cre: vnexpress

Hội nghị sơ kết một năm sáu tháng triển khai thực hiện Nghị quyết 57 về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia được tổ chức ngày 1/7 tại Hà Nội.

Trao đổi với VnExpress, ông Lương Việt Quốc, nhà sáng lập và Giám đốc Realtime Robotics - doanh nghiệp UAV có mặt tại Hội nghị, cho biết họ mong muốn có cơ chế Nhà nước đặt hàng mua sắm, sử dụng các sản phẩm công nghệ chiến lược do doanh nghiệp trong nước nghiên cứu, sản xuất. Nhà nước hỗ trợ đầu ra sẽ giúp doanh nghiệp tăng tốc, mở rộng quy mô, "biến những nhà vô địch quốc gia thành những nhà vô địch thế giới".

"Khó khăn lớn nhất hiện nay với chúng tôi là thiếu nguồn lực để tăng tốc. Với việc Nhà nước đặt hàng, Realtime Robotics sẽ có nguồn lực để mở rộng năng lực sản xuất, tái đầu tư nghiên cứu phát triển và chiếm lĩnh thị trường quốc tế nhanh hơn nữa", ông nói.

Cuối tháng 6, Hera của Realtime Robotics trở thành sản phẩm UAV châu Á duy nhất được Mỹ miễn trừ lệnh cấm nhập khẩu, cho phép sử dụng dân sự và quốc phòng. Phương tiện bay thường bị coi là sản phẩm nhạy cảm, ảnh hưởng đến an ninh quốc gia, tuy nhiên theo ông Quốc, Hera được miễn trừ nhờ sở hữu ưu thế về công nghệ so với các UAV khác như khả năng gấp gọn 14 lần so với khi bay, cơ động nhưng tải trọng lớn, hệ chống rung mang được hai camera.

"Sản phẩm đã được kiểm định bởi thị trường G7 gắt gao nhất và đáp ứng tốt cho các nhu cầu của Việt Nam. Mặt khác, thông qua đặt hàng mua sắm, Nhà nước đầu tư gián tiếp cho năng lực sản xuất và đội ngũ R&D trong nước để tiếp tục có các phát minh, công nghệ cạnh tranh thế giới", ông Quốc cho hay.

Từ bài học của Trung Quốc với các doanh nghiệp DJI hay BYD, ông đề xuất Nhà nước ưu tiên đặt hàng với sản phẩm, công nghệ đã chứng minh năng lực tại các thị trường khắt khe như OECD. Song song, Nhà nước có thể hỗ trợ ngay từ bước nghiên cứu phát triển, thương mại hóa lần đầu đối với sản phẩm công nghệ chiến lược tiệm cận năng lực cạnh tranh thế giới. Tuy nhiên, hỗ trợ cần đi kèm lộ trình tạo ra phát minh, nâng cấp trình độ tự chủ công nghệ, tránh tình trạng doanh nghiệp trở nên phụ thuộc hoặc lợi dụng chính sách.

"Đích đến vẫn là những sản phẩm tốt nhất, cạnh tranh toàn cầu", nhà sáng lập Realtime Robotics khẳng định.

Về giải pháp đẩy nhanh nghiên cứu phát triển công nghệ, Realtime Robotics cho rằng doanh nghiệp cần hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu nhằm tận dụng nguồn nhân lực nghiên cứu chuyên sâu. Đặc biệt trong các công nghệ có tính liên ngành như UAV, doanh nghiệp không thể duy trì đội ngũ R&D nội bộ bao phủ hết các lĩnh vực như cơ điện, laser, pin.

Theo ông, trong các nghiên cứu phát triển công nghệ, Nhà nước và doanh nghiệp có thể đồng tài trợ, giảm rủi ro tài chính và cùng đầu tư cho năng lực nghiên cứu trong nước. Tuy nhiên, điểm nghẽn với các nghiên cứu có kinh phí nhà nước là cơ chế quản lý theo định mức chi - xác định rõ kinh phí cho các hạng mục và có mức trần cho nhân sự. Từ kinh nghiệm hợp tác với Đại học Quốc gia TP HCM, ông cho rằng cơ chế phù hợp hơn là khoán theo kết quả - xác định nguồn lực, sản phẩm đầu ra, thời hạn hoàn thành, cho phép nhóm nghiên cứu tự chủ hơn về vận hành.

"Hợp tác ba nhà là nhu cầu thực, doanh nghiệp rất cần tri thức của đội ngũ chuyên gia. Tuy nhiên cơ chế đầu tư mua sắm cũ có thể làm chậm tốc độ dự án nghiên cứu, trong khi cạnh tranh công nghệ chiến lược đòi hỏi đi rất nhanh, chiếm lĩnh nhu cầu thị trường", ông Quốc nhấn mạnh.

Tại Hội nghị sơ kết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu tập trung nguồn lực làm chủ và phát triển các công nghệ chiến lược thành sản phẩm cụ thể, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot và tự động hóa, công nghệ sinh học và y sinh, vật liệu và năng lượng, chip bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ lượng tử, thiết bị bay không người lái (UAV), công nghệ biển, đại dương và lòng đất.

Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được xác định là động lực chủ yếu để đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, hiệu lực quản trị và khả năng tự chủ quốc gia. Thể chế từng bước được hoàn thiện, nhiều điểm nghẽn được tháo gỡ.

Tuy nhiên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá vẫn còn nhiều hạn chế về thể chế, hạ tầng, nhân lực, dữ liệu, an ninh mạng, an toàn thông tin và giải ngân vốn. Kết quả thực tế chưa tương xứng với nguồn lực và quyết tâm chính trị, chưa tạo ra nhiều sản phẩm chiến lược cụ thể. "Khâu yếu nhất hiện nay là tổ chức thực hiện", kết luận nêu

"Lưu lượng AI đang viết lại nguyên tắc thiết kế mạng", Ookla nhận định trong báo cáo mới công bố dựa trên dữ liệu mạng di động từ 22 thị trường lớn ở Bắc Mỹ, châu Âu, châu Á - Thái Bình Dương, Trung Đông và Mỹ Latinh.

Theo đơn vị đứng sau công cụ Speedtest, các mạng di động được xây dựng dựa trên giả định đã đúng trong nhiều thập kỷ: người dùng chủ yếu tiêu thụ nội dung thay vì tạo ra dữ liệu. Vì vậy, hầu hết mạng 5G hiện phân bổ khoảng 90% dung lượng cho tải xuống và 10% cho tải lên.

Tuy nhiên, AI đang làm thay đổi hoàn toàn mô hình. Khi người dùng gửi một câu lệnh tới mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), toàn bộ ngữ cảnh gồm văn bản, hình ảnh hoặc tài liệu phải được truyền lên máy chủ trước khi hệ thống có thể xử lý, phản hồi. Với tác nhân AI, trợ lý giọng nói hay ứng dụng thực tế tăng cường (AR), thiết bị còn liên tục gửi dữ liệu cảm biến, âm thanh và hình ảnh lên đám mây theo thời gian thực.

Dẫn báo cáo Ericsson Mobility Report, Ookla cho biết lưu lượng từ LLM dạng văn bản hiện có tỷ lệ khoảng 29% tải lên và 71% tải xuống. Với AI hội thoại bằng giọng nói và AI tác tử, tỷ lệ này gần đạt mức cân bằng 50-50, trong khi các ứng dụng AR và AI đa phương thức có khoảng 40% lưu lượng là tải lên. Hiệp hội Di động Toàn cầu GSMA cũng dự báo tỷ trọng lưu lượng tải lên trong tổng lưu lượng dữ liệu di động có thể đạt 25-35% vào năm 2040 trong các kịch bản AI tăng trưởng trung bình và cao.

Không chỉ thay đổi cấu trúc lưu lượng, AI còn được dự báo trở thành nguồn tạo lưu lượng lớn nhất trên Internet trong chưa đầy một thập kỷ tới. Theo GSMA, lưu lượng cho nhu cầu AI toàn cầu sẽ tăng trưởng kép 73% mỗi năm trong giai đoạn 2025-2033 và vượt lưu lượng mạng truyền thống vào năm 2031.

Trong khi các yếu tố này không ảnh hướng lớn đến cấu trúc của mạng Internet cố định, Ookla cho rằng chúng có thể khiến các kịch bản xây dựng mạng lưới 5G trước đây không còn chính xác. Theo đó, người dùng không chỉ tiêu thụ dữ liệu mà ngày càng tạo ra lượng dữ liệu lớn để phục vụ AI. Các phiên kết nối không còn có điểm bắt đầu và kết thúc rõ ràng như trước do các tác nhân AI có thể hoạt động liên tục cả khi người dùng không tương tác. Ngoài ra, mô hình lưu lượng trở nên khó dự báo hơn nhiều do AI có thể phát sinh lượng dữ liệu lớn bất cứ lúc nào thay vì theo các cách sử dụng truyền thống.

Trong khi đó, năng lực tải lên của mạng di động chưa theo kịp nhu cầu. Phân tích của Ookla cho thấy từ năm 2023, tỷ lệ dung lượng dành cho đường tải lên hầu như đi ngang hoặc giảm tại 12 trong số 22 thị trường được khảo sát. Indonesia có tỷ lệ dung lượng dành cho tải lên cao nhất với 23,9%, tiếp theo là Đức (15,6%) và Thái Lan (14,2%). Trong khi đó, các nhà mạng Mỹ dành 5,1% dung lượng cho tải lên, thấp nhất trong nhóm khảo sát.

Theo Ookla, họ có thể đáp ứng được yêu cầu của các ứng dụng AI văn bản và AI giọng nói hiện nay, nhưng phần lớn chưa đáp ứng được tốc độ tải lên tối thiểu 20 Mbps cho các ứng dụng AR và AI đa phương thức.

Bên cạnh băng thông, độ trễ cũng trở thành yếu tố quyết định trải nghiệm AI. Dữ liệu của Ookla cho thấy trong điều kiện hoạt động bình thường, 18 trong số 22 thị trường đạt mục tiêu độ trễ dưới 50 ms cho AI văn bản và 13 thị trường dưới 40 ms đối với AI giọng nói. Tuy nhiên, chưa có thị trường nào đáp ứng được ngưỡng dưới 10 mili giây cần thiết để vận hành ổn định các thiết bị AR.

Để đáp ứng xu hướng, ngành viễn thông được dự báo bước vào chu kỳ đầu tư mới. Ookla dẫn các ước tính cho thấy các nhà mạng toàn cầu có thể chi khoảng 1.300 tỷ USD trong giai đoạn 2024-2030 để mở rộng hạ tầng và xây dựng kiến trúc mạng phù hợp với AI. Song song, AI cũng được đưa vào vận hành mạng. Khoảng 40% nhà mạng trên thế giới đã triển khai hoặc thử nghiệm thương mại các hệ thống mạng tự trị dựa trên tác tử AI, trong khi 34% khác dự kiến triển khai trong vòng hai năm tới.

Theo Ookla, các tác vụ AI đều có yêu cầu mạng khác nhau nên không tồn tại một mô hình hạ tầng phù hợp cho mọi trường hợp. AI văn bản, AI giọng nói, AI đa phương thức hay tác nhân AI đều đặt ra những yêu cầu riêng về băng thông, độ trễ và độ ổn định kết nối. Điều này buộc các nhà mạng phải chuyển từ tư duy tối ưu hóa cho việc xem video và tải nội dung sang thiết kế mạng phục vụ AI ngay từ đầu.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng đánh giá vẫn còn nhiều yếu tố có thể làm thay đổi nhu cầu tải lên của các ứng dụng AI trong tương lai. Một trong những kịch bản dễ xảy ra nhất là tỷ lệ tác vụ AI được xử lý trực tiếp trên thiết bị thay vì gửi lên đám mây. Mô hình Private Cloud Compute của Apple được xem là tín hiệu đầu tiên cho xu hướng kết hợp này, giúp các dữ liệu có thể được xử lý ngay trên máy thay vì phải tải lên đám mây.

Theo chuyên gia, điều này cũng có thể tạo ra khoảng cách mới giữa các nhóm người dùng. Những người sở hữu thiết bị có bộ xử lý AI mạnh sẽ ít phụ thuộc vào chất lượng mạng hơn, trong khi người dùng các thiết bị giá rẻ sẽ càng phụ thuộc vào đường tải lên của mạng di động.

Các công nghệ nén dữ liệu mới có thể giúp giảm áp lực lên mạng, đặc biệt với ứng dụng AI xử lý hình ảnh hoặc video theo thời gian thực. Tuy vậy, Ookla cho rằng còn quá sớm để kết luận nhu cầu tải lên trong tương lai tăng đến mức nào, bởi phụ thuộc vào tốc độ phát triển của AI trên thiết bị, năng lực xử lý của phần cứng cũng như các công nghệ tối ưu truyền dữ liệu trong những năm tới

Trung Quốc đang gặt hái nhiều thành công trong công nghệ sản xuất vách ngăn bồn nhiên liệu. Hôm 10/7, tên lửa Trường Chinh 10B (CZ-10B) của Trung Quốc đưa vệ tinh lên quỹ đạo, sau đó hạ cánh thẳng đứng xuống lưới đỡ khổng lồ gắn trên giàn nổi ngoài khơi, đánh dấu lần đầu thu hồi tên lửa tái sử dụng. Chuyến bay sử dụng phần nắp sản xuất bằng phương pháp hàn có thể sánh ngang với dòng tên lửa Falcon của SpaceX nhưng có thể sản xuất nhanh hơn.

Đồng thời, các nhà nghiên cứu Trung Quốc cũng giới thiệu kỹ thuật "định hình lạnh" cho phép tạo ra một chiếc nắp hoàn chỉnh không đường nối trong vòng vài giờ thay vì một tuần.

Công ty công nghệ điều khiển số Thượng Hải sản xuất vách ngăn bồn nhiên liệu ở tên lửa Trường Chinh 10B bằng công cụ máy móc phát triển trong nước và theo tiêu chuẩn tương tự dòng Falcon của SpaceX. Họ sử dụng hai quy trình cốt lõi, bao gồm phương pháp phay gương 5 trục kép, gia công nắp liền mạch với giá đỡ để ngăn vật liệu mỏng bị biến dạng áp lực cắt, đảm bảo độ chính xác và hiệu quả. Hiện nay, chỉ có ba nhà cung cấp trên thế giới sở hữu công nghệ phay gương như vậy là tập đoàn Dufieux của Pháp, M. Torres của Tây Ban Nha và Công ty công nghệ điều khiển số Thượng Hải, trong đó hệ thống của Trung Quốc có lợi thế về độ chính xác, thời gian chu kỳ và chi phí.

Quy trình thứ hai xử lý mối nối giữa nắp và thân bồn nhiên liệu bằng hệ thống hàn ma sát khuấy dài 5 m. Khi dụng cụ khuấy quay nhanh, ma sát tạo ra nhiệt làm mềm và nhào trộn kim loại với nhau, tạo ra mối hàn hoàn hảo. Phương pháp này tăng cường độ bền mỏi của mối nối gấp nhiều lần so với hàn nóng chảy thông thường, cung cấp độ bền cần thiết cho tên lửa bay nhiều lần mà không hỏng hóc.

Theo Công ty công nghệ điều khiển số Thượng Hải, kết hợp hai công nghệ trên "chính là hướng sản xuất cốt lõi giúp SpaceX thu hồi dòng Falcon với độ tin cậy cao". So với các quy trình sản xuất phân đoạn truyền thống, giải pháp này làm giảm gần 400 kg trọng lượng nắp ở tên lửa với thông số kỹ thuật vượt tiêu chuẩn quốc tế.

China Science Daily hôm 12/7 đưa tin một nhóm nhà nghiên cứu ở Đại học Công nghệ Đại Liên phát triển công nghệ tạo hình nguyên khối siêu lạnh cho hợp kim nhôm, giúp thúc đẩy sản xuất vách ngăn bồn nhiên liệu hiệu quả.

Trái với quan điểm thông thường cho rằng kim loại trở nên giòn và kém bền trong điều kiện lạnh, các nhà nghiên cứu phát hiện ở nhiệt độ cực thấp, hợp kim nhôm đồng thời tăng cả độ giãn dài và hệ số biến cứng nguội (khả năng tăng độ bền của kim loại bằng biến dạng dẻo). Dựa vào hiệu ứng vật lý này, họ phát triển quy trình tạo hình độc quyền bao gồm đặt tấm hợp kim nhôm dày 4 mm trong buồng lạnh -196 độ C và tạo hình một lần duy nhất thành chiếc nắp nhẵn mịn sẵn sàng sử dụng trực tiếp mà không cần gia công thêm.

Theo Bastille Post Global, so với phương pháp truyền thống tạo hình nhiều phần riêng biệt và hàn lại với nhau, tạo hình nguyên khối siêu lạnh có thể tăng cường hiệu suất sử dụng vật liệu lên hơn 85% và giảm thời gian sản xuất từ hơn một tuần xuống vài giờ.

Nhóm nghiên cứu phối hợp với Viện công nghệ phóng tên lửa Trung Quốc (CALT) và chứng minh vách ngăn hình vòm mới bay thành công trong các nhiệm vụ Trường Chinh 12 và Trường Chinh 7A Y14. Ngoài ra, họ cũng hợp tác với Công ty công nghệ Yongxing Gongda để xây dựng dây chuyền sản xuất vách ngăn cỡ 4 m tại Khu Phát triển Kinh tế Jizhou ở Thiên Tân. Theo CGTN, hồi tháng 5, lô vách ngăn sản xuất hàng loạt đầu tiên xuất xưởng với công suất hàng năm trên 1.000 đơn vị, đủ để hỗ trợ lắp ráp hơn 100 tên lửa mỗi năm.

Theo SCMP, trong cuộc đua vũ trụ giữa Mỹ và Trung Quốc, lợi thế quyết định có thể nằm ở một bộ phận ít người biết là vách ngăn bồn nhiên liệu. Trên tên lửa đẩy, thân bồn nhiên liệu hình trụ cần hai "chiếc mũ" dạng vòm hình elip hoặc parabol hàn chặt ở hai đầu để phân phối đều lực ép, giúp bồn chứa khỏi nổ tung dưới áp suất nén nạp khí và áp suất hóa hơi của nhiên liệu siêu lạnh.

Vách ngăn rộng vài mét nhưng chỉ dày vài milimét và chịu áp suất, rung lắc, chấn động cực lớn. Do rất khó sản xuất hàng loạt, quốc gia nào có thể sản xuất vách ngăn bồn nhiên liệu nhanh, rẻ với độ tin cậy cao hơn sẽ nắm giữ lợi thế lớn khi phát triển đội tên lửa tái sử dụng cho nền kinh tế không gian trong tương lai

Trước đó, ông từng là nhà nghiên cứu tại Siemens Healthineers và nhà khoa học cấp cao của bộ phận xe tự hành Uber ATG. Nghiên cứu của ông nhận tài trợ từ Quỹ Khoa học quốc gia Mỹ (NSF) và Viện Y tế quốc gia Mỹ (NIH), giành một số giải báo chí xuất sắc, đồng thời là thành viên cao cấp của Học viện sáng chế quốc gia Mỹ (NAI), Ủy viên hội đồng biên tập tạp chí Computerized Medical Imaging and Graphics (Elsevier).

Bên lề sự kiện Beyond Honors do công ty New England Elite Consulting (NEEC) tổ chức tại TP HCM cuối tuần qua, PGS.TS Hiển chia sẻ với VnExpress về hành trình vươn ra thế giới bằng niềm đam mê, ứng dụng công nghệ vào y khoa và tương lai của bác sĩ.

- Tôi luôn trân trọng nền tảng từ những năm tháng tại trường chuyên Lê Quý Đôn. Đó là bệ phóng cho các cơ hội lớn như Singapore và Mỹ sau này.

Nhìn lại chặng đường đã qua, sự khác biệt không đến từ một bước ngoặt duy nhất. Nó là kết quả của việc liên tục đưa ra những quyết định nhỏ dựa trên nguyên tắc: chọn thử thách khó nhưng ý nghĩa, chủ động cộng tác với những người giỏi hơn, và luôn tin giới hạn của mình không cố định một chỗ.

- Điều gì thúc đẩy ông theo đuổi deep learning (học sâu) từ năm 2013 khi AI còn khá xa lạ, và ông đã bao giờ nghi ngờ lựa chọn của mình?

- Khoảng năm 2013, khi thực hiện luận án tiến sĩ về mã hóa thưa thớt (Sparse Coding) và bắt đầu nghiên cứu về phân tích ảnh y khoa tại Siemens Healthineers, tôi nhận thấy khi các mô hình có cấu trúc càng sâu, tức nhiều tầng biểu diễn, hiệu quả trên dữ liệu thực tế càng vượt trội so với các phương pháp truyền thống.

Cùng lúc, các công trình tiên phong về học sâu của nhóm do nhà khoa học máy tính Geoffrey Hinton xuất hiện đã xác nhận quan sát đó. Thay vì hoài nghi, tôi quyết định dấn thân, tham gia phát triển và cuối cùng cho ra đời một trong những bằng sáng chế đầu tiên của thế giới về học sâu cho chẩn đoán hình ảnh y khoa. Sáng chế sau đó được Siemens triển khai trên nhiều sản phẩm chẩn đoán hình ảnh.

Tôi chưa từng nghi ngờ AI sẽ thay đổi cách con người thực hành y học. Câu hỏi còn bỏ ngỏ chưa bao giờ là "liệu điều đó có xảy ra", mà là "khi nào" và "ai sẽ xây dựng công nghệ một cách có trách nhiệm" - những câu hỏi tôi tiếp tục theo đuổi đến hôm nay.

- Nhìn vào các dự án liên quan đến y tế của ông, có thể thấy triết lý chung là AI giúp bác sĩ đưa ra quyết định tốt hơn thay vì loại bỏ họ?

- Đây là lựa chọn có chủ đích của tôi dựa trên một nguyên lý toán học gọi là "lý thuyết tổ hợp mô hình" (Ensemble Theory).

Bác sĩ và AI thường mắc sai sót ở những tình huống khác nhau. AI dễ lúng túng trước các ca bệnh hiếm hoặc dữ liệu nhiễu. Bác sĩ có thể bỏ sót tổn thương do áp lực thời gian hoặc giảm tập trung khi làm việc kéo dài. Chính vì sai theo những cách khác nhau, khi kết hợp, hai bên có thể bù trừ cho nhau giúp giảm đáng kể nguy cơ bỏ sót.

Điều này đã được kiểm chứng qua nhiều nghiên cứu lâm sàng quốc tế. Chẳng hạn, nghiên cứu công bố trên tạp chí y khoa American Journal of Surgical Pathology năm 2018 cho thấy, các bác sĩ giải phẫu bệnh khi đọc hạch lympho để phát hiện di căn ung thư vú đạt độ nhạy khoảng 83% nếu làm việc độc lập. Khi được AI hỗ trợ, độ nhạy tăng lên 91% với độ đặc hiệu gần như không đổi và thời gian đọc rút ngắn. Xu hướng tương tự cũng được ghi nhận trong sàng lọc ung thư vú, X-quang ngực và chẩn đoán xuất huyết não trên chụp cắt lớp vi tính (CT).

Hơn nữa, y học không chỉ là bài toán nhận dạng hình ảnh. Đó là tổng hòa của việc đánh giá bối cảnh lâm sàng, giao tiếp và chịu trách nhiệm với bệnh nhân. AI có thể phân tích số lượng lớn hình ảnh với độ nhất quán cao, giải phóng thời gian để bác sĩ tập trung vào những ca phức tạp, nơi kinh nghiệm và phán đoán của con người tạo ra khác biệt lớn nhất.

Tôi tin trong 10 năm tới, những hệ thống AI tồn tại bền vững sẽ là những công cụ được xây dựng cùng bác sĩ, giúp bác sĩ làm việc tốt hơn, không phải loại bỏ họ.

- Ở vị trí một nhà khoa học Việt làm việc tại Mỹ, nhìn về quê hương, ông thấy Việt Nam có lợi thế gì trong cuộc đua AI, và đâu là khoảng cách lớn cần vượt qua?

- AI là lĩnh vực rất rộng, từ mô hình ngôn ngữ, robot cho đến y tế. Tôi xin chia sẻ từ góc nhìn bản thân hiểu rõ nhất, là AI trong y học. Việt Nam có ba lợi thế lớn nhưng thường bị đánh giá chưa đầy đủ.

Thứ nhất về đặc điểm dịch tễ học. Một số bệnh có tỷ lệ mắc cao tạo ra nguồn dữ liệu lâm sàng rất giá trị. Việc kiểm định AI trên bộ dữ liệu này giúp mô hình vừa đáng tin cậy với người Việt, vừa nâng cao khả năng ứng dụng ở nhiều quốc gia. Đây là giá trị khoa học mà các bệnh viện Việt Nam có thể đóng góp cho cộng đồng nghiên cứu toàn cầu.

Thứ hai về cơ cấu dân số. Việt Nam đang sở hữu lực lượng kỹ sư trẻ, học hỏi nhanh và tốc độ phát triển nhân lực kỹ thuật rất cao.

Thứ ba liên quan đến định hướng chính sách. Khung pháp lý và chiến lược quốc gia cho AI đang được định hình rõ nét, với nhiều luật và quy định mới đã ban hành.

Tuy nhiên, Việt Nam đối mặt với hai khoảng cách rất khó thu hẹp. Trong đó, thiếu hụt đội ngũ chuyên gia AI cấp cao có kinh nghiệm thực chiến trong lĩnh vực rủi ro cao như y tế là yếu tố chưa thể rút ngắn chỉ bằng đào tạo trong lớp học. Theo tôi, hợp tác quốc tế có thể giúp quá trình này diễn ra nhanh hơn đáng kể.

Khoảng cách về hạ tầng nghiên cứu lâm sàng, gồm bệnh viện, hội đồng đạo đức và quản trị dữ liệu, vẫn chưa đồng bộ. Đây là quá trình xây dựng năng lực của cả một hệ sinh thái, không thể giải quyết bằng một chính sách hay dự án ngắn hạn.

Trong 10 năm tới, những quốc gia thành công nhất về AI y khoa sẽ biết kết hợp năng lực trong nước với hợp tác khoa học quốc tế thay vì phát triển đơn lẻ. Đó cũng là con đường phù hợp nhất với Việt Nam.

- Nhiều bạn trẻ muốn theo đuổi AI, nhưng cũng lo AI sẽ thay thế nhiều công việc. Theo ông, năng lực quan trọng nhất cần xây dựng để không bị tụt lại là gì?

- Thay vì những lời khuyên chung chung, tôi có ba gợi ý cụ thể.

Thứ nhất, cần hiểu thật sâu một chuyên ngành. AI chỉ phát huy giá trị khi kết hợp với một lĩnh vực cụ thể như y học, tài chính hay nông nghiệp. Kỹ sư xuất sắc phải hiểu đủ sâu về ngành đó để đối thoại bình đẳng với các chuyên gia.

Tiếp theo, phải biết xây dựng hệ thống thực tế. Khả năng biến một thuật toán thành phần mềm ổn định, an toàn và liên tục cải tiến từ phản hồi người dùng quan trọng hơn việc chỉ biết tạo ra mô hình.

Cuối cùng là làm việc với người ngoài ngành. Nên biết lắng nghe, thấu hiểu nhu cầu của bác sĩ, nhà quản lý và bệnh nhân, đồng thời kết nối công nghệ với con người.

Về cơ hội nghề nghiệp, đừng đặt nặng việc làm ở Mỹ, châu Âu hay Việt Nam. Hãy tự hỏi bản thân muốn giải quyết vấn đề gì và chọn nơi bài toán đó có cơ hội được giải tốt nhất.

- Ông nói không nên đặt nặng việc học hay làm ở đâu, nhưng có quan điểm rằng "cần đi du học mới có thể nâng cao kỹ năng, sau đó quay về phục vụ quê hương"?

- Du học vẫn rất cần thiết để được cọ xát tại các trung tâm nghiên cứu tuyến đầu và hiểu cách hệ sinh thái công nghệ quốc tế vận hành. Tuy nhiên, khái niệm "cống hiến" ngày nay phức tạp hơn câu chuyện "ở lại hay trở về".

Khoa học hiện đại là mạng lưới hợp tác toàn cầu. Ví dụ với tôi, môi trường học thuật và nghiên cứu chính vẫn tại Mỹ, nơi tôi giảng dạy và theo đuổi các chương trình khoa học của mình. Song song, tôi cũng tham gia hợp tác nghiên cứu quốc tế, trong đó có Việt Nam, bởi nhiều nghiên cứu y khoa ngày nay đòi hỏi quy mô và sự đa dạng dữ liệu vượt quá khả năng của bất kỳ một quốc gia nào.

Khi nghiên cứu AI được kiểm định trên dữ liệu lâm sàng từ Việt Nam, bệnh nhân trong nước được tiếp cận công nghệ chuẩn thế giới. Đồng thời, hệ thống AI cũng hoạt động công bằng và chính xác hơn trên toàn cầu vì phản ánh tốt hơn sự đa dạng của thực hành lâm sàng trong thế giới thực. Đó là mối quan hệ cùng có lợi, không phải sự lựa chọn giữa lợi ích của quốc gia này với quốc gia khác.

- Về mục tiêu lớn nhất trong sự nghiệp, ông mong muốn công trình của mình tạo ra thay đổi gì cho ngành y tế hoặc cho cuộc sống của con người?

- Tôi mong công việc của mình góp phần thu hẹp khoảng cách y tế giữa những nơi có nhiều nguồn lực và những nơi còn nhiều hạn chế. Nếu trong 10 năm nữa, một bệnh nhân ở tuyến tỉnh có thể tiếp cận chất lượng phân tích hình ảnh tương đương các trung tâm y khoa hàng đầu, bác sĩ có thêm thông tin đưa ra quyết định nhanh hơn và chính xác hơn, người bệnh được điều trị sớm hơn và có nhiều cơ hội hồi phục hơn..., những nỗ lực mình tạo ra thực sự ý nghĩa.

Những công nghệ như vậy nên được phát triển thông qua sự hợp tác giữa các nhà khoa học, bác sĩ và bệnh viện ở nhiều quốc gia. Một hệ thống AI chỉ thực sự đáng tin cậy khi được kiểm chứng trên những quần thể bệnh nhân đa dạng và được xây dựng cùng chính những bác sĩ sẽ sử dụng nó. Khi đó, mọi bên đều được hưởng lợi từ tiến bộ của khoa học.

Khoa học, xét cho cùng, không phải cuộc đua xem ai đi nhanh. Điều quan trọng là chúng ta có để lại những tri thức và công nghệ thực sự giúp cuộc sống con người tốt đẹp và bình đẳng hơn hay không.

"Chúng tôi dự kiến năm tới là năm tồi tệ nhất trong lịch sử ngành bán dẫn xét từ góc độ nguồn cung. Nhu cầu của khách hàng vẫn sẽ vượt quá khả năng sản xuất của chúng tôi, ngay cả sau năm 2030", ông Kwak Noh-jung trả lời Reuters cuối tuần qua.

Nhận định được đưa ra sau khi hãng chip nhớ Hàn Quốc hoàn tất thương vụ IPO lịch sử trên thị trường chứng khoán Mỹ ngày 10/7. SK Hynix huy động thành công 26,5 tỷ USD, đánh dấu đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng lớn nhất của một doanh nghiệp nước ngoài tại Mỹ. Trong phiên giao dịch chiều cùng ngày trên sàn Nasdaq, cổ phiếu của hãng tăng mạnh 13,3%, đạt mức 168,85 USD.

SK Hynix hiện là một trong những mắt xích cốt lõi của chuỗi cung ứng AI toàn cầu nhờ vị thế dẫn đầu trong việc phát triển bộ nhớ băng thông cao HBM - linh kiện không thể thiếu trong các bộ xử lý tăng tốc AI.

Nguyên nhân của cuộc khủng hoảng nguồn cung bắt nguồn từ việc các trung tâm dữ liệu AI không ngừng "nuốt chửng" sản lượng chip nhớ. So với DRAM DDR5 thông thường trên máy tính cá nhân, chip nhớ HBM đòi hỏi quy trình sản xuất, đóng gói phức tạp hơn và tiêu tốn nhiều tấm wafer hơn trên cùng một đơn vị sản phẩm, nhưng lợi nhuận cao hơn. Do đó, các nhà sản xuất ưu tiên dây chuyền cho chip AI, gián tiếp đẩy thị trường chip nhớ truyền thống vào tình trạng khan hàng.

Không chỉ SK Hynix, đối thủ đồng hương Samsung và đối thủ Mỹ Micron cũng đưa ra dự báo tương tự. Ngân hàng đầu tư UBS cho rằng thị trường DRAM toàn cầu sẽ duy trì tình trạng thiếu cung ít nhất đến quý II/2028. Trong khi đó, Nvidia xác nhận tình trạng khan hiếm bộ nhớ AI sẽ kéo dài trong nhiều năm.

Để đối phó, các ông lớn bán dẫn đang chạy đua mở rộng nhà máy trên quy mô chưa từng có. Tại Hàn Quốc, SK Hynix và Samsung đang tham gia siêu dự án của chính phủ nước này nhằm nhân đôi sản lượng chip nhớ toàn quốc 5 năm tới, với mức đầu tư lên đến 400.000 tỷ won (266 tỷ USD) mỗi bên. Còn tại Mỹ, SK Hynix đang rót 4 tỷ USD xây dựng nhà máy đóng gói chip tiên tiến ở Indiana. Công ty Micron cũng vừa nâng cấp kế hoạch đầu tư tại Mỹ lên mức hơn 250 tỷ USD từ nay đến năm 2035 nhằm hưởng ứng làn sóng nội địa hóa bán dẫn của Tổng thống Donald Trump.

CEO Kwak Noh-jung tiết lộ SK Hynix đang cân nhắc xây thêm một nhà máy sản xuất wafer mới ở nước ngoài để tối ưu hóa bài toán chi phí và hạ tầng. "Nếu điều kiện về quỹ đất, điện, nước và lao động tay nghề cao đáp ứng với chi phí cạnh tranh, Mỹ, Nhật Bản và Đông Nam Á đều nằm trong danh sách cân nhắc của chúng tôi", ông nói.

Tom's Hardware dẫn báo cáo từ TrendForce cho thấy giá hợp đồng DRAM trong quý III/2026 dự kiến tăng từ 15% đến 18%. Mức tăng này hạ nhiệt đáng kể so với các quý trước, báo hiệu thị trường đang tiến tới một trạng thái ổn định mới, nhưng vẫn neo ở mức giá rất cao

Theo CGTN, trong cuộc họp báo tuần này tại Thượng Hải nhân dịp Hội nghị AI Thế giới (WAIC) 2026, ông Gan Xiaobin, Phó vụ trưởng Khoa học và Công nghệ thuộc Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT), cho biết sản lượng robot hình người của Trung Quốc năm nay dự kiến vượt 100.000.

Ông lưu ý, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), tác nhân và công nghệ AI khác của Trung Quốc đang phát triển nhanh chóng. Hệ sinh thái AI cũng góp phần thúc đẩy ngành công nghiệp robot bùng nổ.

Theo ông Gan, tỷ lệ ứng dụng AI trong các công ty công nghiệp quy mô lớn của Trung Quốc đã vượt 30%, trong khi Quỹ Đầu tư Công nghiệp AI Quốc gia cũng đẩy mạnh hoạt động nhằm thu hút thêm vốn xã hội vào lĩnh vực này. Thêm vào đó, MIIT đang phối hợp với nhiều đối tác trong ngành để mở rộng các kịch bản ứng dụng AI, chẳng hạn trong công nghiệp và robot hình người.

Liên đoàn Robot Quốc tế (IFR) cho biết, Trung Quốc nhiều năm qua vẫn duy trì vị thế là thị trường robot công nghiệp lớn nhất thế giới. Tính đến giữa tháng 4, Trung Quốc có 964 công ty liên quan đến robot hình người. Số đơn đăng ký bằng sáng chế trong lĩnh vực này đạt 1.174 vào năm ngoái, tăng 89,7% so với năm trước và đạt mức cao nhất trong 5 năm. Trong khi đó, theo Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc, nước này năm 2025 có hơn 140 nhà sản xuất và hơn 330 mẫu robot hình người.

Theo AP, với vị thế "công xưởng của thế giới", Trung Quốc dẫn đầu về năng lực sản xuất hàng loạt, nguồn cung phần cứng và thu thập dữ liệu đào tạo robot hình người. Theo báo cáo của ngân hàng đầu tư Barclays (Anh), robot hình người Trung Quốc chiếm tới 85% thị phần thế giới năm 2025. Công ty nghiên cứu công nghệ Omdia (Anh) cho biết, hơn 13.000 robot hình người xuất xưởng năm ngoái trên toàn cầu, trong đó, hai công ty robot hàng đầu là Agibot và Unitree xuất xưởng hơn 5.000 robot mỗi hãng. Các đối thủ tại Mỹ như Figure AI và Tesla chỉ sản xuất vài trăm robot hoặc ít hơn.

Khi sản lượng robot hình người tăng lên, chi phí sẽ giảm xuống. Ngân hàng Mỹ Morgan Stanley nhận định, việc sử dụng nhiều linh kiện nội địa cũng giúp robot Trung Quốc rẻ hơn trung bình từ 20% trở lên so với robot nước ngoài. Ngân hàng này ước tính, giá trung bình có thể giảm còn 21.000 USD vào năm 2050, thấp hơn đáng kể so với mức 46.000 USD năm ngoái. Một số robot hình người Trung Quốc thậm chí được bán dưới 6.000 USD.

Năm nay, robot hình người Trung Quốc đạt nhiều thành tựu ấn tượng. Dịp Tết Nguyên đán, đội robot hình người từ bốn công ty Unitree Robotics, Galbot, Noetix, MagicLab, sánh vai với các nghệ sĩ đem đến buổi diễn võ thuật bùng nổ tại đại nhạc hội Xuân Vãn của đài CCTV, chương trình truyền hình được xem nhiều nhất Trung Quốc.

Tháng 4, hàng chục robot hình người Trung Quốc tham gia giải chạy bán marathon (21 km) tại Bắc Kinh. Robot về nhất hoàn thành đường đua trong 50 phút 26 giây, nhanh hơn vài phút so với kỷ lục thế giới bán marathon của Jacob Kiplimo, vận động viên người Uganda, thiết lập tại Lisbon hồi tháng 3.

Mới đây nhất, đội THU Huoshen từ Đại học Thanh Hoa giành chức vô địch hạng mục Humanoid Soccer League (HSL) RoboCup 2026, giải bóng đá quốc tế dành cho robot tổ chức tại Incheon (Hàn Quốc) đầu tháng 7. Đội sử dụng robot hình người Booster T1 của công ty Trung Quốc Booster Robotics, có khả năng nhận thức cao cấp, ra quyết định và phối hợp vận động tốt.

Theo AP, tên lửa RV-X rời khỏi bệ phóng và lơ lửng trước khi tiếp đất trong chuyến bay kéo dài chưa đầy một phút hôm 11/7 tại Trung tâm Thử nghiệm Noshiro của Cơ quan Thám hiểm Hàng không vũ trụ Nhật Bản (JAXA) ở đông bắc Nhật Bản. Trong cuộc họp báo trực tuyến từ trung tâm thử nghiệm, Takashi Ito, quản lý dự án tên lửa tái sử dụng của JAXA, cho biết phương tiện phóng lên cao 11 mét, di chuyển 16 mét theo chiều ngang và hạ cánh thẳng đứng theo đúng kế hoạch. Thử nghiệm diễn ra một ngày sau khi Trung Quốc thu hồi thành công tầng đầu tiên của tên lửa sau khi phóng với hệ thống lưới và dây cáp gắn vào giàn nổi trên biển.

Nhật Bản đang tìm cách bắt kịp công nghệ mà công ty hàng không vũ trụ Mỹ SpaceX của Elon Musk sử dụng trong vài năm qua nhằm giảm chi phí phóng hàng hóa vào không gian. Chuyến bay thử hôm 11/7 đánh dấu bước tiến của nước này trong quá trình phát triển công nghệ cần thiết để phát triển phiên bản kế nhiệm giá rẻ hơn dòng tên lửa sử dụng một lần H3 hiện nay. Tên lửa H3 của Nhật Bản được thiết kế để hiệu quả hơn về mặt chi phí so với dòng H-2A trước đó, vốn có tỷ lệ phóng thành công gần như hoàn hảo nhưng vẫn cần giảm giá thành để cạnh tranh trong thị trường không gian toàn cầu.

JAXA và Mitsubishi Heavy Industries hợp tác phát triển tên lửa thử nghiệm RV-X có đường kính 1,8 mét và dài 7,3 mét, trang bị động cơ độ bền cao và bốn càng hạ cánh giảm sốc. Động cơ của tên lửa này đã trải qua 165 thử nghiệm đốt cháy. JAXA dự định đưa tên lửa RV-X lên độ cao khoảng 100 mét trong các chuyến bay thử nghiệm trong tương lai.

Theo AFP, phần lớn tên lửa được thiết kế để sử dụng một lần với các bộ phận rơi xuống biển, cháy trong khí quyển hoặc lưu lại trên quỹ đạo dưới dạng mảnh vỡ. Tầng đầu tiên thường được coi là bộ phận đắt giá nhất của tên lửa. Do đó, triển khai tên lửa có thể tái sử dụng một phần sẽ giảm đáng kể chi phí phóng. SpaceX đã vận hành tên lửa Falcon 9 tái sử dụng từ năm 2017.

Không gian này là một phần trong Hệ sinh thái hợp tác Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp, được Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông (ICTU), Đại học Thái Nguyên công bố, chiều 4/7.

Theo đại diện trường, thay vì chỉ gặp tại lễ ký kết, kỳ thực tập hay tuyển dụng, đại diện doanh nghiệp có thể làm việc thường xuyên ngay trong trường. Họ sẽ được bố trí nơi nghiên cứu, phát triển sản phẩm, đồng thời tham gia đào tạo, chuyển giao công nghệ và làm việc với giảng viên, sinh viên.

Khoảng 80% diện tích của Không gian hợp tác doanh nghiệp tại ICTU đã được đăng ký sử dụng. Samsung Việt Nam, Viettel Software, VinFast, Foxconn...cùng nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước sẽ tham gia mô hình.

Theo PGS. TS Phùng Trung Nghĩa, Hiệu trưởng ICTU, Thái Nguyên đang "chuyển mình" trở thành điểm đến của nhiều tập đoàn, doanh nghiệp lớn, nhưng cơ hội không nên "chỉ dừng ở những con số về thu hút đầu tư". Điều nhà trường trăn trở là làm sao "tạo ra cơ hội lớn cho sinh viên ngay trên mảnh đất quê hương, để các em học tập, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp".

"Chúng tôi quyết định không chờ", ông nói. "Nếu sinh viên khó đến gần doanh nghiệp, hãy đưa doanh nghiệp đến gần sinh viên". Do vậy, nhà trường đã tìm cách đưa các bài toán thực tế vào giờ học, phòng thí nghiệm và dự án nghiên cứu. Sinh viên nhờ đó có thể tiếp xúc sớm hơn với môi trường làm việc, công nghệ mới và yêu cầu nghề nghiệp, thay vì chờ đến kỳ thực tập hoặc khi tìm việc.

Theo ông, điều ICTU muốn là một cách làm mới: trường đại học không chỉ truyền đạt tri thức, doanh nghiệp không chỉ xuất hiện để tuyển dụng, còn sinh viên không "học để chờ ngày tốt nghiệp". Thay vào đó, "doanh nghiệp mang đến bài toán thực tiễn, nhà trường mang đến tri thức, sinh viên mang đến sức trẻ, khát vọng, sự sáng tạo. Cơ quan quản lý nhà nước tham gia định hướng, kết nối chính sách và nguồn lực".

Tại sự kiện, ông Nguyễn Huy Dũng, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch, đề xuất ICTU cần tiến thêm một bước với mô hình "ba nhà cộng một".

"'Cộng một' ở đây là thêm yếu tố quốc tế", ông nói. Trong các hoạt động đào tạo, nghiên cứu, trường cần nhìn ra bên ngoài, xem các nước đang làm gì, nơi nào làm tốt và lựa chọn đối tác chiến lược quốc tế trong từng lĩnh vực.

Ông cho rằng khoa học cơ bản, khoa học công nghệ và khoa học ứng dụng trong nước còn cần nhiều nỗ lực để theo kịp mặt bằng chung của thời đại. Vì vậy, hợp tác quốc tế là yếu tố quan trọng trong quá trình này. "Trong mọi câu chuyện, mọi nhiệm vụ chúng ta làm đều có thêm yếu tố quốc tế", ông Dũng nhấn mạnh.

"Nhờ những khoản thanh toán gần đây của các bạn, chúng tôi đã có thể phát triển phiên bản mới. WinRAR chính thức ra mắt bản 7.23", tài khoản WinRAR đăng trên X ngày 30/6.

WinRAR phổ biến trên Windows nhờ khả năng nén dung lượng dữ liệu để lưu trữ hoặc chia sẻ, đồng thời hỗ trợ tạo và mở nhiều định dạng tệp nén khác nhau.

Công cụ này gắn liền với giai thoại "dùng thử mãi không hết hạn". Dù liên tục nhắc nhở người dùng "thời gian dùng thử 40 ngày đã kết thúc", phần mềm vẫn hoạt động bình thường vì khóa tính năng, khiến người sử dụng không nghĩ đến chuyện mua bản quyền.

Theo Dexerto, sau nhiều năm trở thành một trong những "trò đùa" nổi tiếng nhất trên Internet, nhà phát triển WinRAR chọn cách tham gia vào câu chuyện với sự hài hước, biến lần phát hành bản 7.23 thành chủ đề được người dùng bàn luận rộng rãi trên mạng xã hội.

Bài đăng nhanh chóng thu hút 2,7 triệu lượt xem và hàng nghìn bình luận, tiếp nối trò đùa đã tồn tại nhiều năm liên quan đến phần mềm.

Ngoài những màn tung hứng với cộng đồng, nhà phát triển cũng chia sẻ một số thông tin về sản phẩm. Theo đó, WinRAR 7.23 chủ yếu sửa lỗi và đưa ra một số cải tiến. Trước đề nghị bổ sung tính năng tự động kiểm tra và cài đặt bản cập nhật, WinRAR cho biết tính năng này "đang được triển khai". Họ cũng xác nhận việc hỗ trợ Windows 32-bit đã kết thúc từ phiên bản 7.01.

Tuần trước, ảnh cầu thủ Kylian Mbappé của đội tuyển Pháp với mụn lạ ở dưới cằm được chia sẻ trên mạng xã hội X kèm câu hỏi: "Tên của căn bệnh xuất hiện ở cằm của Mbappé là gì?". Nội dung nhanh chóng thu hút 5 triệu lượt xem. Nhiều tài khoản khác đăng lại, với một trong đó nhận tới 19 triệu lượt xem.

Trước đó, ngày 4/6, một ảnh chụp màn hình giao diện Eurosport lan truyền với nội dung Mbappé tiết lộ việc rời PSG đến Real Madrid năm 2024 "do có liên quan đến hành vi quấy rối của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron".

Mbappé không phải là nạn nhân duy nhất của trò chế ảnh và video AI đang lan truyền trên X và Reddit. Ngày 14/6, một hình ảnh khác được xem hơn ba triệu lần trên X, cho thấy một người hâm mộ có khuôn mặt giống Adolf Hitler đang xem trận đấu giữa Đức và Curaçao (7-1). Ngày 17/6, ảnh mô tả Keir Starmer, cựu thủ tướng Anh vừa từ chức, và cựu phó thủ tướng Angela Rayner mặc áo đấu của Croatia, ăn mừng trong một quán bar.

Theo L'equipe (Pháp), những bức ảnh kể trên có điểm chung: do AI tạo ra, xuất hiện dày đặc trên mạng xã hội nhưng không được dán nhãn cảnh báo nào khiến người xem nhầm lẫn. Họ thậm chí chia sẻ chúng, khiến vấn đề càng khó kiểm soát.

Với nội dung "Mbappé mọc mụn lạ", nhiều bài viết từ các trang báo lớn phương Tây nhanh chóng xác thực tiền đạo này không gặp vấn đề sức khỏe. Dù vậy, bức ảnh cùng các thuyết âm mưu vẫn tiếp tục lan truyền trên mạng.

Trong khi đó, DW của Đức đã kiểm chứng ảnh về cổ động viên giống Hitler và khẳng định đó là giả. Thực tế, đây là ảnh chụp màn hình từ chương trình truyền hình phát sóng trận đấu, kèm theo dấu thời gian tương ứng với thời gian bù giờ của hiệp một.

Với tin giả liên quan đến Tổng thống Macron, Eurosport thậm chí "vô cùng kinh ngạc" khi kẻ đứng sau sao chép gần như hoàn hảo thiết kế đồ họa website và ảnh ký giả Martin Mosnier, khiến trang phải lập tức ra thông báo đính chính.

"Cách thức thực hiện vô cùng thuyết phục. Đáng sợ là người không quen thuộc với phong cách biên tập của chúng tôi có thể dễ dàng mắc bẫy", Mosnier lo lắng. "Hiện mọi thứ vẫn có thể phân biệt. Nhưng vài tháng, vài năm nữa, nếu những bài báo giả mạo do AI tạo ra xuất hiện với tần suất cao, chúng ta không thể dành toàn bộ thời gian để truy tìm và đưa ra lời phủ nhận. Đó là điều thực sự khiến tôi sợ hãi".

Vấn đề được đánh giá ngày càng nghiêm trọng khi các nền tảng chưa đưa ra cơ chế xử lý nhanh với nội dung AI. Trong khi đó, tính năng báo cáo vi phạm chưa đủ để gỡ bỏ do phải chứng minh nội dung đó mang tính phỉ báng, phân biệt đối xử hoặc vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng.

"Ngay khi ghi nhận hình ảnh không phản ánh đúng thực tế, làm tổn hại đến hình ảnh cầu thủ hoặc thành viên ban huấn luyện, chúng tôi sẽ chuyển tiếp đến các nền tảng", Liên đoàn Bóng đá Pháp (FFF) cho biết. "Thật không may, chúng tôi phụ thuộc vào thiện chí của họ trong việc giải quyết vấn đề. Chẳng hạn, X hoàn toàn không hợp tác".

Một số nội dung cần cơ chế xác thực bên thứ ba. Ví dụ, cuối tháng trước, mạng xã hội lan truyền video deepfake về một cổ động viên trong trận đấu giữa Brazil và Morocco nhìn chằm chằm vào ngực của một nữ khán giả. Hình ảnh thu hút hàng triệu lượt xem và chia sẻ. Tuy nhiên, dịch vụ kiểm chứng thông tin Faky (RTBF) chỉ ra, có những dấu hiệu cho thấy video không phải là thật, như đồng hồ trận đấu "đứng yên", logo ESPN xuất hiện dù trận đấu không được phát sóng trên kênh thể thao này. Phần bình luận có giọng nói robot đặc trưng của âm thanh do AI tạo ra.

GS Gabriel Turinici tại Đại học Paris Dauphine, chuyên nghiên cứu các vấn đề kỹ thuật số và AI tạo sinh, cho biết không ngạc nhiên trước quy mô của hiện tượng xung quanh World Cup 2026 khi các công cụ trí AI tạo nội dung ngày càng hoàn thiện. Theo ông, mục tiêu cuối cùng của hầu hết kẻ lan truyền tin giả là kiếm tiền.

"Bất cứ điều gì thu hút sự chú ý của công chúng đều có thể dẫn đến nội dung giả mạo", Turinici nói với L'equipe. "Trong 90%, ảnh và video bị chỉnh sửa chỉ có mục đích thương mại: kiếm tiền từ sự chú ý của mọi người, quảng cáo, lấy doanh thu từ các lượt nhấp chuột. Trong 'trò chơi' này, bất cứ điều gì gây lo lắng hoặc đề cập đến bạo lực, khiêu dâm đều gây xôn xao".

Bên cạnh RTBF, các công ty như NewsGuard của Mỹ cũng chuyên về săn lùng tin giả, hoặc OpenAI cho phép người dùng xác minh nội dung có được tạo ra bởi trí tuệ nhân tạo hay không, theo Brussels Times. Tuy nhiên, Turinici đánh giá kẻ đứng sau thậm chí không cần cố làm cho nội dung giống thật. "Số lượng nhấp chuột là đủ để thỏa mãn chúng", ông nói.

Theo Turinici, việc để mỗi người tự trang bị kỹ năng phát hiện là điều không thể. Ông đề xuất các mô hình trí tuệ nhân tạo phải có cơ chế để thể hiện ảnh, video do chúng tạo ra. "Nhưng hiện tại, không phải tất cả công cụ đều làm thế", ông cho biết

Trong thông báo ngày 3/7, Tesla cho biết nhân viên sẽ bị giới hạn sử dụng công cụ AI ở mức 200 USD, từ đầu tuần sau (6/7). Tuy nhiên, quy định này không áp dụng cho mô hình Grok của xAI, công ty được Elon Musk sáng lập và hiện đã sáp nhập vào SpaceX.

Một nguồn tin nói với The Infomation, để vượt chi tiêu 200 USD mỗi tháng, nhân viên Tesla cần được cấp phép đặc biệt. Công ty của Musk không bình luận về thông tin này.

Telegraph cho rằng việc Tesla đưa ra giới hạn là bước ngoặt so với xu hướng "tối đa hóa token" trước đây, trong đó nhân viên được đánh giá dựa trên số lượng token mà họ tiêu thụ. Token là đơn vị cơ bản của AI, gồm văn bản, mã hoặc dữ liệu mà một mô hình trí tuệ nhân tạo xử lý hoặc tạo ra. Giống như phát video trực tuyến tiêu tốn megabyte, việc yêu cầu chatbot AI viết bài luận, gỡ lỗi mã hoặc tạo hình ảnh cũng tốn token.

Đầu năm nay, Musk từng nhấn mạnh trên X rằng việc áp dụng AI giúp năng suất của mỗi công nhân Tesla đạt mức "cao ngất trời". Dù vậy, những gì tỷ phú kỳ vọng có thể chưa đạt hiệu quả mong đợi.

Musk hiện đầu tư mạnh mẽ vào AI. Tuy nhiên, mô hình Grok của ông bị đánh giá tụt hậu trước đối thủ, đặc biệt là khả năng lập trình. Hồi tháng 3, tỷ phú thừa nhận xAI có thể phải "xây dựng lại từ đầu".

Theo Reuters, thời gian qua, nhiều công ty chạy đua sử dụng AI với kỳ vọng công nghệ này sẽ tăng hiệu quả công việc. Dù vậy, chiến lược dường như khiến chi phí đẩy lên cao do các hệ thống ngày càng "ngốn" token. Ngoài ra, nhiều nhân viên cũng lãng phí token vào những việc đơn giản chỉ để "chứng minh mình đang dùng AI", khiến hóa đơn hàng tháng tăng vọt.

Một số công ty cũng đang hạn chế việc nhân viên dùng AI, chỉ sử dụng cho những nhiệm vụ quan trọng hoặc khuyến khích hướng đến những hệ thống rẻ hơn. Uber, công ty từng thúc giục nhân viên "dùng AI càng nhiều càng tốt", gần đây giới hạn mức 1.500 USD mỗi tháng. Praveen Neppalli Naga, Giám đốc công nghệ tại Uber, thừa nhận hồi tháng 4 rằng công ty đã tiêu hết toàn bộ ngân sách AI của cả năm 2026 chỉ trong bốn tháng.

Trong khi đó, theo The Verge, Microsoft đang hủy phần lớn giấy phép sử dụng trực tiếp Claude Code, công cụ AI lập trình do Anthropic phát triển, kêu gọi nhân viên chuyển sang GitHub Copilot CLI để ưu tiên sản phẩm nội bộ thay vì bên thứ ba. Một số nguồn tin cho biết, lý do thực sự là chi phí cho Claude Code tăng cao khi lượng người dùng ngày càng lớn. Amazon, Meta, Walmart và Coinbase đều cho biết họ sẽ áp dụng giới hạn chi tiêu.

Thực tế, nhiều thống kê cho thấy số tiền sử dụng cho AI nhiều khi còn cao hơn tiền thuê nhân viên. Tháng trước, Bryan Catanzaro, Phó chủ tịch phụ trách học sâu của Nvidia, nói trên Axios: "Trong nhóm của tôi, chi phí điện toán đang vượt xa chi phí cho nhân viên".

Ngân hàng đầu tư Mỹ Goldman Sachs dự báo tác nhân AI có thể thúc đẩy mức tiêu thụ token tăng gấp 24 lần vào năm 2030, đạt 120 triệu tỷ token mỗi tháng. Khi các doanh nghiệp tăng cường dùng tác nhân AI để cải thiện năng suất, tổng chi phí có thể tăng mạnh ngay cả khi giá mỗi token giảm.

Việc doanh nghiệp giảm sử dụng AI làm dấy lên lo ngại về khả năng sụp đổ của thị trường trí tuệ nhân tạo nói chung. Tuy nhiên, Elon Musk vẫn có cái nhìn lạc quan. "Luôn có những sự sụt giảm nhất thời, ngay cả trong nền kinh tế đang phát triển nhanh chóng. Nhưng những lợi ích về năng suất từ AI và robot vô cùng to lớn, do đó xu hướng vĩ mô đang tăng lên một cách áp đảo", tỷ phú Mỹ viết trên X đầu tuần này.

Viện Vật lý Plasma thuộc Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc hôm 27/6 thông báo, hai nam châm siêu dẫn then chốt dành cho lò phản ứng nhiệt hạch đã vượt qua quá trình phê duyệt nghiêm ngặt và thử nghiệm đầy đủ các thông số. Chúng được phát triển trong dự án Cơ sở nghiên cứu toàn diện về công nghệ nhiệt hạch (CRAFT), hướng đến tạo ra "Mặt Trời nhân tạo thu nhỏ" để sản xuất điện.

Một trong hai nam châm mới, nam châm siêu dẫn trường hình xuyến (TF), là thiết bị lớn nhất thế giới thuộc loại này dành cho lò phản ứng nhiệt hạch. Nó dài 21 m, rộng 12 m, cao 3,3 m và nặng 582 tấn.

Theo China Daily, để so sánh, thiết bị mới có thể tích gấp 1,3 lần và khả năng lưu trữ năng lượng gấp ba lần nam châm cùng loại của Lò phản ứng nhiệt hạch thử nghiệm quốc tế (ITER) tại miền nam nước Pháp. Được phát triển trong hơn 40 năm với sự hợp tác của hơn 30 quốc gia, ITER là lò phản ứng nhiệt hạch lớn nhất thế giới, hướng đến chứng minh nhiệt hạch có thể trở thành nguồn năng lượng khả thi về mặt thương mại.

Nam châm trường hình xuyến là thành phần quan trọng của lò phản ứng nhiệt hạch, giúp tạo ra từ trường mạnh để giam giữ plasma nóng hơn 100 triệu độ C. Nó cần hoạt động ổn định trong 60 năm dưới điều kiện khắc nghiệt như nhiệt độ cực thấp, dòng điện cường độ cao, bức xạ mạnh và ứng suất cao.

Nhóm dự án mất 6 năm thiết kế, nghiên cứu và thử nghiệm chuyên sâu để hoàn thành nam châm. Thép chuyên dụng, vật liệu cách điện và dây siêu dẫn của thiết bị đều được sản xuất tại Trung Quốc.

Một nam châm khác, cuộn dây điện từ trung tâm siêu dẫn nhiệt độ cao, cũng hoàn thành các bài kiểm tra hôm 27/6. Thiết bị hoạt động ở dòng điện 60 kiloampe với khả năng lưu trữ năng lượng 6,03 megajoule, các chỉ số hiệu suất đạt mức tốt. Cuộn dây điện từ trung tâm đóng vai trò then chốt trong việc dẫn và điều chỉnh hình dạng của dòng plasma.

CGTN cho biết, công nghệ cốt lõi của cả hai nam châm đều được nội địa hóa hoàn toàn, giúp Trung Quốc giảm đáng kể sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài. Thành tựu mới cũng đánh dấu bước tiến của nước này trong việc phát triển lò phản ứng nhiệt hạch, khẳng định năng lực nghiên cứu và phát triển độc lập.

Theo Interesting Engineering, phản ứng nhiệt hạch mô phỏng quá trình tạo ra ánh sáng và nhiệt từ các ngôi sao. Quá trình này bao gồm hợp nhất hạt nhân hydro và các nguyên tố nhẹ khác để giải phóng năng lượng khổng lồ. Giới chuyên gia hy vọng có thể sử dụng lò phản ứng nhiệt hạch để tạo ra nguồn điện vô hạn không carbon trong tương lai.

Cre: VNexpress